Қазақстанда 2019-2026 жылдар аралығында жалпы инвестиция көлемі 8,7 трлн теңгені құрайтын 1 226 өнеркәсіптік жоба жүзеге асырылып, 106,8 мың тұрақты жұмыс орны құрылды. Жаңа өндіріс орындары машина жасау, мұнай-газ химиясы, металлургия, химия, тамақ өнеркәсібі және құрылыс материалдарын өндіру сияқты негізгі салаларды қамтыды. Сонымен қатар арнайы экономикалық аймақтарда инвестициялық жобалар іске асырылып, отандық өнім өндіру мен экспорттық жеткізілімдерді кеңейтуге жағдай жасалды.
Өнеркәсіптік жобалар және жаңа өндіріс орындары
2019 жылдан бері іске асырылған 1 226 өнеркәсіптік жоба елдің өндірістік әлеуетін кеңейтуге бағытталды. Олардың аясында автомобильдер мен автокомпоненттер, полипропилен, автомобиль шиналары, шыны парақтары, ферроқорытпалар және тұрмыстық техника өндірісі жолға қойылды.
Жаңа кәсіпорындардың іске қосылуы өндіріс түрлерін әртараптандыруға, өңдеу өнеркәсібінің мүмкіндіктерін кеңейтуге және тұрақты жұмыс орындарын құруға ықпал етті. Жобалардың бір бөлігі жоғары технологиялық жабдықтар мен заманауи өндірістік шешімдерді енгізуге бағытталды.
Машина жасау саласында 187 жоба жүзеге асырылды
2019-2026 жылдар аралығында машина жасау саласында 187 жоба іске асырылып, 25 603 тұрақты жұмыс орны пайда болды.
Еліміздің түрлі өңірлерінде қуат трансформаторларын, тракторларды, автобустарды, карьерлік және жол-құрылыс техникасын өндіру қуаттары енгізілді. Автомобиль жасау және автокомпоненттер өндірісі де саланың маңызды бағыттарының біріне айналды.
Аталған жобалар электротехникалық жабдықтардан бастап көлік құралдарына дейінгі әртүрлі өндірістік сегменттерді қамтиды. Бұл машина жасау саласындағы отандық өндіріс ауқымын кеңейтуге және өнеркәсіптік кооперацияны дамытуға мүмкіндік береді.
Автомобиль өндірісіне 313,5 млрд теңге инвестиция салынды
2025 жылы Қазақстанда автомобиль өнеркәсібін дамытуға бағытталған екі ірі жоба жүзеге асырылды. Алматы қаласында Astana Motors Manufacturing Kazakhstan зауыты Chery, Changan және Haval маркалы автомобильдерді өндіру жобасын іске асырды. Жобаға 182 млрд теңге инвестиция салынып, 3 600 жұмыс орнын құру көзделді. Кәсіпорынның жобалық өндірістік қуаты жылына 120 мың автомобильді құрайды.
Қостанай облысында KIA Qazaqstan зауыты іске қосылды. Жобаның инвестициялық көлемі 131,5 млрд теңге болды. Кәсіпорында 1 500 жұмыс орнын құру қарастырылған, ал жобалық қуаты жылына 70 мың автомобиль шығаруға мүмкіндік береді.
Екі жобаның инвестиция көлемі жиынтығында 313,5 млрд теңгені құрайды. Олардың жобалық қуаттары жылына 190 мың автомобиль шығаруға есептелген. Бұл бастамалар Қазақстандағы автомобиль өндірісінің ауқымын кеңейтуге және машина жасау саласындағы жаңа өндірістік байланыстарды қалыптастыруға бағытталған.
2026 жылы 200 өнеркәсіптік жобаны іске асыру жоспарланған
2026 жылы Қазақстанда жалпы құны шамамен 1,7 трлн теңге болатын 200 өнеркәсіптік жобаны іске асыру жоспарланып отыр. Олардың нәтижесінде 17,3 мың тұрақты жұмыс орнын құру көзделген.
Берілген деректерге сәйкес, 2026 жылы жоспарланған жобалардың 100-і іске қосылып, олардың аясында 7 029 жұмыс орны ашылған. Ал қалған жобаларды жүзеге асыру өндірістік қуаттарды одан әрі арттыруға және өңірлердегі жұмыспен қамту мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған.
Жобалардың орындалу барысы жылдық жоспарлардың жүзеге асу деңгейін бағалауда маңызды көрсеткіш болып саналады.
Арнайы экономикалық аймақтар: инвестиция, өндіріс және экспорт
Қазақстанда төрт жаңа алаңды қоса алғанда, 18 арнайы экономикалық аймақ жұмыс істейді. Бұл аумақтарда инвесторларға инженерлік инфрақұрылым, арнайы жағдайлар және мемлекеттік қолдау шаралары ұсынылады.
Берілген мәліметтер бойынша, арнайы экономикалық аймақтарда жалпы 561 инвестициялық жоба жүзеге асырылған. Тартылған инвестициялардың көлемі 11,5 трлн теңгеге жетіп, 38 мыңнан астам жұмыс орны құрылған. Өндірілген өнім көлемі 15,9 трлн теңгені құраса, оның 1,1 трлн теңгесі экспортқа тиесілі.
АЭА аумақтарында іске асырылған жобалар мұнай-газ химиясы, бағалы металдарды өңдеу, құбыр өндірісі, тоқыма өнеркәсібі және ауыл шаруашылығы шикізатын терең өңдеу бағыттарын қамтиды.
Мұнай-газ химиясы: жылына 500 мың тонна полипропилен
Атырау облысындағы «Ұлттық индустриялық мұнай-химия технопаркі» арнайы экономикалық аймағында орналасқан «Kazakhstan Petrochemical Industries Inc.» ЖШС Қазақстандағы алғашқы газ-химия кешені ретінде елдің мұнай-газ химиясы саласын дамытуда маңызды орын алады.
Кәсіпорынның жобалық қуаты жылына 500 мың тонна полипропилен өндіруге есептелген. Бұл полипропиленді ішкі нарықта пайдалануға және экспорттық жеткізілімдерді дамытуға мүмкіндік береді. Берілген мәліметке сәйкес, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында кәсіпорында 366,2 млрд теңгеге өнім өндірілген.
Бағалы металдарды өңдеу: «Тау-Кен Алтын»
«Астана – жаңа қала» арнайы экономикалық аймағындағы «Тау-Кен Алтын» ЖШС жылына 25 тонна аффинаждалған алтын және 50 тонна күміс өндіруге арналған.
Кәсіпорынның қызметі бағалы металдарды өңдеу тізбегін дамытуға және металлургия саласындағы өндірістік мүмкіндіктерді кеңейтуге бағытталған. Ұсынылған деректерде зауытта өндірілген өнімнің жиынтық көлемі 8,8 трлн теңгеден асқаны көрсетілген.
Өнеркәсіптік құбырлар өндірісі: «СМИТ Орталық Азия»
«Сарыарқа» арнайы экономикалық аймағында жұмыс істейтін «СМИТ Орталық Азия» ЖШС мұнай-газ, коммуналдық және энергетика салаларына арналған құбырлар мен фасонды бұйымдар өндіреді.
Кәсіпорынның өндірістік қуаты жылына 30 мың тонна өнімді құрайды. Өндіріс желісінде халықаралық сапа талаптарына сәйкес келетін жылу оқшауланған құбыр жүйелері шығарылады. Берілген мәлімет бойынша, өндірілген өнімнің көлемі 33,64 млрд теңгеге жеткен.
Тоқыма өнеркәсібі: Түркістандағы жаңа өндіріс
Түркістан облысындағы «Тұран» арнайы экономикалық аймағында «Түркістан тоқыма» ЖШС (Lihua Group) мақта-мата кешенін дамытуда. 2025 жылдың желтоқсанында өндірістің бірінші кезеңі іске қосылып, 430 жұмыс орны ашылған.
Кешен толық қуатына шыққаннан кейін жылына 11,4 мың тонна жіп, 47,3 млн шаршы метр мата, 2 млн төсек жаймасы және 4 млн көрпе шығару жоспарланып отыр.
Жоба мақтаны бастапқы өңдеумен шектелмей, одан дайын тоқыма өнімдерін өндіруге мүмкіндік беретін өндірістік тізбекті қалыптастыруға бағытталған. Сонымен қатар отандық шикізатты өңдеу тереңдігін арттырып, экспортқа бағытталған өнім шығаруға жағдай жасайды.
Жүгеріні терең өңдеу: «Shengtai Biotech»
Жамбыл облысындағы «Jibek Joly» арнайы экономикалық аймағында «Shengtai Biotech» ЖШС (Fufeng Group) жүгеріні терең өңдеу зауытының бірінші кезеңі іске қосылды.
Бірінші кезеңнің жобалық қуаты жылына 500 мың тонна жүгеріні өңдеуге есептелген. Кәсіпорын крахмал, амин қышқылдары және жемшөп қоспаларын өндіруге бағытталған. Жобаның барлық кезеңі жүзеге асқан жағдайда шамамен 1,5 мың тұрақты жұмыс орнын құру көзделеді.
Бұл өндіріс ауыл шаруашылығы шикізатын терең өңдеуге, қосылған құны жоғары өнім шығаруға және дайын өнімді сыртқы нарықтарға жеткізу мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған.
Өнеркәсіпті дамытудың негізгі бағыттары
2019-2026 жылдардағы жобалар Қазақстан өнеркәсібінің бірнеше негізгі бағытын айқындайды. Біріншісі – жаңа өндірістік қуаттарды іске қосу және машина жасау саласын кеңейту. Екіншісі – мұнай-газ химиясы, металлургия және ауыл шаруашылығы шикізатын терең өңдеу арқылы қосылған құны жоғары өнім өндіру. Үшіншісі – арнайы экономикалық аймақтар арқылы инвестиция тарту және экспорттық өндірістерді дамыту.
Өнеркәсіптік жобалардың экономикалық нәтижесі инвестиция көлемімен ғана емес, олардың нақты іске асуымен, өндіріс қуаттарының пайдаланылу деңгейімен, тұрақты жұмыс орындарының құрылуымен және өнімнің ішкі әрі сыртқы нарықтарда сұранысқа ие болуымен де өлшенеді.
Қорытындылай келе, 2019–2026 жылдар аралығында жүзеге асырылған және жоспарланған өнеркәсіптік жобалар Қазақстанның өндірістік әлеуетін кеңейтуге, жаңа жұмыс орындарын ашуға және отандық өнім түрлерін көбейтуге бағытталған. Ал арнайы экономикалық аймақтар өндірісті орналастыруға, инвестициялық бастамаларды іске асыруға және экспорттық жеткізілімдерді дамытуға арналған маңызды алаң болып отыр. Алдағы кезеңде осы жобалардың тиімділігі өндірістік қуаттардың тұрақты жұмыс істеуімен және олардың ел экономикасына қосатын нақты үлесімен айқындалады.
