Маңғыстау өңіріндегі Айрақты алқабы – табиғаттың ғана емес, уақыттың да үнсіз шежіресі. Бүгінде көз тартар ерекше ландшафтымен танымал бұл мекен миллиондаған жыл бұрын ежелгі Тетис мұхитының түбі болған.
Сол дәуірде мұнда теңіз жануарлары тіршілік етіп, олардың қабыршақтары мен іздері бүгінге дейін жыныстардың қойнауында сақталып қалған.
Алқаптың беткейлері мен жазықтарын араласаңыз, жүздеген шар тәрізді тас құрылымдарды – конкрецияларды көруге болады. Бұл ерекше түзілімдер ежелгі моллюскілердің қабыршақтарының айналасында біртіндеп қалыптасып, уақыт өте келе тасқа айналған. Көрші «Шарлар алқабындағы» алып конкрецияларға қарағанда көлемі шағындау болғанымен, олардың да әсері айрықша.
Оқи отырыңыз:
- Маңғыстаудағы «Айрақты» визит орталығының даму тұжырымдамасы таныстырылды
- Айрақты шатқалында жайылып жүрген жылқылардың суреті көпшілікті таңқалдырды
Тастың ішіндегі тарих
Уақыт өте келе конкрециялар жарылып, олардың ішінен тасқа айналған қабыршақтар мен аммониттердің таңғажайып іздері ашылады. Кейде бұл жерден миллиондаған жыл бұрынғы өсімдіктердің қалдықтары – тасқа айналған ағаш бөліктері де табылады.
Айрақты алқабында серуендеу – жай ғана табиғатты тамашалау емес, нағыз «уақыт қазынасын» іздеумен тең. Әрбір жарылған тас өз ішінде көне дәуірдің бір белгісін – белгісіз тіршілік иесінің таңбасын немесе мінсіз пішіндегі аммонит спиралын жасырған болуы мүмкін.
Лабиринт: заманауи белгі
Бұл өңір табиғи мұрамен ғана шектелмейді. 2018 жылы археолог-энтузиастар тобы, Андрей Астафьевтің жетекшілігімен, алқапта ерекше лабиринт тұрғызды. Бар болғаны төрт күннің ішінде олар тастарды қолдан қалап, тау бөктерінде күрделі өрнек жасап шыққан.
Лабиринттің ең биік нүктесіне ірі шар тәрізді конкреция қойылған. Бұл – көне космогониялық түсініктердегі «әлем жұмыртқасының» символы. Кейінірек нысанның ортасына шағын құрбандық алаңы орнатылып, композиция толыққан.
Уақыт тоғысқан мекен
Айрақтыдағы лабиринт жай ғана геологиялық ескерткіш емес. Бұл – өткен мен бүгінді байланыстыратын ерекше арт-нысан. Ол адамзатты ежелгі дүниетаным туралы ойлануға, табиғат пен тарихтың үндестігін сезінуге жетелейді.
Бұл алқапқа тек туристер емес, мағына іздеген жандар да көптеп келеді. Бірі тастан сұлулық көрсе, енді бірі қабыршақтан тарих оқиды, ал кейбірі өрнектердің астарынан терең мән іздейді.
Айрақты – динозаврлар дәуірінен бастау алатын уақыт, көне сенімдер мен бүгінгі шығармашылық бір арнада тоғысқан ерекше мекен.
