Ел цифрлық мемлекеттік қызметтер мен балалардың құқықтарын қорғау саласындағы халықаралық рейтингтерде жоғары орындарға ие болып, инновациялық даму және өмірге қанағаттану деңгейін бағалау көрсеткіштерін жақсартты.
Халықаралық ықпал, цифрландыру, балалардың құқықтарын қорғау және инновацияларды дамыту – Қазақстан осы салалар бойынша әлемдік рейтингтерде елеулі нәтижелер көрсетті. Кейбір зерттеулерде ел көшбасшылар қатарына енсе, енді бірінде соңғы жылдары өз позициясын жақсартты. Бұл туралы Azattyq Rýhy-на сілтеме жасай отырып El.kz интернет басылымы хабарлайды.
World Population Review платформасы жариялаған Most Powerful Countries 2026 рейтингінде Қазақстан 100 мемлекеттің ішінде 34-орынға ие болды. Республика Дания, БАӘ, Оңтүстік Африка Республикасы, Норвегия және Сауд Арабиясынан жоғары орналасты. Платформа мемлекеттердің қуатын экономикалық салмақ, саяси ықпал және әскери әлеуетті қоса алғанда, бірнеше құрамдас көрсеткіш бойынша бағалайды. Сондықтан бұл нәтиже елдің халықаралық аренадағы орнын бір мезгілде бірнеше бағыт бойынша сипаттайды.
Қазақстанның ең мықты позицияларының бірі – цифрлық мемлекеттік қызметтерді дамыту. БҰҰ-ның 2024 жылғы электрондық үкімет жөніндегі рейтингінде ел 193 мемлекеттің ішінде 24-орынға ие болып, алдыңғы зерттеумен салыстырғанда төрт сатыға көтерілді. Қазақстан электрондық үкіметті дамыту деңгейі өте жоғары елдер тобына еніп, ТМД елдері арасында көш бастады. Бұл рейтингте республика Швейцария, Түркия, Франция және Қытайдан жоғары орналасты.
Мемлекеттік онлайн-қызметтердің жеке индексі – Online Service Index бойынша Қазақстан бұдан да жоғары нәтиже көрсетіп, әлемде 10-орынға ие болды. Бұл ретте БҰҰ-ның жалпы бағасы үш құрамдас көрсеткіштен қалыптасады: онлайн-сервистерді дамыту, телекоммуникациялық инфрақұрылым және адами капитал.
Цифрлық технологияларды дамыту инновациялық даму көрсеткіштерінің жақсаруымен қатар жүруде. 2026 жылғы Жаһандық инновациялар индексінде Қазақстан 139 экономика арасында 81-орыннан 73-орынға көтерілді. Сегіз сатыға ілгерілеу Орталық және Оңтүстік Азия елдері арасындағы ең елеулі өсім болды. Ғылым және жоғары білім министрлігінің хабарлауынша, республика соңғы он жылдағы ең үздік нәтижесін көрсетті.
Орталық және Оңтүстік Азияның өңірлік тізімінде Қазақстан төртінші орыннан екінші орынға көтеріліп, Орталық Азиядағы көшбасшылығын сақтап қалды. Индекстің негізгі блоктары арасында ең елеулі ілгерілеу «Білім және технология саласындағы нәтижелер» бағыты бойынша байқалып, ел 87-орыннан 69-орынға көтерілді. Министрлік елдің жекелеген мықты көрсеткіштері ретінде пайдалы модельдер бойынша 7-орынды, еңбек өнімділігінің өсуі бойынша 20-орынды және жоғары технологиялық өнім экспорты бойынша 27-орынды да атап өтті.
Жасанды интеллект дағдыларын меңгеру деңгейі де жеке халықаралық бағалауға ие болды. 2026 жылғы жаңа AI-Human Skills Synergy Index рейтингінде Қазақстан 98 елдің ішінде 55-орынға ие болды. Coursera Global Skills Report 2026 есебінде ұсынылған бұл индекс білім алушылардың жасанды интеллектіні меңгеруді сыни ойлау, көшбасшылық, коммуникация және күрделі міндеттерді шешу дағдыларын дамытумен қалай ұштастыратынын көрсетеді.
Индексті есептеу кезінде Coursera платформасындағы оқыту деректері және Oxford Insights индексіндегі мемлекеттердің жасанды интеллектіні қолдануға даярлық көрсеткіштері пайдаланылады. Сондықтан Қазақстанның нәтижесін, ең алдымен, цифрлық оқыту пайдаланушыларының белсенділігі тұрғысынан қарастырған жөн. Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбектің мәліметінше, AI-Sana ұлттық бағдарламасы қазірдің өзінде 100 университетті қамтиды. 1 200-ден астам оқытушы заманауи онлайн-оқыту әдістерін меңгеріп, 35 авторлық курсты әзірлеуге қатысты.
Қазақстан әлеуметтік салада да елеулі нәтиже көрсетті. 2026 жылғы KidsRights балалар құқықтарының жаһандық индексінде республика 0,797 балл жинап, 194 елдің ішінде 24-орынға ие болды. Осы нәтижемен ел жаһандық рейтингтің алғашқы 25 мемлекетінің қатарына енді. Зерттеуді KidsRights қоры мен Роттердамдағы Эразм университеті әзірлейді. Ол балалардың өмір сүру, денсаулық сақтау, білім алу және қорғалу құқықтарын, сондай-ақ осы құқықтарды іске асыру үшін жасалған жағдайларды қамтиды. Мұндай тәсіл әртүрлі елдердегі балалардың жағдайын көрсеткіштердің кең ауқымы бойынша салыстыруға мүмкіндік береді.
Оң динамика тұрғындардың өз бағалауларына негізделетін зерттеуде де байқалды. 2026 жылғы World Happiness Report рейтингінде Қазақстан 33-орынға ие болып, алдыңғы жылмен салыстырғанда бірден он сатыға көтерілді. Өмірге қанағаттанудың орташа бағасы он балдың 6,633 балын құрады. Республика Франция, Сингапур, Италия және Испаниядан жоғары орналасты. 2026 жылғы рейтинг 147 елді қамтыды. Оның негізін Gallup сауалнамалары құрайды, онда қатысушылар өз өмірін он балдық шкала бойынша бағалайды. Қорытынды нәтиже үшін үш жылдың орташа мәндері пайдаланылады, бұл жағдайда 2023-2025 жылдар аралығындағы көрсеткіштер есепке алынған. Бұл өмірге қанағаттану деңгейінің неғұрлым тұрақты көрінісін бағалауға мүмкіндік береді.
Қазақстан адам дамуының өте жоғары деңгейі бар мемлекеттер қатарындағы орнын да сақтап отыр. БҰҰ Даму бағдарламасының 2023 жылғы деректер негізінде 2025 жылы жарияланған баяндамасында республика 193 ел мен аумақтың ішінде 60-орынға ие болды. Адам дамуы индексінің мәні 0,837 болды. 1990-2023 жылдар аралығында бұл көрсеткіш 0,689-дан 0,837-ге дейін, яғни 21,5%-ға өсті. Индекс күтілетін өмір сүру ұзақтығы, білім және жан басына шаққандағы табыс көрсеткіштерін біріктіреді. Ол адамдардың ұзақ өмір сүруге, білім алуға және лайықты өмір сүру деңгейін қамтамасыз етуге қандай мүмкіндіктері бар екенін көрсетеді.
Оң нәтижелердің қатарында 2026 жылғы Жаһандық бейбітшілік индексіндегі көрсеткіш те бар. Қазақстан 163 мемлекет пен аумақтың ішінде 44-орынға ие болып, өз позициясын бес сатыға жақсартты. Елдің бағасы 1,771 балды құрады. Рейтингті әзірлейтін Экономика және бейбітшілік институты қоғамдық қауіпсіздік, ішкі және халықаралық қақтығыстар, сондай-ақ милитаризация бойынша 23 көрсеткішті ескереді.
Азаматтар үшін практикалық маңызы бар тағы бір көрсеткіш – халықаралық ұтқырлық. 2026 жылғы қаңтардағы Henley Passport Index рейтингінде Қазақстан паспорты Боливия және Суринаммен бірге 61-орынды иеленді. Оның иелеріне алдын ала виза рәсімдемей 78 бағытқа бару қолжетімді болды. Henley & Partners индексі Халықаралық әуе көлігі қауымдастығының – IATA деректері негізінде жасалады. Ол паспорттарды қолжетімді бағыттар саны бойынша бағалайды. Бұл ретте көрсеткішке келу кезінде виза алу мүмкіндігін қоса алғанда, кірудің кейбір жеңілдетілген тәртіптері де енгізіледі.
Қазақстанның ілгерілеуі ресми статистиканың ашықтығы бойынша да байқалды. Нәтижелері 2025 жылы жарияланған 2024 жылғы Open Data Inventory рейтингінде ел 198 қатысушының ішінде 44-орынға ие болды. 2022 жылғы қорытынды рейтингпен салыстырғанда республика жеті сатыға көтеріліп, 51-орыннан 44-орынға жылжыды. Жалпы бағалау 100 балдың 72-сін құрады. Статистикалық деректерді қамту көрсеткіші әсіресе жоғары болып, Қазақстан әлемде 14-орынға ие болды. ODIN ресми статистиканың толықтығы мен ашықтығын бағалайды. Пайдаланушылар үшін бұл зерттеу жүргізуге, қоғамдық бақылауға және шешім қабылдауға қажетті деректерді табу және пайдалану мүмкіндігін білдіреді.
Тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізуде де оң динамика байқалды. Sustainable Development Report 2026 рейтингінде Қазақстан 169 елдің ішінде 67-орынға ие болды, ал бір жыл бұрын 167 қатысушының арасында 70-орында болған. Республиканың қорытынды бағасы 100 балдың 72,03 балын құрады. Рейтингте Қазақстан Индонезия, Мексика, Малайзия және Түркиядан жоғары орналасты.
Зерттеу Тұрақты дамудың 17 мақсаты бойынша ілгерілеуді қамтиды. Оң өзгерістердің қатарында Ұлттық экономика министрлігі халықтың ауызсумен жабдықтаудың базалық қызметтеріне қолжетімділігінің 95,4%-дан 97,8%-ға дейін артқанын жеке атап өтті. Мұндай көрсеткіштер рейтингтегі орынның артында адамдардың күнделікті өміріндегі нақты өзгерістер тұрғанын көруге мүмкіндік береді.
Осы нәтижелердің әрқайсысы Қазақстан дамуының жеке бір бағытын көрсетеді: цифрлық сервистер, жаңа технологияларды игеру, балалардың құқықтарын қорғау және азаматтар үшін мүмкіндіктерді кеңейту. Барлығы бірге елдің халықаралық деңгейде мойындалған жетістіктерінің қаншалықты әртүрлі екенін көрсетеді.
