Қазан айында Қазақстанда ауа райы құбылмалы болады. Синоптиктердің болжамынша, елдің басым бөлігінде ауа температурасы климаттық нормадан 1-2 градусқа жоғары болады. Кейбір өңірлерде күн қайта жылып, ауа температурасы +30°С-қа дейін көтерілуі мүмкін. «Қазгидромет» қазан айына арналған консультативтік ауа райы болжамын жариялады.
Шығыс Қазақстан облысында, Павлодар облысының солтүстік-шығыс бөлігінде және Абай облысында ауа температурасы климаттық норма шамасында сақталады.
Ал жауын-шашын мөлшері республиканың басым бөлігінде климаттық нормаға жуық болады.
Қазанның алғашқы күндерінде Қазақстанда салыстырмалы түрде жылы ауа райы сақталып, температура +15…+25°С аралығында болады. Алайда бұл жылылық ұзаққа созылмайды.
Солтүстіктен суық ауа келеді
Қазанның алғашқы онкүндігінде еліміздің солтүстік өңірлеріне солтүстік циклон әсер етеді. Соның салдарынан жаңбыр, кей жерлерде қар жауып, желдің жылдамдығы 15-28 м/с дейін күшеюі мүмкін.
Солтүстік Қазақстанда қар аралас жаңбырмен бірге төменгі бұрқасын болуы ықтимал. Арктикалық ауа массаларының енуіне байланысты тұман түсіп, көктайғақ пен үсік жүруі мүмкін. Ең төмен температуралар:
- батыс және солтүстік-батыста түнде -6…+5°С, күндіз +2…+11°С;
- солтүстік, шығыс және орталықта түнде -1…-6°С, күндіз 0…+8°С;
- оңтүстік және оңтүстік-шығыста түнде 0…+5°С, күндіз +10…+15°С;
- таулы аймақтарда түнде -2…-10°С, күндіз +5…+10°С болады.
Суық ұзаққа созылмайды
Қазан айының алғашқы онкүндігінің екінші жартысында ауа райы қайта жылынады. Оған Орталық Азия мен Жерорта теңізінің шығыс жағалауынан келетін жылы ауа массалары әсер етеді.
Нәтижесінде Қазақстанның басым бөлігінде күндіз ауа температурасы +15…+20°С-қа, ал оңтүстік-батыс пен оңтүстік өңірлерде +18…+28°С-қа дейін көтерілуі мүмкін. Яғни қазан айында қысқа мерзімді суықтан кейін қайтадан жылы күндердің орнауы ықтимал.
Қазанның екінші және үшінші онкүндіктерінде температура бірқалыпты болмайды. Жылы және салқын ауа массаларының алмасуына байланысты ауа райы бірнеше рет өзгеруі мүмкін. Батыс және солтүстік-батыс өңірлерде:
- түнде температура +5…+12°С-тан -5…+5°С-қа дейін;
- күндіз +18…+28°С-тан +10…+20°С-қа дейін өзгереді.
Солтүстік, орталық және шығыс өңірлерде:
- түнде +3…+8°С-тан -1…-8°С-қа дейін;
- күндіз +15…+23°С-тан +3…+13°С-қа дейін төмендеуі мүмкін.
Оңтүстік өңірлерде:
- түнде +5…+10°С-тан -3…+5°С-қа дейін;
- күндіз +15…+23°С-тан +20…+30°С-қа дейін жылынуы ықтимал.
Кей кезеңдерде оңтүстікте түнгі температура -1…-6°С-қа дейін төмендегенімен, күндіз қайтадан +10…+15°С-қа дейін көтерілуі мүмкін.
Қазанның алғашқы үш күнінде ауа райы қандай?
1-3 қазан аралығында атмосфералық фронттардың әсерінен Қазақстанның басым бөлігінде ауа райы құбылмалы болады.
Әсіресе батыс облыстарда жауын-шашын күшейіп, кей жерлерде жаңбыр қарға ұласуы мүмкін. Жел де күшейіп, жекелеген аудандарда оның екпіні 15-28 м/с-қа жетуі ықтимал.
Батыста түнгі температура -1…-6°С-қа дейін төмендеп, күндіз +3…+8°С шамасында болады.
Солтүстік-батыста таңертең ауа температурасы +15…+25°С-тан +5…+15°С-қа дейін төмендейді.
Солтүстік, шығыс және орталық облыстарда +13…+23°С, ал оңтүстік және оңтүстік-шығыс өңірлерде +20…+25°С күтіледі. Таулы аймақтарда ауа температурасы +10…+15°С шамасында болады.
Неліктен қазан айында ауа райы жиі өзгереді?
Қазан – Қазақстанда маусым ауысуы айқын байқалатын кезеңдердің бірі. Бұл уақытта солтүстіктен келетін суық арктикалық ауа массалары мен оңтүстіктен тарайтын жылы ауа массалары жиі алмасады.
Сондықтан бір күннің ішінде немесе бірнеше күн аралығында ауа температурасының айтарлықтай өзгеруі мүмкін. Мәселен, таңертең салқын болғанымен, күндіз күн жылып кетуі немесе керісінше, жылы күннен кейін бірден суық ауа райы орнауы ықтимал.
Қазан айында алғашқы үсік, тұман және көктайғақтың пайда болуы да осы маусымдық өзгерістермен байланысты.
«Үнді жазы» болуы мүмкін бе?
Қазан айындағы қысқа мерзімді жылынуды халық арасында «үнді жазы» деп атауы мүмкін. Әдетте бұл кезеңде бірнеше күн бойы ауа райы ашық әрі жылы болады. Қазақстанның оңтүстік және батыс өңірлерінде мұндай жылыну кезінде температура +20°С-тан жоғары болуы ықтимал.
Алайда бұл қазан бойы жылы болады дегенді білдірмейді. Ай ішінде жылы күндер суық кезеңдермен кезектесіп отыруы мүмкін.
Сондықтан синоптиктердің айлық болжамы жалпы ауа райының сипатын көрсететін консультативтік болжам екенін ескерген жөн. Нақты бір күнге қатысты ауа райын жоспарлау кезінде қысқа мерзімді болжамдарға назар аударған дұрыс.
Жалпы биылғы қазан айы Қазақстанның басым бөлігінде жылы әрі құбылмалы өтуі мүмкін. Ай ішінде алғашқы қар мен үсік байқалғанымен, оңтүстік өңірлерде ауа температурасы кей күндері қайтадан +30°С-қа дейін көтерілуі ықтимал.
