Соңғы жеті жылда Қазақстанда қоршаған ортаны қорғау, орман қорын ұлғайту, биоалуантүрлілікті сақтау және қалдықтарды басқару бағытында бірқатар маңызды бастама жүзеге асырылды. Экологиялық заңнама жаңартылып, табиғатты қорғау жұмыстарына цифрлық технологиялар енгізілді.
Экологиялық саясат және табиғатты қорғау
Қазақстанда жаңа Экологиялық кодекс қабылданып, қоршаған ортаға әсерді бағалау мен өндірістік шығарындыларды бақылау тетіктері жетілдірілді. 2060 жылға дейінгі көміртегі бейтараптығына қол жеткізу стратегиясы бекітіліп, «Өсімдіктер дүниесі туралы» заң қабылданды. Сондай-ақ 2025–2035 жылдарға арналған биоалуантүрлілікті сақтау және орнықты пайдалану тұжырымдамасы мақұлданды.
Ірі кәсіпорындарда шығарындыларды нақты уақыт режимінде бақылайтын автоматтандырылған жүйелер орнатылды. Қазіргі уақытта мұндай жүйелер 90 ірі кәсіпорында жұмыс істейді. Нәтижесінде 50 ірі кәсіпорынның ластаушы заттар шығарындылары 148 мың тоннаға, яғни 7,2%-ға азайды.
Орман қорын молайту
Орман шаруашылығы және табиғатты қорғау ұйымдарының материалдық-техникалық жарақтандырылуы 58%-дан 92%-ға дейін өсті. Өрт сөндіру және патрульдік жұмыстарға арналған 2 204 техника сатып алынды.
2021-2025 жылдары елді мекендерде 18,1 миллион ағаш отырғызылып, Мемлекет басшысының 15 миллион ағаш отырғызу жөніндегі тапсырмасы орындалды. Мемлекеттік орман қорында 1,6 миллиардтан астам ағаш көшеті отырғызылды. Орман қорының аумағы 850 мың гектарға ұлғайып, елдің ормандылық деңгейі 5,15%-ға жетті.
Арал теңізінің құрғаған табанында 1,1 миллион гектар аумақта орман-мелиорациялық жұмыстар жүргізілді. Сонымен қатар 3 миллион гектардан астам аумақта орман өрттерін ерте анықтау жүйесі енгізілді.
Жолбарыс пен Пржевальский жылқысын табиғатқа қайтару
Қазақстанда сирек кездесетін жануарлардың популяциясын қалпына келтіру жұмыстары жалғасуда.
Іле-Балқаш мемлекеттік табиғи резерваты жолбарысты қайта жерсіндірудің негізгі аумағына айналды. Жануарлардың қоректік базасын қалыптастыру үшін Бұқар бұғысы мен құландар әкелінді. 2026 жылы Ресейден төрт амур жолбарысы жеткізіліп, олардың табиғи ортаға бейімделуіне жағдай жасалды. 31 шілдеде Үміт есімді жолбарыс табиғатқа жіберілді.
Пржевальский жылқысын Қазақстан даласына қайтару жобасы да жүзеге асырылып жатыр. 2024–2026 жылдары елге жылқылардың бірнеше тобы жеткізіліп, бір бөлігі табиғи ортаға жіберілді. 2026 жылы Қазақстанда осы түрдің алғашқы екі құлыны дүниеге келді. 2029 жылға дейін олардың санын көбейту үшін тағы 40 жылқы әкелу жоспарланған.
Қалдықтарды басқару және цифрландыру
Қатты тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау және қайта өңдеу үлесі 30,6%-ға жетті. Қалдықтарды басқару жобаларын қолдауға 185 миллиард теңге көлемінде жеңілдетілген қаржыландыру қарастырылды. Алматы, Астана және Шымкент қалаларында қалдықтарды энергетикалық кәдеге жарату жобалары бойынша жалпы сомасы 293,3 миллиард теңгені құрайтын үш инвестициялық келісім жасалды.
Экологиялық бақылауды жетілдіру үшін «Сфера-Контроль» цифрлық жүйесі мен жасанды интеллект негізіндегі EcoAgent жүйесі енгізілуде. Ал TazaQazBot Telegram-боты арқылы азаматтар қоқыс, абаттандыру және санитарлық тазалық мәселелеріне қатысты өтініштер жібере алады.
«Таза Қазақстан» – ортақ жауапкершілік
«Таза Қазақстан» жалпыұлттық бастамасы аясында 753 экологиялық іс-шара өткізіліп, оған 6,9 миллион адам қатысты. Нәтижесінде 1,1 миллион гектар аумақ тазартылып, 844 мың тонна қалдық шығарылды және 1,3 миллионнан астам ағаш отырғызылды.
Экологиялық мәдениетті қалыптастыру мақсатында «Жасыл балабақша» жобасы аясында 295 мектепке дейінгі ұйым құрылды. Мектептерде экологиялық тәрбиеге арналған 158 мыңнан астам сынып сағаты өткізілді.
Қазақстандағы экологиялық реформалардың басты мақсаты – табиғи ресурстарды сақтау, қоршаған орта сапасын жақсарту және экологиялық жауапкершілікті қоғамның ортақ құндылығына айналдыру. Табиғатты қорғау бағытындағы жұмыстар алдағы уақытта да жалғасады.
