Қазақстанда автокредит рәсімдеуге қатысты жеңілдік тағы бір жылға ұзартылды. Енді банктер автокөлік сатып алуға несие берген кезде қарыз жүктемесінің коэффициентін (ҚЖК) міндетті түрде сақтау талабынан босатылатын болады. Бұл ерекшелік 2027 жылғы 31 желтоқсанға дейін қолданылады. Жеңілдік автокөлікті несиеге алғысы келетін азаматтардың үш санатына қатысты.
Автокредит алушыларға қандай жеңілдік жасалды?
Қазақстан Ұлттық банкі автокредит беру кезінде қарыз жүктемесінің коэффициентіне қойылатын міндетті талаптардан ерекшеліктердің қолданылу мерзімін ұзарту туралы шешім қабылдады.
Реттеуші түсіндіргендей, бұл жеңілдік барлық автокредитке бірдей қолданылмайды. Оның басты шарты – сатып алынатын көлік құралы несие бойынша кепілге қойылуы керек.
Қарыз жүктемесінің коэффициенті (ҚЖК) – қарыз алушының ай сайынғы табысының қанша бөлігі несиелерді өтеуге жұмсалатынын көрсететін көрсеткіш. Банктер бұл коэффициент арқылы азаматтың жаңа несиені төлеу мүмкіндігін бағалайды.
Кімдер автокредитті жеңілдікпен рәсімдей алады?
Ұлттық банктің шешімі бойынша, ҚЖК талабынан ерекшелік үш санаттағы автокредитке қатысты.
1. Жаңа автокөлік сатып алушылар: Жеңілдік бұрын пайдаланылмаған және Қазақстанда алғаш рет тіркелетін жаңа автомобильді несиеге алатын азаматтарға қолданылады.
2. Бастапқы жарнасы 50 пайыздан кем емес азаматтар: Қолданыста болған автокөлікті сатып алғанда оның құнының кемінде 50 пайызын бастапқы жарна ретінде төлеген жағдайда да жеңілдік қарастырылған.
3. Үш жылдан аспайтын автокөлік сатып алушылар: Пайдаланылғанына үш жылдан аспаған автомобильді сатып алу кезінде бастапқы жарна көлік құнының кемінде 30 пайызын құрауы қажет.
Осы талаптарға сәйкес келетін автокредиттер бойынша банктер ҚЖК-ны міндетті сақтау талабынан босатылады. Дегенмен бұл несие автоматты түрде мақұлданады дегенді білдірмейді. Банк қарыз алушының төлем қабілетін өзге талаптар бойынша да бағалай алады.
Жеңілдік не үшін ұзартылды?
Ұлттық банк бұл шешімді автокредит нарығындағы қазіргі жағдайға жүргізілген талдау нәтижесінде қабылдаған.
Реттеуші 2027 жыл бойы несие нарығындағы жағдайды бақылауды жалғастырады. Егер жекелеген сегменттерде жүйелі тәуекелдер күшейсе, халықтың қарыз жүктемесін ескере отырып, қосымша шектеу шараларын енгізу құқығын өзінде қалдырады.
Автокредит нарығындағы тәуекелдер де назарда
Бұған дейін Ұлттық банк Қазақстанда автокредиттеу көлемінің жылдам өсуіне және несие портфелінің сапасы нашарлауына қатысты тәуекелдер бар екенін хабарлаған болатын.
Қаржылық тұрақтылық туралы есепте несие мерзімдерінің ұзаруы мен қымбат автомобильдерге сұраныстың артуы негізгі факторлардың бірі ретінде көрсетілген.
Осылайша, Ұлттық банктің жаңа шешімі автокөлік сатып алуды жоспарлап жүрген азаматтарға несие рәсімдеу мүмкіндігін сақтауға бағытталған. Алайда жеңілдік барлық сатып алушыға бірдей берілмейді: автокөліктің жағдайы, пайдалану мерзімі және бастапқы жарна көлемі маңызды рөл атқарады.
