Орта жаста қан қысымының жоғары болуы, қант диабеті және темекі шегу адамның егде жасқа дейін деменциясыз өмір сүру ұзақтығына айтарлықтай әсер етуі мүмкін. Ғалымдар 35 жылға созылған ауқымды зерттеу нәтижесінде осындай қорытындыға келді.
Зерттеу нәтижелері Neurology ғылыми журналында жарияланған. Мамандар шамамен 12 мың адамның денсаулық көрсеткіштерін талдап, жүрек-қан тамырлары жүйесіне қатысты қауіп факторларының егде жастағы когнитивтік қабілеттерге ықпалын зерттеген.
Үш негізгі қауіп факторы
Ғалымдар ең алдымен үш факторға назар аударған:
- жоғары артериялық қан қысымы;
- қант диабеті;
- темекі шегу.
Зерттеу нәтижесі осы факторлардың болуы мен деменциясыз өмір сүру ұзақтығы арасында елеулі айырмашылық бар екенін көрсеткен.
Үш қауіп факторы да болмаған адамдар 55 жастан кейін орта есеппен тағы 30 жылға жуық уақыт деменциясыз өмір сүрген. Ал жоғары қан қысымы, диабет және темекі шегу қатар кездескен жағдайда бұл көрсеткіш шамамен 17,5 жылға дейін қысқарған.
Айырмашылық өте егде жаста да сақталған. 85 жасқа келгенде қан қысымы мен қандағы қант деңгейі қалыпты әрі темекі шекпейтін адамдардың шамамен 35 пайызы деменция белгілерінсіз өмір сүрген. Ал үш қауіп факторы да бар адамдар арасында мұндай көрсеткіш небәрі 7 пайызды құраған.
Әйелдерде көрсеткіш жоғары болған
Зерттеу барысында ғалымдар басқа да ерекшеліктерді анықтады. Әйелдер қауіп факторларының санына қарамастан, ерлермен салыстырғанда орта есеппен деменциясыз көбірек жыл өмір сүрген.
Сонымен қатар жүрек-қан тамырлары ауруларына қатысты қауіп факторлары көп адамдар арасында дене салмағы индексінің жоғары болуы, физикалық белсенділіктің төмендігі және инсульт жағдайлары жиірек кездескен.
Зерттеушілер білім деңгейінің төмен болуы мен когнитивтік денсаулық көрсеткіштері арасында да байланыс бар екенін байқаған.
Есте сақтау қабілетін сақтау үшін не істеу керек?
Зерттеу авторлары адамның орта жастағы денсаулығына ерекше мән беру керектігін атап өтеді. Өйткені дәл осы кезеңдегі өмір салты мен жүрек-қан тамырларының жағдайы қартайған шақтағы ми саулығына ықпал етуі мүмкін.
Мамандар темекіден бас тартуды, дұрыс тамақтануды, тұрақты физикалық белсенділікті және қан қысымын бақылауды ұсынады. Қант диабеті анықталған жағдайда оны дәрігердің бақылауымен дұрыс емдеу де маңызды.
Ғалымдардың тұжырымы бойынша, жүрек пен қан тамырларының денсаулығын орта жастан бастап күту – егде жаста есте сақтау және ойлау қабілеттерін ұзақ уақыт сақтауға көмектесетін маңызды қадамдардың бірі.
