MV Hondius кемесінде анықталған хантавирус індетіне байланысты Франция азаматының тапсырған ПТР-тесті оң нәтиже көрсетті. Бұл туралы Францияның денсаулық сақтау министрі Стефани Рист мәлімдеді.
«Бұл әйел круиздік лайнерде болған, кеше елге оралды. Түнде жағдайы нашарлап, хантавирусқа тапсырған тесті оң нәтиже берді», — деді Рист.
Министрдің айтуынша, науқас қазір жұқпалы ауруларға маманданған ауруханада ем қабылдап жатыр.
Бұл — Франциядағы хантавирусты жұқтырудың алғашқы жағдайы. Ел билігі науқаспен байланыста болған 22 адамды анықтаған. Үкіметтің ресми өкілі Мод Брежон инфекцияның әрі қарай таралуына жол бермеу үшін «барынша қатаң шаралар» қабылданып жатқанын айтты.
«Тағы да қайталап айтқым келеді: дүрбелең таратудың қажеті жоқ. Соңғы жылдары бастан өткерген жағдайларды ескерсек, адамдардың қорқынышын түсінемін», — деді Мод Брежон.
Бұған дейін MV Hondius кемесінен түсірілген Францияның бес азаматы мінген ұшақ Париж маңындағы Ле Бурже әуежайы әуежайына қонған болатын. Олардың төртеуінің ПТР-тест нәтижесі теріс шыққан.
Аса қауіпті хантавирус індеті Нидерландтың MV Hondius круиздік лайнерінде тіркелді. Кеме Аргентинадан Кабо-Вердеге бағыт алған. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы жеті адамның вирус жұқтырғанын растады, олардың үшеуі қайтыс болған. Өткен жексенбіде MV Hondius Канар аралдарындағы Тенерифе аралы жағалауына жеткен.
Бұған дейін Испанияда және Атлант мұхитының оңтүстігіндегі Тристан-да-Кунья архипелагы аумағында хантавирус жұқтыруы мүмкін екі жағдай анықталғаны хабарланған еді. Дүйсенбі күні MV Hondius кемесінен эвакуацияланған америкалық азаматтан да хантавирус расталды. Ал Польшада хантавирусқа күдікпен бір адам санитарлық бақылауға алынды.
Соңғы жылдары әлемде түрлі вирустық инфекциялар туралы ақпарат көбейіп, адамдардың алаңдаушылығы артты. Солардың бірі – хантавирус. Бұл атау COVID-19 пандемасынан кейін жиі айтыла бастағанымен, хантавирус жаңа ауру емес. Алайда оның таралу жолы, өлім көрсеткіші және табиғи ошақтар арқылы пайда болуы мамандарды әлі күнге дейін алаңдатып отыр.
Хантавирус деген не?
Хантавирус – негізінен кеміргіштер арқылы таралатын вирустар тобы. Ол адамнан адамға кең таралмайды, бірақ жұқтырған жағдайда ауыр асқынуларға алып келуі мүмкін. Вирус алғаш рет Корея соғысы кезінде анықталған. Кейін ғылымда бұл инфекция «хантавирустар» деп аталып кетті.
Мамандардың айтуынша, вирус көбіне тышқан, егеуқұйрық секілді жабайы кеміргіштердің нәжісі, сілекейі немесе зәрі арқылы таралады. Адам лас шаңды жұтқанда немесе вирус түскен затпен байланысқа түскенде инфекция жұқтыру қаупі жоғарылайды.
Неліктен хантавирус қауіпті?
Хантавирустың басты қаупі – оның бастапқы белгілері кәдімгі тұмауға ұқсайды. Адамның дене қызуы көтеріліп, бұлшықет ауырады, әлсіздік пайда болады. Кейін ауру асқынып, өкпе мен бүйрекке әсер етуі мүмкін.
Хантавирус екі ауыр синдроммен белгілі:
- геморрагиялық қызба және бүйрек синдромы;
- хантавирус өкпе синдромы.
Әсіресе өкпе синдромы өте қауіпті саналады. Өкпеге сұйықтық жиналып, адам тыныс ала алмай қалуы мүмкін. Кейбір жағдайларда өлім көрсеткіші 30–40 пайызға дейін жетеді.
Әлемде хантавирус неге қайта талқыланып жатыр?
Соңғы жылдары климаттың өзгеруі, орман алқаптарының қысқаруы және урбанизация салдарынан адамдар мен жабайы табиғат арасындағы байланыс күшейді. Бұл кеміргіштер арқылы таралатын аурулардың көбеюіне әсер етіп отыр.
Ғалымдардың пікірінше, жылы қыс пен ылғалды климат кеміргіштердің көбеюіне қолайлы жағдай жасайды. Соның салдарынан хантавирус табиғи ошақтарда жиі кездесуі мүмкін.
Бұған қоса, әлеуметтік желілерде хантавирус туралы жалған ақпарат та көбейді. Кей адамдар оны жаңа пандемиямен байланыстырады. Бірақ мамандар хантавирус COVID-19 секілді жаппай таралатын вирус емес екенін айтады. Оның таралу механизмі өзгеше.
Қазақстан үшін қауіп бар ма?
Қазақстанда хантавирус толықтай жоқ деуге болмайды. Себебі Орталық Азия аймағында кеміргіштер арқылы таралатын табиғи-ошақтық инфекциялар кездеседі. Әсіресе ауылдық жерлерде, қоймаларда, ескі үйлерде немесе дала жұмыстарымен айналысатын адамдар тәуекел тобына кіреді.
Дегенмен елімізде хантавирус жаппай таралып жатыр деген ресми ақпарат жоқ. Санитарлық қызметтер мұндай инфекциялардың алдын алу үшін тұрақты мониторинг жүргізіп келеді.
Вирустан қалай қорғануға болады?
Мамандар бірнеше қарапайым ережені сақтауға кеңес береді:
- тұрғын үй мен қоймаларды таза ұстау;
- кеміргіштердің үйге кіруіне жол бермеу;
- ескі қора-жайды тазалағанда маска тағу;
- шаңды құрғақ сыпырмай, дымқыл әдіспен тазалау;
- жабайы кеміргіштерге қол тигізбеу.
Егер адамда жоғары температура, тыныс жетіспеушілігі немесе бүйрекке қатысты белгілер байқалса, дереу дәрігерге қаралу қажет.
Ғылым не дейді?
Қазіргі таңда хантавирусқа қарсы әмбебап вакцина толық енгізілген жоқ. Кейбір елдерде жекелеген штамдарға қарсы вакциналар зерттеліп жатыр. Сондықтан негізгі қорғаныс тәсілі – алдын алу шаралары.
Вирусологтар хантавирустарды болашақта ерекше бақылауды қажет ететін инфекциялар қатарына қосады. Себебі табиғи ортадағы өзгерістер жаңа вирустардың таралуына ықпал етуі мүмкін.
Қорытынды
Хантавирус – сирек кездесетін, бірақ өте қауіпті инфекциялардың бірі. Ол адамзат үшін COVID-19 деңгейіндегі пандемиялық қауіп тудырмаса да, табиғи ошақтар арқылы таралатындықтан бақылауды қажет етеді. Әсіресе экология мен климат өзгеріп жатқан кезеңде мұндай вирустарға бейжай қарауға болмайды.
Дәрігерлердің айтуынша, ең тиімді қорғаныс – тазалық, сақтық және ақпараттық сауат. Себебі вируспен күресте үрей емес, нақты білім маңызды.
