Аргентина мен Чили шекарасындағы Анд тауларында геологтар мыс, алтын және күмістің аса ірі қорын анықтады. Сарапшылардың пікірінше, Фило-дель-Соль (Filo del Sol) және оған іргелес Хосемария (Josemaría) кен орындарын біріктіретін бұл жоба соңғы 30 жылдағы әлемдегі ең маңызды геологиялық жаңалықтардың бірі саналады.
Егер жоба толық көлемде жүзеге асса, ол жаһандық мыс өндірісінде стратегиялық маңызға ие жаңа орталыққа айналуы ықтимал.
Барлау нәтижелері бұрынғы бағалаудан әлдеқайда жоғары болды
Кен орнын игерумен айналысып жатқан Lundin Mining және BHP компаниялары жүргізген кең көлемді барлау жұмыстары барысында 400-ден астам қосымша бұрғылау ұңғымасы зерттелді. Терең қабаттарды талдау нәтижесінде пайдалы қазбалардың көлемі бастапқы болжамнан әлдеқайда жоғары екені анықталды.
Қазіргі бағалау бойынша дәлелденген және бағаланған қорларда шамамен 13 миллион тонна мыс, 32 миллион унция алтын, 659 миллион унция күміс бар.
Ал алдын ала есептелген ықтимал қорларды қосқанда көрсеткіштер:
25 миллион тонна мысқа дейін;
- 49 миллион унция алтынға дейін;
- 808 миллион унция күміске дейін жетеді.
Мұндай көлем бұл кен орнын әлемдегі игерілмеген ең ірі мыс жобаларының қатарына қосады.
Жобаның экономикалық құны жүздеген миллиард доллармен бағаланады
Сарапшылардың бағалауынша, кен орнындағы металдардың жалпы нарықтық құны 400 миллиард АҚШ долларынан асады. Оның ішінде мыс негізгі экономикалық ресурс болып саналса, алтын мен күміс жобаның қаржылық тиімділігін айтарлықтай арттырады.
Алтын мен күмістің мол болуы өндірістік шығындардың бір бөлігін өтеуге мүмкіндік береді. Сондықтан мыс бағасы уақытша төмендеген жағдайда да жоба табысты болып қала береді.
Жыл сайын жүздеген мың тонна мыс өндіріледі
Алдын ала жоспар бойынша кеніш бірнеше кезеңмен игеріледі.
Бірінші кезеңде инфрақұрылым салынып, алғашқы өндіріс іске қосылады. Кейін өңдеу қуаты біртіндеп кеңейтіледі.
Жоба толық іске қосылғаннан кейін:
- жыл сайын шамамен 400 мың тонна мыс өндіріледі;
- кейін өндіріс көлемі 500 мың тоннадан асуы мүмкін;
- мұндай деңгей алғашқы 25 жыл бойы сақталады деп күтілуде.
Бұл әлемдік мыс өндірісінің шамамен 2 пайызына тең көрсеткіш болып саналады.
Әлемге мыс не үшін қажет?
Қазіргі таңда мыс – ең маңызды өнеркәсіптік металдардың бірі.
Ол:
- электр желілерінде;
- смартфондар мен компьютерлерде;
- электромобильдерде;
- жел электр станцияларында;
- күн энергетикасында;
- аккумуляторлар өндірісінде;
- жоғары вольтты инфрақұрылымда кеңінен пайдаланылады.
Жасыл энергетика мен электр көліктеріне сұраныстың артуына байланысты халықаралық сарапшылар 2040 жылға қарай әлемдік мысқа деген сұраныс шамамен 30 пайызға өседі деп болжайды.
Сондықтан жаңа кен орны болашақтағы шикізат тапшылығын азайтуға ықпал етуі мүмкін.
Табиғи жағдайлар өндірісті күрделендіреді
Кен орны теңіз деңгейінен 4500-5000 метр биіктікте орналасқан.
Бұл өңірде:
- ауадағы оттегі мөлшері төмен;
- қыс мезгілі өте суық;
- жел күші жоғары;
- логистикалық жағдай күрделі.
Осындай ерекшеліктер құрылыс жұмыстарын, техника жеткізуді және жұмысшылардың еңбек жағдайын қиындатады.
Сонымен қатар кен орнына дейін шамамен 220 шақырым жолды жаңарту немесе қайта салу қажет.
Су тапшылығы – негізгі мәселелердің бірі
Анд тауларының бұл бөлігі өте құрғақ климаттық аймақта орналасқан.
Жылдық жауын-шашын мөлшері 100 миллиметрден де аз болғандықтан, кен өндірісіне қажетті суды жергілікті табиғи көздерден алу мүмкін емес.
Сондықтан компаниялар ерекше инженерлік шешім ұсынуда:
- Тынық мұхиты жағалауында теңіз суын тұщыландыру;
- алынған суды жүздеген шақырым құбыр арқылы тауға жеткізу;
- өндірісте тек тұщыландырылған суды пайдалану.
Бұл жергілікті тұрғындардың ауызсу қорын сақтауға мүмкіндік береді.
Экологиялық қауіптер де ескерілуде
Жоба жүзеге асатын аумақ мұздықтарға жақын орналасқан.
Мұздықтар өңірдегі өзендердің негізгі су көзі болғандықтан, экологтар өндірістің табиғатқа әсеріне ерекше назар аударуда.
Сонымен қатар кен құрамында мышьяк мөлшерінің жоғары болуы қосымша тазарту технологияларын енгізуді талап етеді.
Сондықтан экологиялық сараптама мен халықаралық стандарттарды сақтау жобаның маңызды кезеңдерінің бірі болады.
Жергілікті экономикаға әсері
Аргентина билігінің бағалауынша, жоба іске қосылған жағдайда:
- мемлекет бюджетіне ондаған миллиард доллар салық түседі;
- құрылыс кезеңінде 5 мыңнан астам адам жұмыспен қамтылады;
- кейін кеніштің тұрақты жұмысына және сервистік компанияларда ондаған мың жаңа жұмыс орны ашылады;
- жолдар, электр желілері және өндірістік инфрақұрылым дамиды.
Бұл Анд аймағының әлеуметтік-экономикалық дамуына айтарлықтай серпін береді.
Жобаны жүзеге асыруға қатысушы Lundin Mining мен BHP компаниялары алғашқы кезеңде шамамен 18 миллиард АҚШ доллары көлемінде инвестиция салуды жоспарлап отыр.
Қазіргі уақытта техникалық-экономикалық негіздеме дайындалып жатыр. Соңғы инвестициялық шешім 2026 жылдың соңына дейін қабылданады деп күтіледі.
Егер жоспар толық орындалса, Фило-дель-Соль жобасы әлемдегі ең ірі бес мыс кен орнының қатарына енуі мүмкін.
Сарапшылардың пікірінше, бұл жаңалық:
- мыс нарығындағы ұзақ мерзімді ұсынысты арттырады;
- жаңартылатын энергетика саласын шикізатпен қамтамасыз етуге көмектеседі;
- электромобиль өндірісінің дамуын қолдайды;
- алтын мен күміс өндірісінің де көлемін едәуір ұлғайтады.
Анд тауларында анықталған Фило-дель-Соль кен орны қазіргі заманғы тау-кен өнеркәсібіндегі ең маңызды жаңалықтардың бірі ретінде бағалануда. Ондаған миллион тонна мыс пен ірі алтын-күміс қорлары бұл жобаны стратегиялық маңызы жоғары халықаралық инвестициялық нысанға айналдырып отыр.
Дегенмен, өндірісті іске қосу оңай болмайды. Биік таулы аймақтың табиғи ерекшеліктері, су тапшылығы, экологиялық талаптар және күрделі инфрақұрылым үлкен шығын мен заманауи технологияларды қажет етеді. Соған қарамастан, жоба сәтті жүзеге асса, ол алдағы ондаған жыл бойы әлемдік мыс нарығының негізгі жеткізушілерінің біріне айналуы мүмкін.
