Қазақстанда автонесиеге сұраныс төмендей бастады. 2026 жылдың алғашқы тоқсанында несие алуға берілген өтінімдер мен жаңа қарыздар көлемі азайған, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.
АФК талдау орталығының мәліметінше, 2026 жылдың бірінші тоқсанында банктерге түскен автонесие өтінімдерінің саны 1,2 миллионды құрап, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 11 пайызға азайған. Ал берілген несиелер көлемі 17,7 пайызға төмендеп, 397,7 миллиард теңгені құрады.
Оқи отырыңыз:
- «Қазақша ойлайтын деңгейге жеткен жоқ»: жасанды интеллект қазақ тілін қашан толық меңгереді?
- Қазақстанда тағы бір тіл ресми мәртебе алуы мүмкін: Бұл қандай тіл?
- Көрермен күткен премьера: 2026 жылдың жазында кинотеатрда не көреміз?
Нарық неге баяулады?
Сарапшылардың пікірінше, бұған бірнеше фактор әсер еткен.
- Біріншіден, елдегі ақша-несие саясаты әлі де қатаң күйінде қалып отыр. Банктер үшін қаржы тарту құны қымбаттаған сайын, несие мөлшерлемелері де өседі. Мәселен, бір жыл бұрын автонесиенің орташа мөлшерлемесі 14,8 пайыз болса, қазір бұл көрсеткіш 24,3 пайызға дейін жеткен.
- Екіншіден, бірнеше жыл қатарынан жоғары қарқынмен өскен нарық біртіндеп қаныға бастады. Бұрын көлік алуды кейінге қалдырған азаматтардың басым бөлігі несие рәсімдеп үлгерді. Сондықтан жаңа клиенттер саны бұрынғыдай жылдам өсіп жатқан жоқ.
- Үшіншіден, банктер тәуекелдерді азайту үшін қарыз алушыларға қойылатын талаптарды күшейтті. Соның салдарынан өтінімдерді мақұлдау деңгейі 15,4 пайызға дейін төмендеген. Бұл бөлшек несие нарығындағы орташа көрсеткіштен едәуір төмен.
Қазақстандықтар қандай көліктерді сатып алып жатыр?
Нарықтағы тағы бір қызық үрдіс – ірі көлемдегі несиелердің көбеюі. Егер былтыр 10 миллион теңгеден жоғары несиелердің үлесі 32,3 пайыз болса, қазір ол 37,1 пайызға жеткен.
Бұл бірнеше жайтты көрсетеді. Біріншіден, автомобиль бағасы жылдан жылға қымбаттап келеді. Екіншіден, тұтынушылардың бір бөлігі арзан көліктерден гөрі жайлылығы жоғары әрі заманауи үлгілерге басымдық бере бастаған.
Жаңа несиелер көлемінің азайғанына қарамастан, жалпы автонесие портфелі ұлғаюын жалғастыруда. Бүгінде оның көлемі 4,1 триллион теңгеге жетіп, банктердің бөлшек несие портфелінің 16,3 пайызын құрайды.
Сарапшылардың айтуынша, бұл автонесиелеудің әлі де қаржы нарығындағы маңызды сегмент болып қала беретінін көрсетеді.
Қарызын уақытында төлейтіндер көп
Автонесиенің тағы бір ерекшелігі – оның сапасының жоғары болуы. Қазіргі таңда мерзімі өткен қарыздардың үлесі 2,9 пайыз ғана. Ал бөлшек несиелеу нарығы бойынша орташа көрсеткіш 4,4 пайызды құрайды.
Мұның басты себебі – көліктің кепілде болуы. Қарыз алушылар көлігін жоғалтпау үшін төлемдерді уақытылы өтеуге тырысады. Сондықтан банктер де бұл өнімді салыстырмалы түрде сенімді несие түрі ретінде бағалайды.
Несиеге сұраныс азайғанымен, еліміздегі автокөлік өндірісі жоғары деңгейде сақталып отыр. Биылғы қаңтар-наурыз айларында Қазақстанда 44,4 мың автомобиль шығарылған. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңіндегі 32,3 мың көліктен әлдеқайда көп.
Яғни нарықтағы баяулау көлік өндірісінің тоқтауын білдірмейді. Керісінше, салада белсенділік сақталып, өндіріс көлемі өсіп келеді.
Алдағы уақытта не болады?
Сарапшылардың болжамынша, 2026 жылдың екінші тоқсанында да автонесие нарығындағы қазіргі үрдістер сақталады. Егер базалық мөлшерлеме жоғары деңгейде қалып, несие беру талаптары жеңілдемесе, сұраныс бұрынғыдай қарқынды өспеуі мүмкін.
Дегенмен автонесиелеу нарығы дағдарысқа ұшырап отыр деуге негіз жоқ. Керісінше, бірнеше жылдық қарқынды өсімнен кейін бұл сегмент жаңа кезеңге аяқ басты. Ендігі жерде нарықтың дамуы жаңа қарыз алушылар санына емес, халықтың төлем қабілетіне, несиенің қолжетімділігіне және экономикалық жағдайға көбірек тәуелді болмақ.
Бұған дейін BYD 1000 шақырым жүре алатын жаңа электр седанын таныстырғанын жазғанбыз.
