Соңғы 2-3 жылда Қазақстан нарығында қытай автокөліктері бұрын-соңды болмаған қарқынмен көбейді. Әсіресе премиум сегменттегі брендтерге сұраныс артты. Алайда уақыт өте келе бұл көліктердің екінші нарықтағы бағасы күрт төмендеп жатқаны байқалды. Кеше ғана ондаған миллион теңгеге сатылған көліктер бүгінде екі есе арзан бағаға өтпей тұр.
Мұның айқын мысалы ретінде Қытайдың Chery концерніне қарайтын премиум жол талғамайтын көліктер бренді – EXEED аталады.
2023 жылы бұл брендтің кейбір модельдері Қазақстанда 25–28 миллион теңгеге дейін жеткен еді. Сол кезде көптеген жүргізуші жаңа технологиясы, заманауи дизайны және бай комплектациясы үшін қытай көліктеріне бет бұрды. Бірақ қазір сол автокөліктердің бірқатары 10–12 миллион теңгеге де өтпей қалған.
Неліктен қытай көліктері тез құнсызданады?
Сарапшылар бірнеше негізгі себепті атап көрсетеді.
Біріншіден – модельдердің тым жиі жаңаруы
Қытай автонарығы өте жылдам дамып жатыр. Өндірушілер жыл сайын жаңа буын, рестайлинг немесе жаңартылған нұсқаларды шығарады. Нәтижесінде кеше ғана «жаңа» болған көлік бір-екі жылдың ішінде ескіріп қалады.
Еуропалық немесе жапон брендтерінде бір модель бірнеше жыл бойы айтарлықтай өзгеріссіз сатылуы мүмкін. Ал қытайлық компаниялар технологиялық бәсекеде үнемі жаңарып отыруға мәжбүр. Бұл сатып алушы үшін тиімді болғанымен, бұрынғы модель иелері үшін шығынға айналады.
Екіншіден – нарықтағы ұсыныстың күрт артуы
Қазақстанға Қытайдан жаңа көліктер өте көп көлемде келіп жатыр. Оның ішінде премиум сегментке жататын модельдер де бар. Бағасы салыстырмалы түрде қолжетімді болғандықтан, тұтынушылар ескі көліктен гөрі жаңа модельді таңдауға бейім.
Соның салдарынан екінші нарықтағы ұсыныс көбейіп, баға төмендейді.
Үшіншіден – сенім мәселесі
Қытай автокөліктері сапа жағынан айтарлықтай өскенімен, көпшілік арасында олардың ұзақ мерзімді сенімділігіне қатысты күмән әлі де бар. Әсіресе:
Сондықтан екінші нарықта адамдар көбіне жапон немесе корей брендтеріне басымдық береді.
Технологиялық артықшылық та бағаны ұстап тұра алмайды
Қытай көліктерінің басты артықшылығы – бай жабдықталуы. Панорамалық шатыр, цифрлық дисплейлер, жүргізушіге көмек жүйелері, премиум интерьер – мұның бәрі салыстырмалы түрде арзан бағада ұсынылады.
Алайда технологияның жылдам жаңаруы бұрынғы модельдердің тартымдылығын тез төмендетеді. Бүгінгі флагман ертең орта деңгейлі модельге айналып кетуі мүмкін.
Қазақстан нарығына әсері қандай?
Бұл үрдіс алдағы уақытта да жалғасуы ықтимал. Себебі қытай брендтері Қазақстандағы үлесін белсенді түрде ұлғайтып жатыр. Соның нәтижесінде нарықта таңдау көбейеді, бірақ көліктің инвестициялық құны төмендей береді.
Сарапшылардың пікірінше, қытай көлігін сатып аларда оны кейін қымбат бағаға сату құралы емес, бірнеше жыл пайдаланатын техника ретінде қарастырған жөн.
Қазір автонарықта басты сұрақтардың бірі – қытай брендтері уақыт өте келе Toyota, Hyundai немесе Kia секілді тұрақты бедел қалыптастыра ала ма деген мәселе. Егер сенім деңгейі артса, онда олардың екінші нарықтағы бағасы да тұрақтануы мүмкін.