Ұшатын такси: Қазақстанда аэротаксилер қашан іске қосылады?

Алматы облысындағы Алатау қаласында Орталық Азиядағы алғашқы аэротакси сынақтан сәтті өтті, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.

Қазақстан 2028 жылға дейін алты вертипорт салуды жоспарлап отыр. Бұл бастама елді қалалық әуе мобильдігін дамытқан алғашқы мемлекеттердің қатарына қосып, көлік, логистика және цифрлық инфрақұрылым салаларында жаңа мүмкіндіктерге жол ашуы мүмкін.

Оқи отырыңыз:

• Неліктен әйелдер ерлерге қарағанда ұзақ өмір сүреді
• «Человек в маске»: ғалым бетперде киген азаматтың кім екенін айтты
• Туристерге ескерту: Әлем чемпионаты кезінде нені білу керек

Аэротакси деген не?

Аэротакси – электр қуатымен жұмыс істейтін, тік көтеріліп-қона алатын ұшу аппараты. Әлемде олар eVTOL (electric Vertical Take-Off and Landing) деп аталады. Мұндай аппараттарға ұшу-қону жолағы қажет емес, сондықтан олар арнайы вертипорттардан көтеріледі.

Қазақстанда сынақтан өткен V2000 Prosperity аппараты бір оператор мен бес жолаушыны тасымалдай алады. Оның жылдамдығы сағатына 200 шақырымға дейін жетеді, ал бір қуатпен шамамен 250 шақырым қашықтыққа ұша алады.

Бұл көрсеткіштер аэротаксиді тек қала ішінде ғана емес, жақын маңдағы елді мекендер арасында да пайдалануға мүмкіндік береді.

Неге дәл Алатау қаласы таңдалды?

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен салынып жатқан Алатау қаласы жаңа технологияларды енгізуге арналған пилоттық алаң ретінде қарастырылып отыр.

Қала цифрлық инфрақұрылымға негізделіп жобаланғандықтан, мұнда болашақ көлік жүйелерін интеграциялау оңайырақ. Жоба авторлары Алатауды Алматымен және өңірдегі туристік бағыттармен байланыстыруды көздейді.

Көлік министрлігінің бағалауынша, Алматы әуежайы мен Алатау қаласы арасындағы шамамен 50 шақырымдық жолды аэротакси 10 минутта жүріп өте алады. Қазіргі жол қозғалысын ескерсек, бұл уақыт бірнеше есе қысқарады.

Аэротаксиге дәстүрлі әуежай қажет емес. Оның орнына арнайы вертипорттар салынады.

Вертипорт – тік көтеріліп-қонатын аппараттарға арналған шағын әуе бекеті. Ол жер үстінде де, көпқабатты ғимараттардың шатырында да орналасуы мүмкін.

Қазақстанда 2028 жылға дейін алты вертипорт салу жоспарланған. Алғашқы нысан Алатау қаласында салынып жатыр. Кейін олар Алматы халықаралық әуежайымен және қаланың басқа бөліктерімен байланыстырылмақ.

Ұзақ мерзімде вертипорттар саны онға дейін ұлғаюы мүмкін.

Аэротаксимен ұшу құны арзан емес

Үкіметтің алдын ала болжамы бойынша, аэротаксимен ұшу құны шамамен бір шақырым үшін бір АҚШ долларын құрауы мүмкін.

Бұл қарапайым таксимен салыстырғанда қымбат көрінгенімен, уақыт үнемдеу факторы негізгі артықшылықтардың бірі болмақ. Әсіресе әуежайға жету, іскерлік сапарлар және туристік бағыттар үшін сұраныс жоғары болуы ықтимал.

Аэротакси технологиясы тек адамдарды тасымалдаумен шектелмейді.

Арнайы нұсқалар өрт сөндіру қызметтеріне арналған жабдықтарды жеткізе алады. Бір ұшу барысында 800 шаршы метрге дейінгі аумақтағы өртті сөндіруге мүмкіндік бар.

Сонымен қатар аппараттар төтенше жағдайларда гуманитарлық және авариялық жүктерді жеткізуге, құтқару салдарын тастауға пайдаланылуы мүмкін.

Бұл технология шалғай елді мекендерге көмек жеткізу ісінде де тиімді құралға айналуы ықтимал.

Аэротакси туралы заң қабылданды

Аэротакси енгізудегі басты мәселе – қауіпсіздік пен реттеу.

Осыған байланысты Қазақстан жаңа заңнамалық нормалар әзірледі. Құжаттарда «вертипорт», «қалалық әуе мобильдігі аймағы», «ұшқышсыз қозғалысты басқару жүйесі» сияқты жаңа ұғымдар енгізілген.

Сонымен бірге әуе кеңістігін цифрландыру, ұшу аппараттарының қозғалысын бақылау және жолаушылар деректерін қорғау мәселелері қарастырылған.

Бұл Қазақстанды қалалық әуе мобильдігін құқықтық тұрғыдан реттеуге ерте кіріскен мемлекеттердің қатарына қосады.

Коммерциялық ұшулар қашан басталады?

Жоба авторлары алғашқы коммерциялық сынақ рейстерін 2028 жылдың соңы мен 2029 жылдың басында іске қосуды жоспарлап отыр.

Алайда оған дейін аппараттар халықаралық сертификаттаудан өтуі керек. Сондай-ақ Қазақстан авиациялық органдары олардың қауіпсіздігін толық растауы қажет.

Дәл осы сертификаттау кезеңі жобаның тағдырын айқындайтын негізгі факторлардың бірі болады.

Еске сала кетейік, әлемде «төмен биіктіктегі экономика» (Low Altitude Economy) ұғымы кең таралып келеді. Ол дрондар, аэротаксилер және автономды әуе көлігі қызметтеріне негізделген жаңа нарықты білдіреді.

Қазақстан дәл осы бағытта алғашқы қадамдарын жасап отыр.

Егер жоба сәтті жүзеге асса, ел Орталық Азиядағы алғашқы аэротакси желісін қалыптастырып қана қоймай, жоғары технологиялы жаңа экономикалық сектордың өңірлік орталығына айналуы мүмкін.

Аэротакси әзірге ғылыми фантастика элементі сияқты көрінгенімен, Алатау қаласындағы сынақ көрсеткендей, бұл технология Қазақстан үшін орындалмайтын мақсат емес.