Жасанды интеллект бүгінде тек мәтін жазып, сурет салатын технология ғана емес. Ол жақында жол қауіпсіздігін қамтамасыз етудің негізгі құралдарының біріне айналуы мүмкін, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.
Астанада өткен «Қазақстандағы қалалық мобильділікті дамыту» II жыл сайынғы форумында Sergek Group компаниясының бас директоры Евгений Ким дәл осы мәселені көтерді. Оның айтуынша, бұрын қауіпсіздік белдігі мен ABS жүйесі көлік жүргізу мәдениетін түбегейлі өзгерткен болса, енді бұл міндетті жасанды интеллект атқаруы ықтимал.
Жол апатын болжауға бола ма?
Қазіргі таңда жол қозғалысы қауіпсіздігі негізінен бұзушылық тіркелгеннен кейін әрекет етеді. Жүргізуші ережені бұзса – айыппұл салынады, ауыр жағдайларда жүргізуші куәлігінен айырылады. Бірақ бұл шаралардың бәрі оқиға болғаннан кейін ғана қолданылады.
Ал жасанды интеллекттің ерекшелігі – қауіпті жағдайларды алдын ала анықтай алуы.
Евгений Кимнің айтуынша, заманауи алгоритмдер жүргізушінің мінез-құлқын үздіксіз талдап, апат қаупінің артып келе жатқанын ерте кезеңде байқайды. Мұндай жүйелер көлік жүргізу мәнерін, жиі жылдамдық асыруды, кенет тежеуді, күрт маневр жасауды, жүргізушінің шаршауын, жұмыс ауысымының ұзақтығын, ауа райын және жол жағдайын ескереді.
Осы деректердің жиынтығы белгілі бір жүргізушінің немесе көліктің тәуекел деңгейін бағалауға мүмкіндік береді.
Такси рейтингінің жаңа түрі
Бүгінде такси қызметтерінде жолаушылар көбіне жүргізушінің жұлдызша рейтингін ғана көреді. Ол көбіне көліктің тазалығы, жүргізушінің сыпайылығы немесе сапардың жайлылығы секілді субъективті факторларға негізделеді.
Алайда мұндай баға жүргізушінің жолдағы қауіпсіздік деңгейін толық көрсете алмайды.
Sergek Group ұсынған тұжырымдама бойынша, жасанды интеллект әр жүргізуші үшін арнайы тәуекел рейтингін жасай алады. Бұл рейтинг нақты деректерге сүйенеді. Мысалы:
- жол ережесін бұзу тарихы;
- агрессивті жүргізу белгілері;
- жұмыс және демалыс режимін сақтау деңгейі;
- түнгі ауысымдардың жиілігі;
- қауіпті маневрлер статистикасы.
Нәтижесінде жүргізушінің тәуекел профилі тұрақты түрде жаңартылып отырады.
Бұл кімге тиімді?
Мамандар мұндай жүйенің бірнеше тарапқа бірдей пайда әкелетінін айтады.
- Біріншіден, жолаушылар қауіпсіздігі жоғары жүргізушілерді таңдау мүмкіндігіне ие болады.
- Екіншіден, такси агрегаторлары жол-көлік оқиғаларының санын азайтып, компания беделін қорғай алады.
- Үшіншіден, сақтандыру компаниялары жүргізушінің нақты тәуекел деңгейіне қарай тарифтерді дәлірек есептейді.
Ал мемлекет үшін бұл жол-көлік оқиғаларын азайтудың қосымша құралына айналуы мүмкін.
Ақылды қалалардың келесі қадамы
Сарапшылардың пікірінше, жол қауіпсіздігі саласындағы технологиялардың эволюциясы енді жаңа кезеңге өтіп жатыр. Бұрын цифрлық жүйелер тек оқиғаны тіркеп, дәлел жинауға көмектессе, бүгінде жасанды интеллект қауіпті жағдайларды болжауға мүмкіндік береді.
Бұрын технологиялар оқиғаның салдарын тіркейтін. Бүгінде жасанды интеллект қауіпті болжай алады. Ал ертеңгі ақылды қаланың міндеті жол апатынан кейін кінәліні іздеу емес, апаттың өзіне жол бермеу болады, – дейді Sergek Group бас директоры Евгений Ким.
Компания бұл бастаманы 2026 жылдың мамырында таныстырылған жол қауіптерін превентивті анықтауға арналған ЖИ платформасының жалғасы деп бағалайды. Егер алғашқы шешім мемлекеттік органдарға бағытталса, жаңа тәуекел-рейтинг жүйесі такси агрегаторлары, таксопарктер және сақтандыру нарығына арналған.
Осылайша, жасанды интеллекттің келесі миссиясы жүргізушілерді жазалау емес, адам өмірін сақтап қалу болуы мүмкін.
