«Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы бойынша бөлінген қаражатты кәмелет жасына толғаннан кейін бірден пайдаланбасаңыз да, ол жоғалып кетпейді. Алайда белгілі бір уақыт өткен соң оның мәртебесі өзгеріп, зейнетақы жинағына айналады, деп хабарлайды El.kz Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап.
Пайдаланылмаған қаражат қашан зейнетақы жинағына аударылады?
Қаржы министрі Мәди Такиев бұған дейін «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасындағы пайдаланылмаған қаражатты басқару тетігі әзірленіп жатқанын мәлімдеген болатын.
Ұлттық банктің жауабына сәйкес, бұл 18 жасқа толғаннан кейін Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы (БЖЗҚ) арнайы шоттарға түскен, бірақ иесі әлі пайдаланбаған қаражат туралы болып отыр.
Қолданыстағы ережеге сәйкес, егер азамат кәмелетке толғаннан кейінгі 10 жыл ішінде, яғни шамамен 28 жасқа дейін бұл қаражатты пайдаланбаса, қаржы оның ерікті зейнетақы жарналарын есепке алуға арналған жеке зейнетақы шотына аударылады.
Ұлттық банк пайдаланылмаған қаражаттан қалай табыс таппақ?
Қазіргі уақытта Ұлттық банк БЖЗҚ-мен бірлесіп мұндай қаражатты басқару тетігін әзірлеуде. Жоспар бойынша бұл қаражат доллармен бір күндік репо операциялары арқылы ақша нарығында инвестицияланады.
Ұлттық банк өкілдерінің айтуынша, бұл қаражат үшін басты талап – жоғары өтімділік. Себебі жинақ иесінің ақшасын қашан пайдаланатынын алдын ала болжау мүмкін емес, сондықтан қаражат кез келген уақытта қолжетімді болуы тиіс.
Сонымен қатар реттеушінің бағалауынша, репо операциялары тәуекел деңгейін төмен ұстай отырып, қосымша инвестициялық табыс алуға мүмкіндік береді.
Ұлттық банк тәжірибе көрсеткендей, көптеген қатысушы 18 жасқа толғаннан кейін қаражатын бірден шешіп алмайтынын атап өтті. Сондықтан уақытша инвестициялау қаражаттың тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Қаражат қазір қайда сақталып жатыр?
БЖЗҚ мәліметінше, қатысушы 18 жасқа толғаннан кейін қаражат 10 жыл бойы доллармен ашылған мақсатты жинақ шотында сақталады.
Егер осы уақыт ішінде қаражат пайдаланылмаса, ол автоматты түрде ерікті зейнетақы жарналарын есепке алуға арналған жеке зейнетақы шотына аударылады. Осы сәттен бастап қаражат кәдімгі зейнетақы жинағы ретінде инвестицияланады.
Жаңа тетік іске қосылғанға дейін пайдаланылмаған қаражат БЖЗҚ-дағы арнайы шоттарда сақтала береді. Жүйенің нақты қашан енгізілетіні әзірге белгісіз.
Ұлттық банк қазіргі уақытта БЖЗҚ-мен бірге тетіктің құқықтық және техникалық мәселелерін талқылап жатқанын хабарлады. Жаңа жүйенің іске қосылуы қажетті нормативтік құжаттардың қабылдануына және техникалық дайындыққа байланысты болады.
Бағдарлама бойынша қанша қаражат пайдаланылды?
БЖЗҚ дерегінше, «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы іске қосылғалы бері барлық балаларға шамамен 2,5 миллиард АҚШ доллары есептелген.
2026 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша кәмелетке толған қатысушылар 62,7 миллион долларды пайдаланып үлгерген.
Оның ішінде 41 миллион доллар тұрғын үй жағдайын жақсартуға, ал 21,7 миллион доллар білім алуға жұмсалған.
БЖЗҚ бағдарламаға деген қызығушылықтың біртіндеп артып келе жатқанын да атап өтті. Егер бағдарламаның алғашқы жылы 2006 жылы туған қатысушылардың жинақтарының шамамен 15 пайызы ғана пайдаланылса, қазір бұл көрсеткіш 35 пайызға жеткен. Ал 2007 жылы туған қатысушылардың да жинақтарының үштен бірінен астамы игерілген.
Еске салайық, «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы 2024 жылғы 1 қаңтарда іске қосылды. 2025 жылы бағдарлама аясында әрбір баланың шотына 130,71 АҚШ доллары аударылды. 2025 жылдың соңындағы мәлімет бойынша, бағдарламаға 6 918 656 бала қатысқан.
