Қазақстанда баланы автокөлікпен тасымалдау кезінде жол қозғалысы ережелерінің талаптарын сақтау міндетті. Тіпті қысқа жолдың өзінде баланың қауіпсіздігіне қойылатын талаптарды бұзған жүргізушіге әкімшілік айыппұл салынуы мүмкін. Бұл ретте көлікте автокреслоның болуының өзі жауапкершіліктен босатпайды: құрылғы дұрыс таңдалып, тиісті түрде орнатылып, пайдаланылуы керек.
Бала тасымалдағаны үшін қанша айыппұл салынады?
Балаларды тасымалдау ережесін бұзған жүргізушіге 5 айлық есептік көрсеткіш (АЕК) көлемінде айыппұл салынады. 2026 жылы бұл 21 625 теңгені құрайды. Егер дәл осындай құқық бұзушылық әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталанса, айыппұл мөлшері 10 АЕК-ке, яғни 43 250 теңгеге дейін өседі.
Жауапкершілік көлік жүргізушісіне жүктеледі. Яғни баланың ата-анасы, туысы немесе танысы болуы, сондай-ақ көліктің такси ретінде пайдаланылуы талаптарды өзгертпейді.
Автокреслоның болуы жеткіліксіз
Кей жүргізушілер көлікте балаларға арналған кресло болса, айыппұл салынбайды деп ойлайды. Алайда автокреслоның талапқа сай болуы ғана емес, оның дұрыс қолданылуы да маңызды.
Құрылғы баланың бойы мен салмағына сәйкес таңдалуы, көлікке мықтап бекітілуі және өндіруші нұсқаулығына сәйкес пайдаланылуы қажет.
Баланың өзі креслоға дұрыс орналастырылып, қауіпсіздік белбеуімен бекітілуі тиіс. Белдіктің тым бос немесе бұралып қалуы, иық белдіктерінің дұрыс орналаспауы және балаға сәйкес келмейтін креслоны пайдалану қауіпсіздікке қатер төндіреді.
Креслоның бекіту тәсілі де оның моделіне байланысты. Кейбір құрылғылар көліктің штаттық қауіпсіздік белбеуімен, ал кейбірі ISOFIX жүйесі арқылы бекітіледі.
12 жасқа толмаған балаларға қандай талап қойылады?
12 жасқа дейінгі балаларды тасымалдауға қатысты арнайы талаптар бар. Бала арнайы балаларға арналған ұстап тұру құрылғысында немесе ережеде көзделген, оны штаттық қауіпсіздік белбеуімен дұрыс бекітуге мүмкіндік беретін басқа құралмен тасымалдануы керек. Баланың көліктегі орны да маңызды.
Артқы орындықта бала арнайы ұстап тұру құрылғысын немесе штаттық белбеумен дұрыс бекітуге мүмкіндік беретін басқа құралды пайдалана алады.
Ал алдыңғы жолаушы орындығында 12 жасқа толмаған бала міндетті түрде арнайы балаларға арналған ұстап тұру құрылғысында болуы тиіс.
Баланың бойы үлкен болса да, жас талабы сақталады
Кей ата-ана баласы бойшаң болса, 10–11 жастағы баланы жай ғана қауіпсіздік белбеуімен тасымалдауға болады деп есептейді. Алайда бұл жағдайда негізгі өлшем – баланың жасы.
12 жасқа дейінгі балаларға қойылатын талап олардың бойының ұзындығына байланысты жойылмайды. Ал бойы мен салмағы баланың жасына сай келетін автокресло немесе басқа тиісті құрылғыны таңдауда ескеріледі.
12 жасқа толғаннан кейін балаға қауіпсіздік белбеуін пайдалану жөніндегі жалпы талаптар қолданылады.
Баланы қолда ұстап отыруға бола ма?
Баланы ересек адамның қолына алып отыру қауіпсіз тасымалдау болып саналмайды. Көлік кенет тежелген немесе жол-көлік оқиғасы болған жағдайда баланы қолмен ұстап қалу іс жүзінде мүмкін емес.
Бұдан бөлек, соқтығыс кезінде ересек адамның денесі баланың өзіне қосымша жарақат келтіруі мүмкін.
Сондай-ақ бір қауіпсіздік белбеуімен ересек адам мен баланы бірге байлауға болмайды. Штаттық белбеу бір жолаушыны бекітуге арналған. Сондықтан балаға жеке орын және жасына сай ұстап тұру жүйесі қажет.
Нәрестені қалай тасымалдаған дұрыс?
Сәбилер үшін автолюлька немесе қозғалыс бағытына қарсы орнатылатын арнайы креслолар қолданылады. Мұндай орналасу кенет тежелу кезінде баланың басын, мойнын және омыртқасын қорғауға көмектеседі.
Егер нәресте креслосын алдыңғы орындыққа орнату жоспарланса, көлік пен кресло өндірушісінің нұсқаулығын алдын ала тексеру қажет.
Әсіресе алдыңғы жолаушы орындығында фронтальды қауіпсіздік жастығы болса, креслоны қозғалыс бағытына қарсы орнатқан кезде қауіпсіздік жастығын өшіру қажет. Ашылған жастық нәрестеге ауыр жарақат келтіруі мүмкін.
Қандай құрылғыларды пайдалануға болады?
Балаларды тасымалдау үшін автолюлька, балаларға арналған автокресло және бустер пайдаланылуы мүмкін. Алайда олардың әрқайсысы өндірушінің талаптарына сәйкес қолданылуы тиіс.
Бустер баланың отыру биіктігін көтеріп, штаттық үш нүктелі қауіпсіздік белбеуінің денеге дұрыс орналасуына мүмкіндік береді.
Жол қозғалысы ережелерінде баланы штаттық белбеумен дұрыс бекітуге мүмкіндік беретін «өзге де құралдарды» пайдалануға да жол беріледі. Бірақ мұндай құралдардың нақты толық тізімі көрсетілмеген.
Сонымен қатар алдыңғы жолаушы орындығында мұндай құрал арнайы балаларға арналған ұстап тұру құрылғысының орнын алмастырмайды.
Таксиде бала тасымалдауға бола ма?
Такси көліктері үшін балаларды тасымалдау талаптарынан бөлек ерекше жағдай қарастырылмаған. Сондықтан таксиге мінген кезде де балаға тиісті қауіпсіздік жүйесі қамтамасыз етілуі керек.
Көлікке тапсырыс бермес бұрын бұл мәселені нақтылаған жөн. Қажет болса, балаларға арналған ұстап тұру құрылғысы бар көлікті таңдауға немесе жеке автокреслоны пайдалануға болады.
Егер көлікте бірнеше бала болса, олардың әрқайсысына жеке орын және тиісті бекіту жүйесі қарастырылуы қажет.
Есте сақтайтын негізгі ережелер
Баланы қауіпсіз тасымалдау үшін жүргізуші бірнеше талапты қатар ескеруі керек:
- баланың жасын;
- оның көліктегі орнын;
- бойы мен салмағына сәйкес ұстап тұру құрылғысын;
- автокреслоның дұрыс орнатылуын;
- баланың креслоға дұрыс бекітілуін;
- қауіпсіздік белбеуінің дұрыс орналасуын.
Демек автокөлікте балаларды тасымалдау кезінде басты талап – тек айыппұлдан құтылу емес, баланың жолдағы қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Дұрыс таңдалған және дұрыс пайдаланылған автокресло жол-көлік оқиғасы кезінде баланың ауыр жарақат алу қаупін айтарлықтай төмендетеді.
