Бұл күндері елімізде авиациялық отын тапшылығы болуы мүмкін деген ақпарат қызу талқыланып жатыр.
Әсіресе авиациялық керосин импортына қатысты жарияланымдар қоғам арасында сұрақ тудырды. Алайда құзырлы органдар бұл ақпараттың шындыққа сәйкес келмейтінін мәлімдеді.
Стратегиялық коммуникациялар қызметі жанындағы Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығының хабарлауынша, қазіргі уақытта Қазақстандағы ішкі әуе рейстеріне қажетті жанармай қоры толық қамтамасыз етілген. Елдегі әуе компаниялары отандық өндірістегі авиаотынмен қамтамасыз етіліп отыр және ішкі тасымалдарға қауіп төніп тұрған жоқ.
Энергетика министрлігінің мәліметінше, 2026 жылы Қазақстанның авиациялық отынға деген ішкі сұранысы шамамен 680 мың тоннаны құрайды. Ал биылғы өндіріс көлемі 750-825 мың тонна деңгейінде болады деп күтілуде. Бұл көрсеткіш ел ішіндегі қажеттілікті толық өтеуге мүмкіндік береді.
Әуежайлар қалыпты режимде жұмыс істеп жатыр. Қазіргі уақытта қазақстандық әуе тасымалдаушылары мен жолаушылар үшін отын тапшылығы қаупі жоқ, – деп мәлімдеді орталық өкілдері.
Қазақстан авиаотынды неліктен импорттайды?
Авиациялық керосин импортының сақталуы елде отын жетіспейтінін білдірмейді. Мамандардың айтуынша, мәселе жалпы сұраныстың құрылымына байланысты.
Азаматтық авиация комитеті мен Энергетика министрлігінің дерегіне сәйкес, 2026 жылы Қазақстандағы авиациялық отынға деген жалпы сұраныс шамамен 1,2 миллион тоннаны құрайды. Оның 680 мың тоннасы ішкі нарыққа қажет болса, қалған 520 мың тонна халықаралық транзиттік және жүк тасымалдарын қамтамасыз етуге жұмсалады.
Дәл осы қосымша қажеттілік импорт көлемін қалыптастырады. Қазіргі таңда авиациялық отын Ресейден ғана емес, Қытай, Түрікменстан және басқа да мемлекеттерден жеткізіледі. Бұл жеткізу көздерін әртараптандыруға және бір нарыққа тәуелділікті азайтуға бағытталған саясаттың бір бөлігі саналады.
Өндіріс көлемі рекордтық деңгейге жетті
Авиаотын тапшылығы туралы пікірталас аясында Қазақстандағы өндіріс көрсеткіштері өсіп келеді.
Ұлттық статистика бюросының мәліметіне сәйкес, 2026 жылдың мамыр айында авиациялық керосин мен реактивті отын өндірісі 96,4 мың тоннаға жеткен. Бұл – кемінде кейінгі 13 жылдағы ең жоғары айлық көрсеткіш. Былтырғы мамыр айымен салыстырғанда өндіріс көлемі шамамен 49 пайыз артқан.
Ал жылдың алғашқы бес айында өндірілген авиациялық отын көлемі 344,9 мың тоннаны құрап, осы кезең үшін рекордтық нәтижеге қол жеткізді.
Неліктен мәселе әлі де өзекті?
Ішкі рейстер үшін қауіп болмаса да, Қазақстан халықаралық транзит пен ірі әуежайларды қамтамасыз ету үшін әлі де импортқа тәуелді.
Энергетика министрлігінің бағалауынша, авиациялық отын нарығындағы жыл сайынғы тапшылық шамамен 500-600 мың тоннаны құрайды. Бұл көлем негізінен халықаралық әуе компаниялары мен әуежай инфрақұрылымының қажеттіліктерін өтеу үшін сырттан әкелінеді.
Осы мәселені шешу мақсатында Үкімет қолданыстағы мұнай өңдеу зауыттарының қуатын кеңейтуді және төртінші мұнай өңдеу зауытын салу мүмкіндігін қарастырып жатыр. Билік өкілдері 2032 жылға қарай елдің авиациялық отынға деген сұранысын толықтай отандық өндіріс есебінен қамтамасыз етуді жоспарлап отыр.
Жолаушылар нені білуі керек?
Қазіргі уақытта қазақстандық әуе компаниялары үшін авиациялық отын тапшылығы байқалмайды. Ішкі рейстер толықтай отандық керосинмен қамтамасыз етілген. Ал қосымша импорт халықаралық транзиттік тасымалдар мен шетелдік әуе компанияларының қажеттіліктерін өтеуге бағытталған.
Сондықтан жолаушылар үшін ішкі рейстердің орындалуына немесе әуе қатынасына қауіп төндіріп тұрған жағдай жоқ.
