Алматыдағы Көк-Жайлаудың жаңа тұжырымдамасында аспалы жолдар, қауіпсіз туристік соқпақтар мен шолу алаңдарын салу мүмкіндігі қарастырылған.
Көк-Жайлау – Алматы маңындағы Іле Алатауының солтүстік бөктерінде орналасқан таулы жайлау. Ол табиғи ландшафтымен, тау шалғындарымен және орманды беткейлерімен ерекшеленеді. Қала тұрғындары мен туристер бұл аумақты жаяу серуендеу, тауға шығу және табиғат аясында демалу үшін таңдайды.
Көк-Жайлаудың маңызын түсіну үшін оның айналасындағы табиғи аумақтың мәртебесіне назар аудару қажет. Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің ресми мәліметіне сәйкес, Іле-Алатауы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі 1996 жылғы 22 ақпанда құрылған. Бүгінде оның жалпы аумағы 200 160 гектарды құрайды. Ұлттық парктің негізгі міндеті – табиғи кешендерді, өсімдіктер мен жануарлар дүниесін және экологиялық тепе-теңдікті сақтау.
Сондықтан Көк-Жайлауды дамыту мәселесі тек туризм мен демалыс орындарын көбейту тұрғысынан емес, табиғи ортаны сақтау талаптары аясында да қарастырылуы керек.
Жоба аясында қандай өзгерістер ұсынылды?
Көк-Жайлауды дамытуға қатысты бірнеше бағыт көзделген. Олардың қатарында:
- Аспалы жолдар – таулы аймаққа жетуді жеңілдету;
- Қауіпсіз туристік соқпақтар – жаяу серуендеуге арналған бағыттарды жақсарту;
- Шолу алаңдары – тау көріністерін тамашалауға арналған орындар жасау;
- Келушілер орталықтары – туристерге ақпарат беретін нысандар ашу;
Қызмет көрсету инфрақұрылымы – демалыс орындары мен қажетті санитарлық нысандарды қарастыру. Бұл ұсыныстардың негізгі мақсаты – тауға келушілерге қолайлы жағдай жасау және туристік бағыттардың қауіпсіздігін арттыру.
Мұндай инфрақұрылымның қажеттілігі бұған дейін де көтерілген. Мәселен, Алматы қаласы әкімдігі мен Іле-Алатауы ұлттық паркінің қатысуымен 2020 жылы «Көкжайлау – Үш ағайынды жартасы – Құмбел шыңы» бағытын абаттандыру жұмыстары жүргізілген. Ұзындығы шамамен 12 шақырым болатын бағытта туристік соқпақтарды ретке келтіруге басымдық берілген.
Дегенмен жаңа жоба аясында ұсынылған нысандардың нақты саны, орналасатын жері, құрылыстың мерзімі және қаржыландыру көлемі түпкілікті құжаттармен расталуы керек.
«Almaty Superski» жобасы
Қазақстанның мемлекеттік органдарының жарияланымдарында «Almaty Superski» тау курортын салу жобасы бойынша қоршаған ортаға ықтимал әсерлер туралы есепке қатысты қоғамдық тыңдаулар туралы ақпарат жарияланған. Жобаның бастамашысы ретінде Kazakh Tourism Development Ltd. жеке компаниясы көрсетілген. 2026 жылғы 26 мамырға қоғамдық тыңдау жоспарланғаны жөнінде ресми хабарландыру шыққан.
Бұдан бөлек, 2026 жылғы 7 қазанда Алматы қаласының экология саласындағы ресми ресурсына «Almaty Superski» жобасының бас жоспары мен автомобиль жолдарына қатысты қоғамдық тыңдау хаттамасы орналастырылған.
Бұл деректер жобаның құжаттары қаралып, экологиялық рәсімдер жүргізіліп жатқанын көрсетеді. Алайда қоғамдық тыңдаулардың өткізілуі немесе құжаттардың жариялануы өздігінен құрылысқа түпкілікті рұқсат берілді дегенді білдірмейді. Жобаның нақты мәртебесін анықтау үшін қоршаған ортаға әсерді бағалау қорытындысы, мемлекеттік сараптама нәтижелері және тиісті рұқсат құжаттары ескерілуі керек.
Жаңа жоба кімдерге қолайлы?
Жарияланған тұжырымдамада туристік инфрақұрылымды әртүрлі санаттағы адамдарға қолжетімді етуге басымдық берілген. Атап айтқанда, жоба тек кәсіби спортшылар мен тәжірибелі туристерге емес, балалы отбасыларға, егде жастағы адамдарға және қозғалысы шектеулі келушілерге де қолайлы болуы керек деген ұстаным айтылған.
Егер бұл талаптар нақты жобалық шешімдерге енгізілсе, туристік соқпақтардың қауіпсіздігін жақсарту, бағыттарды анық көрсететін белгілер орнату, демалыс орындарын көбейту және кейбір аумақтарға кедергісіз қолжетімділік жасау мүмкіндігі қарастырылуы ықтимал.
Бірақ таулы жердің бедері мен табиғи жағдайын ескерсек, барлық бағытты қозғалысы шектеулі адамдарға толық бейімдеу оңай емес. Сондықтан қолжетімділік мәселесі нақты инженерлік шешімдермен және қоршаған ортаға әсерді бағалау нәтижелерімен негізделуі қажет.
Біз бұған дейін Көкжайлаудың көрікті жерлері, атап айтқанда сарқырама мен тау соқпақтары туралы жазған едік.
