Алтын әлемде жинақ пен инвестицияның дәстүрлі құралдарының бірі саналады. Қазақстандықтар да жинаған қаражатын бағалы металға салып, өлшемді алтын құймаларды белсенді сатып алып жүр. Қазір Қазақстанда алтынның бір грамы қанша тұрады, құймалардың бағасы қандай және алтын сатып алғанда нені ескеру керек?
Алтын бағасы бес жылда 161%-дан астам өсті
Қазақстанда алтын бағасы бір грамы үшін 60 мың теңгеден жоғары деңгейде сақталып отыр. Ұлттық банктің дерегіне сәйкес, 2026 жылғы 4 қыркүйекте бір грамм алтынның бағасы 64 989,43 теңгені құрады.
Соңғы бір жылдың ішінде алтын шамамен 4,6%-ға қымбаттаған. Ал екі жылдық кезеңді алсақ, өсім 62,5%-ға жеткен.
Ұзақ мерзімдегі айырмашылық одан да айқын. 2021 жылғы 4 қыркүйекте бір грамм алтын 24 880,53 теңге тұрған. Демек, бес жылдың ішінде оның бағасы шамамен 161,2%-ға өскен.
Алайда алтынның ресми бір грамдық бағасы мен дайын физикалық құйманың сату бағасы бірдей емес. Құйма сатып алғанда сатушы ұйымның үстеме бағасы да есепке алынады.
Ең кішкентай құйманың өзі 330 мың теңгеден асады
Қазақстанда халыққа 999,9 сынамалы тазартылған алтыннан жасалған өлшемді құймалар ұсынылады. Олар бес түрлі салмақта шығарылады: 5, 10, 20, 50 және 100 грамм.
2026 жылғы 4 қыркүйектегі мәлімет бойынша, банктер мен айырбастау пункттеріндегі сату бағасы шамамен мынадай:
- 5 грамм – 331 250-344 218 теңге;
- 10 грамм – 662 500-686 298 теңге;
- 20 грамм – 1 325 000-1 374 734 теңге;
- 50 грамм – 3 312 500-3 418 625 теңге;
- 100 грамм – 6 625 000-6 804 379 теңге.
Нақты баға банкке немесе айырбастау пунктіне байланысты өзгереді. Сондай-ақ алтын котировкалары мен валюта бағамының өзгеруіне қарай құймалардың бағасы да тұрақты түрде жаңарып отырады.
Осылайша, ең шағын 5 грамдық құйманы сатып алу үшін 330 мың теңгеден астам қаражат қажет. Ал 100 грамм алтынға шамамен 6,6-6,8 млн теңге жұмсауға тура келеді.
Алтынды қайта сатқанда қанша жоғалтуға болады?
Физикалық алтын сатып алғанда ескеретін маңызды мәселенің бірі – сату және кері сатып алу бағасының арасындағы айырмашылық.
Қазақстандағы екінші деңгейлі банктер мен айырбастау пункттерінде өлшемді алтын құймалардың орташа спреді шамамен 6–12% аралығында.
Бұл алтынды бүгін сатып алып, көп ұзамай қайта сатқысы келген адамның бастапқы жұмсаған ақшасын толық қайтара алмауы мүмкін екенін білдіреді.
Мысалы, Алматыдағы ірі айырбастау пункттерінің бірінде 10 грамдық құйма 665 500 теңгеге сатылып, кері қарай 625 500 теңгеге сатып алынған. Айырмашылық – 40 мың теңге, яғни шамамен 6%.
Ұлттық банктің мәліметінше, банктер мен айырбастау пункттері алтынды сатып алу және сату бағасын өздері белгілейді. Оған әлемдік алтын котировкалары, валюта бағамы, ұйымның маржасы және басқа да факторлар әсер етеді.
Сондықтан физикалық алтын қысқа мерзімді алып-сатудан гөрі қаражатты ұзақ уақыт сақтауға арналған құрал ретінде қарастырылады.
Әрбір өлшемді алтын құйма арнайы қорғаныш қаптамада сатылады. Бұл жай ғана қорап емес – қаптама бір мезгілде алтынды зақымданудан қорғайды және оның сапа сертификаты қызметін атқарады.
Құйманың өзінде бірнеше қорғаныш элементі бар. Олардың қатарында айнадай жылтыр бет, микромәтін және бедерлі жиек қарастырылған. Ал қаптаманың түпнұсқалығын ультракүлгін сәуленің көмегімен тексеруге болады.
Ұлттық банк алтын құйманың қаптамасын ашпауға және оны бастапқы күйінде сақтауға кеңес береді. Себебі алтынды қайта сатқан кезде қаптаманың жағдайы ескеріледі. Оның бүлінуі немесе ашылуы кері сатып алу шарттарына әсер етуі мүмкін.
Қазақстандықтардың қолында шамамен 9 тонна алтын бар
Қазақстанда халыққа арналған өлшемді алтын құймаларды сату бағдарламасы 2017 жылдан бері жұмыс істейді. Осы уақыт ішінде азаматтар жалпы салмағы шамамен 9 тонна болатын 263 479 құйма сатып алған.
2025 жылдың өзінде кері сатып алуды есепке алғанда халық 40 799 өлшемді құйма сатып алған. Олардың жалпы салмағы шамамен 1,1 тонна болған.
Қазақстандықтар арасында ең танымалы – 10 грамдық алтын құйма. Олардың үлесіне жалпы сатылымның 26%-ы немесе 67 833 құйма тиесілі.
Екінші орында 5 грамдық құймалар тұр – олардың үлесі 22% немесе 57 847 дана. Одан кейін 100 грамдық құймалар – 20%, 20 грамдық құймалар – 19%, ал 50 грамдық құймалар 13% үлеске ие.
Өңірлер арасында алтын құймаларға сұраныс Алматыда жоғары. 2025 жылы қалада 20 526 құйма сатылған. Астанада 1 650, ал Шымкентте 1 099 құйма өткізілген.
Алтын сатып алмас бұрын нені ескерген жөн?
Алтын соңғы бес жылда айтарлықтай қымбаттағанымен, оның болашақтағы бағасына кепілдік жоқ. Сондықтан физикалық алтын сатып алғанда тек бағаның өсуіне емес, құйманы сату мен кері сатып алу арасындағы айырмашылыққа, сатушының шарттарына және қаптаманың сақталуына да назар аударған жөн.
Қазіргі бағамен алтынға инвестиция салудың бастапқы шегі шамамен 330 мың теңгеден басталады. Ал ірі көлемде жинақ жасағысы келетіндер үшін 100 грамдық құйманың құны 7 млн теңгеге жуықтайды.
Физикалық алтынның басты ерекшелігі – оны ұзақ мерзімді жинақ құралы ретінде қарастырған тиімді. Себебі қысқа уақытта қайта сату кезінде 6-12% көлеміндегі спред инвестордың табысына елеулі әсер етуі мүмкін.
