Қазақстанда автокөліктерді мемлекеттік тіркеу және есепке алу тәртібіне өзгерістер енгізілді. Ішкі істер министрінің 2026 жылғы 5 қазандағы бұйрығына сәйкес, көлік құралдарын тіркеуге қажетті құжаттар тізімі, техникалық тексеру рәсімі және мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдері нақтыланды. Жаңа талаптар 9 қазаннан бастап күшіне енді.
Жаңартылған ережелерге сәйкес, автокөлікті тіркеу үшін азаматтар жеке басын куәландыратын құжатты қағаз немесе электрондық форматта ұсынуы тиіс. Сонымен қатар тіркеу алымы мен мемлекеттік баждардың төленгенін растайтын құжаттар қажет. Көлік алғаш рет тіркелетін жағдайда утильалым төленгенін растайтын сертификат пен көлік құралының электрондық паспорты талап етіледі. Бұдан бөлек, меншік құқығын растайтын құжаттар, бұрын берілген тіркеу куәлігі мен мемлекеттік нөмірлер, ал шетелден әкелінген автокөліктер үшін тиісті кедендік құжаттар ұсынылады.
Жаңа тәртіпте шетелден әкелінетін көліктерді тіркеу талаптары да айқындалған. Еуразиялық экономикалық одаққа кірмейтін мемлекеттерден жеке пайдалану үшін әкелінген автокөліктің алғашқы тіркеу алымы көлік кедендік рәсімдеуден өтіп, еркін айналымға шығарылғанға дейін төленуі тиіс. Ал ЕАЭО елдерінен жеткізілген көліктер үшін бұл төлем Қазақстанда алғашқы мемлекеттік тіркеуден өткенге дейін жүргізіледі.
Өзгерістер көлік құралдарын міндетті қарап-тексеру тәртібін де қамтиды. Атап айтқанда, автокөлік алғаш рет тіркелгенде, оның шанағы, шассиі немесе рамасы ауыстырылғанда, түсі өзгергенде, сондай-ақ техникалық мәліметтеріндегі қателер түзетілгенде міндетті тексеру жүргізіледі. Дегенмен Қазақстанда өндірілген немесе өндірушілердің ресми дилерлері арқылы елге әкелінген жаңа автокөліктерді алғашқы тіркеу кезінде мұндай тексеру талап етілмейді.
Жаңа ережелердің маңызды тұстарының бірі – мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдерінің нақтылануы. Азамат мамандандырылған халыққа қызмет көрсету орталығына жүгінген кезде оның жеке басын анықтау, ұсынылған құжаттардың толықтығы мен дұрыстығын тексеру, сондай-ақ қажетті төлемдердің жүргізілгенін растау жұмыстары 20 минут ішінде орындалады.
Егер өтініште немесе құжаттарда қателер мен сәйкессіздіктер анықталса, оларды түзету үшін азаматқа 60 минут беріледі. Осы уақыт ішінде кемшіліктер жойылған жағдайда өтініш бастапқы жүгінген күні қабылданған болып есептеледі. Ал белгіленген мерзімде қателер түзетілмесе, мемлекеттік корпорация қызметкері құжаттарды қабылдаудан бас тартады.
Көлік құралын қарап-тексеру рәсіміне де нақты уақыт белгіленген. Уәкілетті полиция қызметкері 20 минут ішінде автокөліктің сәйкестендіру нөмірлерін, мемлекеттік нөмірлік белгілерін және тіркеу құжаттарындағы мәліметтерін салыстырады. Сонымен қатар олардың түпнұсқалығы тексеріледі. Егер көлік құралының зауыттық таңбалары қолдан өзгертілгені, жасырылғаны немесе жойылғаны анықталса, бұл туралы аумақтық полиция бөлімшесіне дереу хабарланады.
Тексеру аяқталғаннан кейін бес минут ішінде электрондық акт жасалып, электрондық цифрлық қолтаңба және биометриялық сәйкестендіру арқылы бекітіледі. Одан кейін құжаттар цифрлық жүйеге жолданады. Уәкілетті қызметкерлер 15 минут ішінде ұсынылған мәліметтерді тексеріп, көлік пен оның иесінің іздеуде бар-жоғын, сондай-ақ тіркеуге қатысты тыйымдар мен шектеулердің болуын анықтайды. Осы тексерулердің нәтижесінде көлікті тіркеу немесе мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы шешім қабылданады.
Тіркеу мақұлданған жағдайда көлік құралын тіркеу туралы куәлік бес минут ішінде дайындалады. Дайын құжат тағы бес минут ішінде беру бөліміне жеткізіледі. Ал азаматқа жаңа тіркеу куәлігі мен мемлекеттік нөмірлерді тапсыруға 10 минут қарастырылған. Құжаттарды беру кезінде көлік иесінің немесе оның өкілінің жеке басы биометриялық деректер арқылы қосымша сәйкестендіріледі.
Сонымен қатар автокөліктерді онлайн қайта тіркеу тәртібі нақтыланды. Цифрлық сервистер арқылы көлікті сату және сатып алу кезінде бұрынғы иесінің автокөлікті есептен шығаруы мен жаңа иесінің оны өз атына тіркеуі бір өтініш негізінде жүзеге асырылады. Алайда бұл тәртіп алғашқы тіркеуге және көлікті шектеулі мерзімге тіркеуге қолданылмайды. Электрондық тіркеу куәлігі қағаз құжат нақты берілгеннен кейін цифрлық құжаттар сервисінде көрсетіледі.
Бұйрықта жеке тұлғалардың өздері құрастырған тіркемелерді тіркеу тәртібі де белгіленген. Мұндай тіркемелерді мемлекеттік есепке қою үшін жеке басты куәландыратын құжат, төлемдерді растайтын түбіртектер, аккредиттелген зертхананың сынақ хаттамасы, сәйкестендіру нөмірін беру туралы құжат және құрылым қауіпсіздігі туралы куәлік қажет.
Бұдан бөлек, Қазақстан аумағында жүрген шетелдік азаматтар мен дипломатиялық өкілдіктердің көлік құралдарына берілетін мемлекеттік нөмірлік белгілердің сериялары нақтыланды. Дипломатиялық өкілдіктердің қызметтік және жеке көліктеріне «D», әкімшілік-техникалық қызметкерлердің көліктеріне «T», ал құрметті консулдар басқаратын консулдық мекемелердің көліктеріне «HC» сериялы нөмірлер беріледі. Мұндай көлік құралдарының жол қозғалысына қатысуы үшін арнайы стикер болуы міндетті. Мемлекеттік нөмірдің жарамдылық мерзімі сол стикердің қолданылу мерзімімен шектеледі.
Жалпы, енгізілген өзгерістер автокөліктерді тіркеу рәсімдерін жүйелеуге, мемлекеттік қызметтердің ашықтығын арттыруға және құжаттарды цифрлық форматта өңдеу мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған. Жаңа талаптар көлік иелеріне тіркеу рәсімдерінің әр кезеңіне қанша уақыт бөлінетінін алдын ала білуге және құжаттарда анықталған кемшіліктерді белгіленген мерзім ішінде түзетуге мүмкіндік береді.
Жаңартылған ережелер 2026 жылғы 9 қазаннан бастап Қазақстан аумағында қолданылады.
