Қазақстандық оқушылар қол дірілін азайтатын ақылды білезік ойлап тапты

Медицина мен технология саласы қарқынды дамып жатқан заманда қазақстандық оқушылар да ғылымдағы өз орнын табуға ұмтылып келеді. Елордадағы NIS Astana мектебінің оқушылары қол дірілін азайтуға арналған VibraFix атты ақылды білезік жасап, әлеуметтік маңызы жоғары жобаны көпшілік назарына ұсынды.

Жас өнертапқыштардың айтуынша, құрылғы паркинсон дертіне шалдыққан, инсульттен кейін қол дірілі пайда болған және эссенциалды тремормен өмір сүретін адамдардың күнделікті өмірін жеңілдетуге бағытталған.

Оқушылар қолға алған ерекше жоба

Жобаны Шұғыла Сейдахмет, Малика Әбілдина, Эльвира Садриева, Дарын Исмағұлов және Абай Тұрғанбай әзірлеген. Команда бір жыл бойы қол дірілі мәселесін жан-жақты зерттеп, оның адам өміріне тигізетін әсерін талдаған.

Оқушылардың айтуынша, бүгінде мұндай неврологиялық ауруларға шалдыққан адамдар үшін тиімді әрі қолжетімді шешімдер аз. Дәрі-дәрмек әр науқасқа бірдей әсер етпейді, ал шетелде шығарылатын нейростимуляциялық құрылғылардың бағасы жоғары болғандықтан, көпшілік үшін қолжетімсіз.

Осы мәселені шешуді мақсат еткен команда бағасы арзан, қауіпсіз әрі күнделікті қолдануға ыңғайлы құрылғы жасауды қолға алған.

Құрылғы қалай жұмыс істейді

VibraFix – алты вибромотормен жабдықталған ақылды білезік. Құрылғыдағы MPU-6050 қозғалыс сенсоры білектің қозғалысын секундына жүз рет өлшеп, деректерді нақты уақыт режимінде тіркейді.

Ал ESP32-C3 Super Mini микроконтроллері арнайы FFT талдау әдісі арқылы қозғалыстың жиілігін анықтайды. Егер жүйе 4-12 герц аралығындағы треморды байқаса, ULN2003 драйвері арқылы вибромоторлар автоматты түрде іске қосылады.

Жоғары жиілікті вибротактильді стимуляция жүйке жүйесіндегі треморлық сигналдарды әлсіретіп, қол дірілінің күшін азайтуға көмектеседі. Халықаралық зерттеулер мұндай технология қол қалтырауын 40-80 пайызға дейін төмендетуі мүмкін екенін көрсеткен.

Шетелдік баламалардан әлдеқайда арзан

Жобаның негізгі ерекшеліктерінің бірі – қолжетімділігі. Оқушылардың есебінше, құрылғының өзіндік құны шамамен 7 430 теңгені құрайды. Ал дайын өнімнің болжамды бағасы 27 мың теңге шамасында болады.

Бұл көрсеткіш оны шетелдік аналогтардан бірнеше есе арзан етеді. Сонымен қатар құрылғы толықтай Қазақстанда өндірілетіндіктен, болашақта мыңдаған адамның қолына жетуі мүмкін.

Жобаның басты мақсаты қандай

Жоба авторлары зерттеу барысында қол дірілімен өмір сүретін адамдардың күнделікті қиындықтарына ерекше назар аударғанын айтады.

Мұндай диагнозы бар жандар үшін тамақ ішу, жазу, киіну немесе телефон пайдалану сияқты қарапайым әрекеттердің өзі үлкен сынаққа айналады.

Біз қол дірілінің жай ғана медициналық мәселе емес екенін түсіндік. Бұл адамдардың өмір сапасына тікелей әсер ететін үлкен қиындық. Сондықтан әр отбасы қол жеткізе алатын әрі нақты көмек көрсететін құрылғы жасағымыз келді, – дейді жоба авторлары.

Ұстаздардың қолдауымен жүзеге асты

Жас өнертапқыштарға ғылыми жетекшілік еткен мектеп мұғалімдері Бауыржан Әшірәлі мен Гүлбану Аманбек зерттеу жұмысының барлық кезеңінде қолдау көрсеткен.

Олар оқушыларға ғылыми ізденіс жүргізуден бастап, құрылғының техникалық моделін әзірлеуге дейін бағыт-бағдар берген.

Технология қоғамға қалай көмектеседі

VibraFix жобасы мектеп қабырғасында дүниеге келген идеяның нақты әлеуметтік мәселелерді шешуге қабілетті екенін көрсетеді. Бұл бастама жасанды интеллект, инженерия және заманауи технологиялардың тек теориялық білім ретінде емес, қоғам игілігіне қызмет ететін құрал ретінде қолданылып жатқанын дәлелдейді.

Мамандардың пікірінше, мұндай жобалар қазақстандық жастардың ғылыми әлеуетінің жоғары екенін көрсетіп қана қоймай, олардың қоғам алдындағы жауапкершілігін де айқындай түседі.

Себебі VibraFix жобасының негізінде жаңа технология ғана емес, адамдардың өмірін жеңілдетуге деген шынайы ниет жатыр.