Әлемдегі ең бай адамдардың тізімі жаңарды. Бірақ бұл жолы әңгіме кезекті рекорд туралы емес. Кәсіпкер Илон Масктың байлығы алғаш рет 1 триллион доллардан асып, ол адамзат тарихындағы алғашқы триллионер атанды.
Бұл оқиға тек қаржы нарығы үшін емес, технология, ғарыш индустриясы және жаһандық экономика үшін де маңызды кезең ретінде бағаланып отыр.
Сарапшылар пікірінше, бұл – ХХІ ғасырдағы технологиялық революцияның символына айналған адамның жаңа белесі. Бір кездері ғылыми фантастика болып көрінген жобалар бүгінде триллион долларлық байлықтың негізіне айналды.
SpaceX IPO-сы нарықты дүр сілкіндірді
Илон Масктың байлығының күрт өсуіне оның ғарыштық SpaceX компаниясының қор нарығына шығуы себеп болды.
Reuters агенттігінің мәліметінше, компания бір акцияның бағасын 135 доллар көлемінде белгілеп, IPO барысында 75 миллиард доллар инвестиция тартқан. Бұл АҚШ тарихындағы ең ірі бастапқы акция орналастыру (IPO) ретінде тіркелді.
Нәтижесінде SpaceX компаниясының нарықтық құны 1,77 триллион долларға жетіп, әлемдегі ең қымбат корпорациялардың қатарына енді. Компанияның бағасы көптеген өнеркәсіптік алпауыттардың жиынтық капитализациясымен теңесіп отыр.
Қаржы сарапшылары бұл көрсеткішті соңғы онжылдықтағы ең маңызды оқиғалардың бірі деп бағалауда. Себебі бұған дейін әлемдегі ең қымбат компаниялар қатарында негізінен ақпараттық технология саласының өкілдері болған. Ал SpaceX – негізгі қызметі ғарышты игеру, спутниктік интернет және зымыран технологиялары болып саналатын компания.
Байлығы қалай 1 триллион доллардан асты?
IPO-ға дейін Масктың байлығы шамамен 780 миллиард доллар деңгейінде бағаланған болатын. Алайда акциялардың нарыққа шығуы оның негізгі активінің құнын күрт арттырды.
Маск SpaceX акцияларының шамамен 42-50 пайызына иелік етеді. Компанияның 1,77 триллион долларлық нарықтық бағалауы негізінде оның үлесі 840-866 миллиард доллар шамасында бағаланып отыр.
Бұған қоса кәсіпкердің:
- Tesla компаниясындағы үлесі;
- жасанды интеллектпен айналысатын xAI стартапы;
- ми мен компьютер арасындағы байланысты зерттейтін Neuralink;
- инфрақұрылымдық жобаларды іске асыратын The Boring Company;
- басқа да инвестициялық активтері бар.
Осының барлығын қосқанда оның жалпы байлығы 1,1 триллион доллардан асып, жаңа тарихи рекорд орнатты.
Алайда сарапшылар бұл қаражаттың басым бөлігі нақты ақша емес екенін ескертеді. Байлықтың негізгі бөлігі компания акцияларының нарықтық бағасына негізделген. Егер акциялар арзандаса, Масктың дәулеті де қысқаруы мүмкін.
Триллионердің жолы қалай басталды?
Илон Масктың бүгінгі жетістігі бір күнде келген жоқ. Ол 1971 жылы Оңтүстік Африка Республикасында дүниеге келген. Жас кезінде бағдарламалау мен технологияға қызығушылық танытып, кейін АҚШ-қа қоныс аударды.
Алғашқы ірі табысын PayPal төлем жүйесін сатудан тапқан кәсіпкер кейін тәуекелге толы бірнеше жобаны қолға алды.
2002 жылы құрылған SpaceX компаниясы алғашында көптеген сарапшының күмәнін тудырған еді. Бірнеше сәтсіз ұшырудан кейін компания күйреудің алдында тұрды. Бірақ кейін Falcon зымырандарының табысты миссиялары SpaceX-ті NASA мен әлемдік ғарыш нарығының басты серіктестерінің біріне айналдырды.
Tesla электр көліктері нарығын түбегейлі өзгертсе, SpaceX ғарышқа ұшу құнын бірнеше есе арзандатты.
Бүгінде Starlink спутниктік интернет жүйесі әлемнің түкпір-түкпіріндегі миллиондаған адамды интернетпен қамтамасыз етіп отыр. Компанияның қайта пайдаланылатын зымырандары бұрын тек мемлекеттердің қолынан келетін жобаларды жеке сектордың жүзеге асыра алатынын көрсетті.
SpaceX неге соншалықты қымбат бағаланып отыр?
Компанияның нарықтық құнының өсуіне бірнеше фактор әсер етті. Біріншіден, Starlink жобасы тұрақты табыс көзіне айналды. Сарапшылардың бағалауынша, спутниктік интернет қызметін пайдаланушылар саны миллиондаған адамға жеткен.
Екіншіден, SpaceX әлемдегі ең белсенді зымыран операторына айналды. Компания жыл сайын жүздеген коммерциялық және мемлекеттік миссия орындайды. Үшіншіден, Starship бағдарламасы компанияның болашақтағы әлеуетін арттырып отыр. Маск бұл жүйені Ай мен Марсқа ұшу үшін пайдалануды жоспарлайды.
Төртіншіден, жасанды интеллект дәуірінің басталуы спутниктік байланыс пен ғарыш инфрақұрылымына деген сұранысты арттырды. Инвесторлар SpaceX-ті тек ғарыш компаниясы емес, жаһандық технологиялық экожүйенің маңызды бөлігі ретінде қабылдай бастады.
Марсқа апарар триллион
Илон Маск үшін триллион долларлық мәртебе соңғы мақсат емес екенін ол бірнеше рет айтқан. Кәсіпкердің негізгі арманы – адамзатты көппланеталы өркениетке айналдыру. Оның жоспары бойынша алдағы онжылдықтарда Марста тұрақты колония пайда болуы тиіс.
Бұл идея әзірге футуристік жоба болып көрінгенімен, дәл сондай көзқарас кезінде Tesla мен SpaceX-ке қатысты да болған еді.
Бүгінде Масктың триллионер атануы әлемге бір нәрсені анық көрсетті: технология, инновация және батыл тәуекел кейде мемлекеттердің бюджетімен тең келетін байлық қалыптастыра алады.
