Суық түскенде қол терісіне қандай күтім жасау керек

Күз бен қыс мезгілінде қол терісі ерекше күтімді қажет етеді. Суық ауа, жел, үй ішіндегі құрғақ ауа және спиртті антисептиктер терінің құрғап, қабыршақтануына себеп болуы мүмкін. Бұған қоса, кейбір созылмалы аурулар мен дұрыс тамақтанбау да тері күйіне әсер етеді.

Суық мезгілде қол терісі неге құрғайды?

Көшедегі суық пен жел, үй ішіндегі құрғақ ауа қосылып, қол терісінің ылғалын азайтады. Соның салдарынан тері құрғап, қабыршақтанып, тартылып тұрады. Бұған қоса, қолды ыстық сумен жиі жуу және тазартқыш құралдарды көп қолдану терінің табиғи қорғаныш майлы қабатын әлсіретеді. Нәтижесінде тері ылғалды бұрынғыдай сақтай алмайды.

Қол терісінің құрғауға бейім болуының өзіндік себебі бар. Алақанда май бездері мүлде жоқ, ал қолдың сыртқы бөлігінде олар өте аз орналасқан. Сондықтан бұл аймақ теріні қорғайтын майлы заттардың жетіспеушілігін өздігінен толықтыра алмайды.

Қалыпты жағдайда терінің сыртқы қабатында церамидтер, холестерин және бос май қышқылдары болады. Олар терінің қорғаныш қабатын сақтап, ылғалды ұстап тұруға көмектеседі. Ал бұл қабат зақымданса, теріден су тезірек буланып, құрғақтық күшейеді.

Терінің құрғауына адамның жеке ерекшеліктері де әсер етеді. Мысалы, атопиялық дерматиті бар адамдардың тері қорғаныш қабаты бастапқыдан әлсіздеу болады. Гипотиреоз сияқты кейбір аурулар да терінің тартылып, құрғауына әкелуі мүмкін. Жас ұлғайған сайын да тері ылғалды аз сақтай бастайды.

Кейде терінің қабыршақтануы дәрумен жетіспеушілігімен байланысты болуы мүмкін. Дегенмен бірден талдау тапсыруға асықпай, алдымен күнделікті күтімге назар аударған жөн.

Қарапайым құрғақтықты дерматит пен суыққа аллергиядан қалай ажыратуға болады?

Маусымдық құрғақтық кезінде тері кедір-бұдырланып, ұсақ қабыршақтар пайда болады. Әсіресе қолды жуғаннан кейін терінің тартылуы байқалады. Алайда айқын қабыну болмайды. Ылғалдандыратын кремді тұрақты қолданған жағдайда терінің жағдайы біртіндеп жақсарады.

Ал дерматит немесе экзема кезінде қол терісі қызарып, қышып, ашуы мүмкін. Кейде тері жарылып, ұсақ көпіршіктер пайда болады немесе зақымданған жер суланады. Егер ауру ұзаққа созылса, тері қалыңдап, бедері айқынырақ көрінеді.

Егер қол терісі жай ғана қабыршақтанып қоймай, ауырып, жарылып немесе қабынса, тиісті маманға қаралған дұрыс. Әсіресе ылғалдандыратын кремдерді тұрақты қолданғанның өзінде жағдай жақсармаса, мұны елемеуге болмайды.

Дерматиттің себептері әртүрлі. Көбіне ол қолдың суға, жуғыш заттарға және басқа да тітіркендіргіштерге жиі ұшырауынан пайда болады. Кей жағдайда косметика құрамындағы заттардан, консерванттардан, хош иістендіргіштерден немесе қолғап материалдарынан аллергия туындауы мүмкін.

Сондай-ақ суыққа аллергия деп аталатын суық есекжемі бар. Бұл кезде теріде қышитын бөртпелер пайда болып, кейде ісіну байқалады. Әдетте мұндай белгілер суық әсер еткеннен кейін тез шығып, бірнеше сағат ішінде басылады.

Суық есекжемі кейде тек терідегі бөртпемен шектелмейді. Әсіресе суық суға түскенде ағзаның жалпы реакциясы болуы мүмкін. Егер тыныс алу қиындаса, тіл немесе тамақ ісінсе, бас қатты айналса, шұғыл медициналық көмекке жүгіну қажет.

Суық есекжемін үсу салдарынан пайда болатын перниозбен шатастырмаған жөн. Бұл жағдайда суықтың әсерінен саусақтарда қызыл-күлгін түсті, кейде ауыратын дақтар пайда болады. Олар бірнеше күн бойы сақталуы мүмкін.

Қолға арналған крем құрамында қандай компоненттер болғаны дұрыс?

Крем таңдағанда оның сыртындағы «қысқы күтімге арналған», «аяздан қорғайды» немесе «қарқынды қоректендіреді» деген жазуларға ғана мән бермеген жөн. Өнімнің тиімділігі көбіне құрамындағы компоненттерге байланысты.

Жақсы ылғалдандырғыш кремнің құрамында үш түрлі компонент болғаны пайдалы: теріге ылғал тартатын, оны жұмсартатын және ылғалдың булануына кедергі келтіретін заттар.

Теріге пайдалы негізгі компоненттер:

• Глицерин (Glycerin) – жақсы зерттелген ылғалдандырғыш компоненттердің бірі. Ол терінің жоғары қабатындағы суды өзіне тартып, ылғалды сақтауға көмектеседі. Глицерин қымбат кремдерде де, қолжетімді өнімдерде де кездеседі.
• Церамидтер (Ceramides) – терінің сыртқы қабатында табиғи түрде болатын майлы заттар. Олар терінің қорғаныш қабатын нығайтып, құрғақтық пен тітіркенуді азайтуға көмектеседі.
• Несепнәр (Urea) – ылғалды жақсы сақтайтын компонент. Оның 2-5 пайыздық төмен концентрациясы терінің құрғауы мен кедір-бұдырлығын азайтады. Алайда тері қатты қабынып немесе жарылып тұрса, мұндай кремнің өзі ашытуы мүмкін.
• Вазелин (Petrolatum) – терідегі ылғалдың булануын азайтатын ең тиімді компоненттердің бірі. Құрамы қарапайым болғанымен, қатты құрғаған теріге көп құрамдас кремдерден де пайдалы болуы мүмкін.
• Диметикон (Dimethicone) – терінің бетінде жұқа қорғаныш қабатын түзетін силикон. Ол ылғалдың жоғалуын азайтады әрі таза вазелинге қарағанда жағуға ыңғайлы.
• Ши майы (Butyrospermum Parkii Butter) – теріні жұмсартып, оның майлы қабатын толықтыруға көмектеседі.
• Пантенол (Panthenol) – терінің ылғалын сақтауға және зақымданған қорғаныш қабатын қалпына келтіруге ықпал етеді.

Крем құрамында қандай заттардан сақ болған жөн?

Хош иістендіргіштер мен эфир майлары бар құралдарды абайлап қолданған дұрыс. Олар кей адамдарда аллергиялық реакция тудыруы мүмкін. Терісі сезімтал адамдар қаптамасындағы fragrance-free («хош иістендіргішсіз») деген белгіге назар аударғаны жөн.

Ал «гипоаллергенді» деген жазу косметиканың аллергия тудырмайтынына толық кепілдік бермейді.

Құрамында гликоль немесе салицил қышқылы жоғары мөлшерде болатын кремдерді де абайлап таңдаған дұрыс. Өйткені терінің қорғаныш қабаты зақымданған кезде мұндай компоненттер ашыту мен тітіркенуді күшейтуі мүмкін.

Несепнәрдің мөлшері 10-20 пайыз немесе одан жоғары болатын кремдер де бәріне бірдей жарамайды. Олар қатайған теріні жұмсартуға көмектескенімен, қабынған немесе жарылған қолға жаққанда жайсыздық тудыруы ықтимал.

Сонымен қатар косметика құрамындағы спирттердің бәрінен бірдей қорқудың қажеті жоқ. Мысалы, цетил және цетеарил спирттері теріні жұмсартатын қасиетке ие. Олар құрғақ теріге арналған кремдердің құрамында жиі кездеседі.

Қол терісін құрғатпау үшін тағы не істеу керек?

Егер күз сайын қол терісі құрғай бастаса, жарық пайда болғанша күтудің қажеті жоқ. Күн суыта бастағаннан-ақ кремді тұрақты қолдану терінің қорғаныш қабатын сақтауға көмектеседі. Бұдан бөлек, мына кеңестерді де ескерген жөн.

Қолғап киіңіз

Қолғап қолды суықтан, желден және температураның күрт өзгеруінен қорғайды. Сыртқа шыққанда қолғап киюді әдетке айналдырған дұрыс.

Тұрмыстық химиямен жұмыс істегенде де қолғап қажет. Мысалы, үй жинағанда немесе ыдыс жуған кезде қорғаныш қолғап кию терінің тітіркенуіне жол бермейді.

Дұрыс тамақтаныңыз

Суық мезгілде ағзаны қажетті қоректік заттармен қамтамасыз ету маңызды. Күнделікті ас мәзірінде ақуыз, пайдалы майлар, көмірсулар, дәрумендер мен минералдарға бай тағамдар болғаны жөн.

Мысалы, жаңғақ, балық және авокадо пайдалы майлардың көзі саналады. Теңгерімді тамақтану жалпы ағзаның саулығына, соның ішінде терінің күйіне де оң әсер етеді.

Қолға арналған маскаларды қолданыңыз

Маска таңдағанда оның құрамына назар аударыңыз. Кейбір маскалар ылғалдандыруға емес, терінің өлі жасушаларын кетіруге арналған. Олардың құрамында қабыршақтануды күшейтетін компоненттер болуы мүмкін. Сондықтан тері құрғақ әрі сезімтал болса, мұндай құралдар қосымша тітіркендіруі ықтимал.

Қолға бетке арналған крем-маскаларды да қолдануға болады. Құрғақ теріге жағып, үстінен кәдімгі қолғап киіп, 15-20 минуттан кейін жуып тастау жеткілікті. Ал мата маскаларын қолға қолдану онша ыңғайлы емес.

Парафинмен күтім жасаңыз

Парафинмен емдеу кезінде қол немесе аяқ терісіне жылы косметикалық парафин жағылады. Ол жылуды сақтап, тері бетінде жұқа қорғаныш қабатын түзеді.

Мұндай күтім құрғақ әрі қатайған теріні уақытша жұмсартып, ылғалды сақтауға көмектеседі. Сонымен қатар теріні тегістеп, бұлшықеттерді босаңсытуы мүмкін.

Алайда парафинмен күтім жасауға да шектеулер бар. Мысалы, өңделетін аймақта ашық жара болса немесе парафин құрамындағы заттарға аллергия болса, бұл процедураны қолдануға болмайды.

Қолды жуғаннан кейін крем жағыңыз

Қолды жиі жуу және спиртті антисептиктерді көп қолдану терінің табиғи қорғаныш қабатын әлсіретіп, құрғатады.

Сондықтан өзіңізбен бірге шағын крем алып жүрген пайдалы. Қолды жуғаннан немесе антисептик қолданғаннан кейін крем жағып отырыңыз. Бұл терінің ылғалын сақтауға көмектеседі.

Үйдегі ауаны ылғалдандырыңыз

Әсіресе жылыту маусымында үй ішіндегі ауа құрғап кетеді. Ылғалдандырғыш құрылғы бөлмедегі ауа ылғалдылығын қолайлы деңгейде ұстауға көмектеседі. Соның арқасында терінің, еріннің және мұрын мен тамақтың шырышты қабаттарының құрғауы азаюы мүмкін. Дегенмен ауа ылғалдандырғыш құрылғы қол күтімін алмастырмайды. Теріні қорғау үшін кремді тұрақты жағып, далаға шыққанда қолғап киюді де ұмытпаған жөн.