Қазақстанда мүгедектігі бар адамдар саны 756 241 адамға жетті. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің 2026 жылғы 1 шілдедегі дерегіне сәйкес, бір жыл ішінде олардың саны шамамен 12,3 мың адамға артқан. Өсімнің негізгі бөлігі балаларға тиесілі.
2025 жылмен салыстырғанда еліміздегі мүгедектігі бар адамдар саны шамамен 12,3 мың адамға көбейген. Қазіргі таңда ерекше қажеттілігі бар азаматтар Қазақстан халқының шамамен әр 26-шы тұрғынын құрайды.
2026 жылғы статистика бойынша, мүгедектігі бар адамдардың 55,58%-ы – ерлер, яғни 420 320 адам. Әйелдердің саны – 335 921 адам немесе 44,42%. Бұл арақатынас соңғы жылдары айтарлықтай өзгермеген.
Мүгедектігі бар балалар саны артты
Ең елеулі өзгеріс 18 жасқа дейінгі балалар арасында байқалады. 2025 жылы Қазақстанда мүгедектігі бар балалар саны шамамен 114,7-117 мың аралығында болса, 2026 жылғы 1 шілдеде бұл көрсеткіш 122,5 мыңға жеткен. Бір жылдағы өсім шамамен 6,8% болды. Бұл ересектер арасындағы өсім қарқынынан төрт есеге жуық жоғары.
Мамандар мұның бірнеше себебін атап отыр. Соның бірі – ерте жастағы балалар арасында аутизм спектрінің бұзылыстары мен генетикалық ауруларға жүргізілетін скринингтердің кеңінен енгізілуі.
Сонымен қатар медицина саласындағы жетістіктердің арқасында дене салмағы өте төмен болып туған нәрестелердің көбі аман қалып, қажетті медициналық көмек алуда. Алайда олардың кейбіріне кейін ұзақ мерзімді оңалту қажет болып, мүгедектік мәртебесі белгіленуі мүмкін.
Астанаға ерекше назар қажет
Статистикаға ішкі көші-қон да әсер етіп отыр. Балалы отбасылар оңалту орталықтары мен инклюзивті білім беру мүмкіндіктеріне қол жеткізу үшін ірі қалаларға қоныс аударуда.
Бұл үрдіс әсіресе Астанада байқалады. 2025 жылы елордада мүгедектігі бар балалардың саны шамамен 10,9 мың болса, 2026 жылдың ортасына қарай бұл көрсеткіш 12,7 мыңға жеткен. Осылайша, бір жылдағы өсім 17%-дан асқан. Қазіргі таңда Астанада мүгедектігі бар адамдардың шамамен 30%-ын балалар құрайды.
Қай өңірде мүгедектігі бар адамдар көп?
Өңірлер бойынша көрсеткіштер де айтарлықтай ерекшеленеді. Мүгедектігі бар азаматтардың ең көп саны:
- Түркістан облысында – 103 585 адам;
- Алматы қаласында – 59 916 адам;
- Қарағанды облысында – 55 540 адам.
Қарағанды облысындағы көрсеткішке өңірдің өнеркәсіптік ерекшелігі, оның ішінде тау-кен өндірісі мен шахтерлік еңбекке байланысты кәсіптік аурулар әсер етуі мүмкін. Ал мүгедектігі бар адамдар саны ең аз өңірлер қатарында:
- Ұлытау облысы – 11 088 адам;
- Солтүстік Қазақстан облысы – 23 756 адам;
- Абай облысы – 24 087 адам.
Балаларды оңалтуға сұраныс артып келеді
Соңғы жылдардағы динамика әлеуметтік саясаттағы маңызды бағыттардың бірі балаларды оңалту екенін көрсетіп отыр.
Мүгедектігі бар балалар санының өсуі тек Астанада емес, еліміздің облыс орталықтарында да арнайы инфрақұрылымды кеңейтуді қажет етеді. Атап айтқанда, коррекциялық мектептерге, арнайы балабақшаларға, даму кабинеттері мен оңалту орталықтарына сұраныс арта түсуі мүмкін.
Сондықтан мамандар үшін басты міндеттердің бірі – мүгедектігі бар балаларға медициналық және әлеуметтік көмекпен қатар, сапалы білім алуға, оңалту қызметтеріне және қоғам өміріне толыққанды араласуға мүмкіндік беретін жағдай қалыптастыру.
