18 мамыр – Халықаралық музей күні. Осы датаға орай Қазақстанның ірі қалаларында дәстүрлі “Музей түні” акциясы өтеді. Биылғы бағдарлама бұрынғыдан да ауқымды: тегін кіру, түнгі экскурсиялар, театрландырылған қойылымдар, заманауи технологиялар, концерттер мен квест ойындары ұйымдастырылады. Әсіресе Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі мен Алматыдағы тарихи-мәдени музейлер негізгі мәдени орталыққа айналмақ.
“Музей түні” неге маңызды?
Соңғы жылдары музейлер классикалық экспозиция көрсететін орын ғана емес, интерактивті мәдени кеңістікке айналып келеді. “Музей түні” акциясының мақсаты да – қоғамның музейге деген қызығушылығын арттыру, жастарды тарих пен өнерге жақындату.
Биылғы бағдарламалардан бірнеше жаңа тренд байқалады:
- цифрлық технологиялардың кең қолданылуы;
- жасанды интеллект элементтерінің енгізілуі;
- театр, музыка және музей форматының бірігуі;
- балалар мен отбасылық аудиторияға басымдық берілуі;
- онлайн-экскурсиялардың көбеюі.
Бұл музейлердің тек өткенді сақтайтын мекеме емес, қазіргі мәдени коммуникация орталығына айналып жатқанын көрсетеді.
Астанадағы басты мәдени алаң – Ұлттық музей
Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі акцияны таңғы 10:00-де бастап, түнгі 00:00-ге дейін жалғастырады.
Күндізгі бағдарлама көбіне балалар мен отбасыларға арналған. Қонақтарға “Балдырған гид” жобасы, “Мирас” үйірмесінің экскурсиялары, “Жан біткен жәдігерлер” квест-сабағы және “Өткеннен бүгінге – жәдігерлер сыры” театрландырылған экскурсиясы ұсынылады.
Кешкі бөлім әлдеқайда ауқымды болмақ. Келушілер:
- скрипкашы Назым Мустафина мен гуманоид робот қатысатын шоу;
- “Жұлдызды гид” жобасы;
- “Музей түні” квест ойыны;
- ғылыми қызметкерлердің авторлық экскурсиялары;
- би және музыкалық концерттер;
- DJ-сет;
- зергерлік бұйымдар мен кілемдерді қалпына келтіру бойынша шеберлік сабақтарын тамашалай алады.
Астанадағы ең қызық көрмелер
Биылғы бағдарламадағы маңызды ерекшелік – халықаралық және заманауи өнер көрмелерінің көбеюі.
Олардың қатарында:
- суретші Аңсаған Мұстафа көрмесі;
- жапон мангасына арналған экспозиция;
- кореялық медиасуретші Хван Сонджон жобасы;
- “Бозоқ – Ұлы Дала өркениеті” көрмесі бар.
Бұл үрдіс қазақстандық музейлердің халықаралық мәдени кеңістікпен байланысы күшейіп келе жатқанын аңғартады.
Алматы музейлері бір түнге үлкен мәдени маршрутқа айналады
Алматыда акция бір ғана музеймен шектелмейді. Қаладағы тоғыз музей бір мезетте түнгі форматта жұмыс істейді.
Олардың қатарында:
- Алматы музейі
- Ықылас атындағы халық музыкалық аспаптар музейі
- Нұрғиса Тілендиевтің мемориалдық музейі
- Дінмұхамед Қонаев музейі
- Сәбит Мұқановтың әдеби-мемориалдық музейі
- Ғабит Мүсіреповтің әдеби-мемориалдық музейі
Театр, музыка және кино бір алаңда
Алматыдағы бағдарламаның ерекшелігі – музейлердің театр және шоу индустриясымен интеграциясы.
Көрермендер:
- Асанәлі Әшімов театрының “Алматы – махаббатым” қойылымын;
- “Қозы Көрпеш – Баян сұлу” спектаклін;
- “Мөлдір махаббат” қойылымын көре алады.
Сонымен қатар ашық аспан астындағы кино көрсетілімдері, этно-фольклорлық концерттер және танымал орындаушылардың кештері ұйымдастырылады.
Жасанды интеллект музейге қалай еніп жатыр?
Биылғы “Музей түнінің” ең қызық тұстарының бірі – жасанды интеллект элементтерінің қолданылуы.
Сәбит Мұқановтың әдеби-мемориалдық музейі келушілерге AI арқылы жасалған Сәбит Мұқанов пен Ғабит Мүсірепов бейнелерімен интерактивті кездесу ұсынады.
Бұл – Қазақстан музейлерінің технологиялық форматқа бет бұра бастағанының айқын белгісі. Әлемдік музей индустриясында виртуалды гидтер, цифрлық архивтер мен AR/VR технологиялары кеңінен таралып келеді. Қазақстандық музейлер де осы трендтен қалыспауға тырысып жатыр.
“Қыз Жібек” феномені қайта жаңғырады
Алматы музейі аясында “Қазақ киносының жауһары – Қыз Жібек” көрмесі ашылады. Экспозиция Меруерт Өтекешова мерейтойына арналады.
Көрмеде:
- фильм актерлерінің жеке заттары;
- сирек архив материалдары;
- тарихи фотосуреттер ұсынылады.
Бұл көрме қазақ киносының мәдени мұрасын жаңа буынға таныстыруға бағытталған маңызды жоба болмақ.
Музейлер енді тек экспозиция көрсетпейді
Биылғы бағдарламадағы тағы бір маңызды тенденция – келушілерді белсенді қатыстыру.
Алматыда “Тарих ізімен” атты үлкен музейаралық квест өтеді. Қатысушылар түрлі музейлерді аралап, тапсырмалар орындап, арнайы мөр жинайды.
Сонымен бірге:
- балаларға арналған ойын аймақтары;
- аквагрим;
- шеберлік сабақтары;
- блогерлер қатысатын экскурсиялар ұйымдастырылады.
Мұндай формат музейлерді жастар үшін әлдеқайда тартымды етеді.
Онлайн формат та дамып келеді
“Музей түні” енді тек офлайн шара емес. Кейбір бағдарламалар TikTok пен онлайн платформаларда тікелей эфирде көрсетіледі.
Almaty Museum of Arts заманауи өнер музейі бойынша TikTok-экскурсия өткізеді. Көрермендер қазақстандық және шетелдік суретшілердің жұмыстарын онлайн көре алады.
Ал Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі виртуалды экскурсия барысында “Алтын адам”, “Тобыл ойшылы” және палеонтология залындағы бірегей жәдігерлерді көрсетеді.
Музейлер үшін жаңа кезең басталды
“Музей түні – 2026” бағдарламасы Қазақстандағы музей ісінің өзгеріп жатқанын аңғартады. Бүгінде музейлер тек тарихи мұраны сақтайтын мекеме емес, заманауи технология, шоу-индустрия, білім беру және туризм тоғысқан мәдени хабқа айналып келеді.
Әсіресе жастар аудиториясын тарту, интерактивті форматтарды көбейту және цифрлық технологияларды енгізу – алдағы жылдары музей саласының басты бағыты болмақ.
