Қазақстанда тұрғын үй сатып алудың жаңа тетігі пайда болуы мүмкін. «Отбасы банк» исламдық ипотеканы іске қосуды жоспарлап отыр. Қазіргі уақытта бұл бастамаға қатысты заңнамалық өзгерістер қаралып жатыр. Егер қажетті құжаттар қабылданып, лицензия рәсімделсе, жаңа өнімді биыл күзде ұсыну көзделуде.
Бұл жаңалық әсіресе ислам қаржысының қағидаттарын ұстанатын азаматтардың қызығушылығын тудырып отыр. Себебі исламдық ипотека дәстүрлі несие беру жүйесінен бірқатар ерекшеліктерімен өзгешеленеді.
Исламдық ипотека дегеніміз не?
Кәдімгі ипотекада банк клиентке қарыз береді және оған пайыздық мөлшерлеме қосылады. Ал исламдық қаржыландыру жүйесінде өсім алуға тыйым салынған. Сондықтан мұндай модельде несие емес, тауарды сатып алу және қайта сату қағидаты қолданылады.
Мысалы, клиент таңдаған пәтерді алдымен банк сатып алады. Кейін оны клиентке алдын ала келісілген бағамен бөліп төлеуге береді. Бұл бағаға банктің үстемеақысы енгізіледі, алайда ол мәміле жасалған сәтте бекітіледі және кейін өзгермейді.
Осылайша төлемдер көлемі бүкіл мерзім бойы тұрақты болып қалады.
Қазақстан үшін қаншалықты маңызды?
Соңғы жылдары елімізде исламдық қаржы нарығын дамыту мәселесі жиі көтеріліп келеді. Сарапшылардың пікірінше, исламдық ипотеканың енгізілуі қаржы құралдарының санын көбейтіп, тұрғын үй алудың балама жолдарын ұсынады.
Әсіресе дәстүрлі ипотекадағы пайыздық төлемдерді қабылдамайтын азаматтар үшін бұл маңызды мүмкіндік болуы мүмкін. Сонымен қатар жаңа өнім тұрғын үй нарығындағы бәсекелестікті арттырып, банктерді клиенттерге тиімдірек ұсыныстар әзірлеуге ынталандыруы ықтимал.
Артықшылықтары қандай?
Исламдық ипотеканың басты ерекшелігі – келісімнің ашықтығы. Клиент бастапқыда үйдің соңғы құны қандай болатынын нақты біледі. Нарықтағы өзгерістер немесе пайыздық мөлшерлеменің өсуі төлем көлеміне әсер етпейді.
Тағы бір артықшылық – тәуекелдерді бөлісу қағидаты. Исламдық қаржы жүйесінде мәміле нақты активке негізделуі тиіс. Бұл алыпсатарлық операциялардың үлесін азайтып, қаржылық тұрақтылықты күшейтуге бағытталған.
Қандай сұрақтар ашық күйінде қалып отыр?
Дегенмен жаңа өнімнің нақты шарттары әзірге жарияланған жоқ. Бастапқы жарна көлемі, төлем мерзімі, тұрғын үйдің қандай санаттарына қолданылатыны және үстемеақының мөлшері кейін белгілі болады.
Сондай-ақ исламдық ипотеканың дәстүрлі бағдарламалармен салыстырғанда қаншалықты тиімді болатыны да маңызды мәселе. Бұл сұраққа нақты жауап беру үшін банктің толық шарттарын күту қажет.
Болашаққа қадам
Қазақстанда исламдық ипотеканың іске қосылуы қаржы секторын әртараптандыру жолындағы маңызды қадамдардың бірі болуы мүмкін. Бұл бастама тұрғын үй алудың жаңа мүмкіндігін ұсынып қана қоймай, исламдық қаржы индустриясының дамуына да серпін береді.
Егер заңнамалық өзгерістер уақытында қабылданса, қазақстандықтар биыл күзден бастап тұрғын үйді исламдық қаржыландыру қағидаттары бойынша сатып алу мүмкіндігіне ие болуы ықтимал. Ал бұл тұрғын үй нарығында жаңа кезеңнің басталуына жол ашуы мүмкін.
