Қазақстанда тәтті газдалған сусындарды тұтыну мәселесі қайтадан күн тәртібіне шықты. Денсаулық сақтау министрлігіне қарасты Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті азаматтарды қант қосылған сусындарды азайтуға шақырып отыр. Мамандардың айтуынша, күнделікті әдетке айналған газировка – жай ғана сергітетін сусын емес, ағзаға ұзақ мерзімді қауіп төндіретін өнім.
Қант қосылған сусындардың басты мәселесі – олардың құрамындағы «бос калориялар». Яғни, олар ағзаға энергия бергенімен, тойымдылық сезімін қалыптастырмайды. Соның салдарынан адам қосымша тамақ тұтынып, артық калория жинайды.
Бұл құбылыс әсіресе кең таралған Семіздік дертімен тікелей байланысты. Сарапшылардың айтуынша, сұйық күйдегі қант тез сіңіп, қандағы глюкоза деңгейін күрт көтереді. Уақыт өте келе бұл процесс инсулинге төзімділікті арттырып, 2-типті қант диабеті қаупін күшейтеді.
Бір бөтелке – бір күндік норма
Комитет дерегіне сәйкес, көлемі 330 мл болатын бір ғана газдалған сусынның құрамында 10 шай қасыққа дейін қант болуы мүмкін. Бұл – ересек адам үшін тәуліктік ұсынылатын мөлшерден асып түседі.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы ұсынымдарына сәйкес, еркін қантты тұтыну тәуліктік калорияның 5%-ынан аспауы тиіс. Бұл шамамен 25 грамм немесе 6 шай қасық қантқа тең. Алайда бір банка газировка бұл шектен әлдеқайда асып кетеді.
Қантты сусындардың зияны тек артық салмақпен шектелмейді. Олардың тұрақты түрде тұтынылуы:
- Жүрек-қан тамырлары аурулары қаупін арттырады
- тіс эмалін бұзып, Кариес дамуына ықпал етеді
- бауыр мен метаболизм жұмысына кері әсер етеді
Әсіресе балалар үшін бұл қауіп жоғары. Ерте жастан тәтті сусындарға әуестік болашақта созылмалы аурулардың негізін қалауы мүмкін.
Сарапшылар тек газдалған сусындар ғана емес, сонымен қатар «сұйық тіскебасарлардан» да сақ болуға кеңес береді. Бұған сироп қосылған кофелер, энергетикалық сусындар және кейбір шырындар жатады. Көп жағдайда олардың бір порциясының өзінде тәуліктік қант мөлшері жиналып қалады.
Не істеу керек: нақты ұсыныстар
Мамандар денсаулықты сақтау үшін қарапайым, бірақ тиімді қадамдарды ұсынады:
- Өнімнің жапсырмасындағы қант мөлшерін мұқият оқу
- Тәтті сусындарды біртіндеп азайту
- Шырындарды сумен сұйылту
- Қант қосылған сусындардың орнына су, қантсыз шай таңдау
- Балалардың рационын ерекше бақылау (2 жасқа дейін қант қосылған өнімдер бермеу)
Газдалған сусындар – бір қарағанда зиянсыз көрінетін, бірақ ұзақ мерзімде денсаулыққа елеулі қауіп төндіретін өнім. Қоғамда дұрыс тамақтану мәдениетін қалыптастыру, әсіресе балалар арасында, стратегиялық маңызға ие.
Сарапшылардың ортақ пікірі бір: қантты сусындарды толықтай бірден тоқтату міндетті емес, бірақ оларды тұтынуды саналы түрде шектеу – ұзақ әрі сапалы өмірдің маңызды кепілі.
