Базар Оңдасұлы

Оңдасұлы Базар (1842-1911) - ойшыл, ақын-жырау. Қызылорда облысының Қармақшы ауданында дүниеге келген. Өзбекстанның Тамды ауданында жерленген. Терең мағыналы сұлу сөздері ақыл-өсиет түрінде кең тараған.

Әр заманның өзіне лайық сөзі болады.

Асыл сөз туралы

Ақылды әйел ерінің атын шығарады.

Әйел, ана туралы

Жақсы мен жаманның арасы - жер мен көктей.

Өмірде адам не көрмес: көтергенмен кеудесін - жақсыға жаман тең келмес.

Жақсы мен жаман туралы

Тереңдігі - теңіздей, қайраты - қара өгіздей.

Батырлық, ерлік туралы

Жетімнің қамын ойласаң - жесірдің көңілі жұбанар,

Өнбейтін даудың ізінен - өспейтін жігіт қуалар.

Пайдасыздық, керексіздік туралы

Кей жаманның сөзі бар - ызғары қатты ащы удай,

Кей жақсының сөзі бар - лебі кәусар бал судай.

Жақсы мен жаман туралы

Қу қанжыға жүйріктен - қаба жалды берік артық,

Жылуы жоқ тымақтан - баса киген бөрік артық.

Жаман болса алғаның - мақтасы қалың көрпе артық,

Қараға жауап бергеннен - аққа берген серт артық.

Пайдасыздық, керексіздік туралы

Ділмәр боп жүр бұл күнде,

Дым білместің талайы.

Жоқтықтан қолы байланып,

Кеңеске басы кірмей жүр,

Жігіттің не бір сығайы.

Байлық-кедейлік туралы

Тіріде - жанға тыным жоқ, қызыл тілде - буын жоқ.

Тіл туралы

Ұмсынған жерге жетпесе,

Қайтады ердің райы.

Мінер ат, киер киімге,

Мұқтаж болған жігіттің,

Шықпайды ешбір шырайы.

Байлық-кедейлік туралы

Ханның бағы таярда -

Дұшпаны сырттан көбейіп,

Жаны ашыр досы аз қалар;

Бидің бағы таярда -

Үлгілі сөзден айырылып,

Әркімнің мінін қазбалар;

Байдың бағы таярда -

Танабын құдай тарылтып,

Қасынан қоңсы қозғалар.

Қоғам, мемлекет, заман туралы