«Өзімді үйдегідей сезіндім»: британиялық профессор Қазақстандағы алғашқы жұмыс тәжірибесі туралы

El.kz сайтына берген сұхбатында маркетинг және стратегия профессоры, Ұлыбританиялық ғалым Эleri Rosier Қазақстандық студенттерге сабақ беру барысындағы әсерін және елдегі алғашқы жұмыс тәжірибесі туралы бөлісті. Сондай-ақ ол жасанды интеллектінің маркетинг мамандығына ықпалы туралы пікір білдірді.

Элери Розье Қазақстанға Бизнес-менеджмент бағдарламасының бірінші курс студенттеріне арналған алғашқы модульдердің бірін оқыту үшін келген. Төрт аптаға созылатын модуль маркетинг негіздеріне арналған.

Қазақстандық студенттерге сабақ беру қандай әсер қалдырды?

Студенттер керемет әсер қалдырды. Олар өте белсенді, қызығушылығы жоғары әрі ынталы. Маған Қазақстандық студенттердің осындай екендігін алдын ала айтқан еді. Бірақ шын мәнінде, олар мен күткеннен де белсендірек болып шықты. Соңғы екі аптада олармен жақсы танысып үлгердім. Берген әр тапсырмама үлкен қызығушылықпен қатысатыны және тақырып бойынша өте мазмұнды пікір білдіретіні мені қатты таңғалдырды. Тіпті сабақтардың күрделілік деңгейін арттыруға тура келді.

Бұл – маркетингті бұрын оқымаған студенттерге арналған базалық модуль. Бірақ олар өте алғыр және көбірек білім алғысы келеді. Сондықтан қосымша мазмұн енгізуге тура келді. Сабақтардағы пікірталастар да өте мазмұнды өтуде.

Олар бірге жұмыс істегенді, бір-бірінен үйренгенді ұнатады. Меніңше, бұл өте жақсы үрдіс. Студенттер бағдарлама бойынша білімін жалғастырған кезде де осы тәсіл сақталады деп үміттенемін.

Ал Қазақстандық студенттердің ағылшын тілін білу деңгейі қандай?

Өте жоғары. Ешқандай қиындық болған жоқ. Біз бір-бірімізбен өте жақсы түсінісеміз. Олар маркетингтегі жеткілікті күрделі ұғымдарды, идеяларды, матрицалар мен модельдерді түсінеді.

Ешқандай мәселе жоқ. Ағылшын тілі туралы тіпті ойланған да жоқпын, өйткені бұл мүлде қиындық тудырмады. Деңгейлері өте жоғары.

Қазақстандық студенттерге сабақ беруде сізге не ұнайды?

Маған бәрінің өте ашық әрі жылы қарым-қатынасы ұнайды. Студенттердің барлығы сабаққа қызығушылық танытады.

Бұл – менің Қазақстанға алғаш келуім. Студенттер маған қай жерлерге баруға болатынын, қандай орындарды көруге болатынын айтып жүр.

Мен жастармен жұмыс істегенді онсыз да жақсы көремін. Ал мұндағы студенттер өте ынталы және менің Қазақстанда уақытымды барынша жақсы өткізуімді қалайды.

Сондықтан мен де олардан көп нәрсе үйреніп жүрмін. Маркетингті талқылау барысында олардың тұтынушы ретіндегі тәжірибесін білу қызық. Олардың қандай тауарды қалай және не үшін сатып алатынын, сатып алу шешіміне не әсер ететінін тыңдау мен үшін маңызды. Кейбір тұстары өз елімдегі тәжірибеден өзгеше болуы мүмкін.

Қазақстандық студенттерді басқа елдердегі студенттерден не ерекшелендіреді?

Қызықты сұрақ. Менің байқағаным – Қазақстандық студенттер сабақ барысында өздерінің жеке тәжірибесімен бөлісуге әлдеқайда дайын.

Кейбір елдерде студенттер жеке тәжірибесін ортаға салуға сәл тартыншақтау келеді. Ал мұнда бәрі ашық және бір-бірінің тәжірибесінен үйренуге дайын. Олар өз ойын еркін жеткізеді.

Қазақстанға алғаш келгенде сізді не таңғалдырды?

Адамдардың қаншалықты жылы шырайлы әрі қонақжай екені. Мен әуежайға келген алғашқы сәттен бастап өзімді үйдегідей сезіндім. Шынымды айтсам, мұндайды күтпедім. Нақты не күтетінімді өзім де білмедім. Бірақ мұндағы адамдардың барлығы менің жағдайымның жақсы болуына, уақытымды жақсы өткізуіме, Қазақстанды көбірек көруіме және осындағы уақытты тиімді пайдалануымa ерекше мән берді.

Бұл менің көңіліме қатты әсер етті. Адамдардың қонақжайлығын шын мәнінде жоғары бағаладым.

Мен Уэльстенмін. Уэльс халқын да әрдайым мейірімді әрі қонақжай деп сипаттайды. Қазақстанда да дәл сондай сезімдемін. Өзімді мұнда үйдегідей сезіндім. Бұл мен үшін керемет әсер болды.

Қазақ тағамдарын көрдіңіз бе?

Иә, қазақтың кейбір тағамдарынан дәм таттым және маған өте ұнады. Менің жұмысымның бір артықшылығы – саяхаттап, әртүрлі елдердің тағамдарын көруге мүмкіндік бар.

Жаңа нәрселерді байқап көргенді әрқашан жақсы көремін. Сондықтан мұндағы тағамдар маған өте дәмді көрінді. Қазақ тағамдарымен қатар, Қазақстанда басқа да көптеген асханалардың тағамдарын көруге болады. Бұл да өте жақсы тәжірибе болды.

Бүгінде жасанды интеллект маркетингті қалай өзгертіп жатыр?

Жасанды интеллект біз істейтін барлық нәрсенің сипатын түбегейлі өзгертіп жатыр. «Қорқынышты» деген сөзді қолданғым келмейді, бірақ өзгерістердің қарқыны өте жылдам. Біз AI-дың қандай да бір салаға әсерін түсініп үлгергенше, ертеңіне жағдай тағы өзгеріп кетуі мүмкін.

Сондықтан біз AI-ды тек маркетингке емес, оқытып жатқан барлық бағытымызға енгізуге тырысып жатырмыз. Мысалы, кеше жазған дәрісімнің бүгін де өзектілігін сақтап қалуын қамтамасыз етуіміз керек.

Сондықтан аудиториядағы өзара әрекет өте маңызды. Біз AI туралы бірге үйреніп, жаңа ұғымдар мен идеяларды бөлісіп, болып жатқан өзгерістерді бірге түсінуге тырысамыз. Жаңа білімді бірлесіп қалыптастыру – өте маңызды.

Жасанды интеллект бүкіл саланың құрылымын өзгертіп жатыр. Бұрын болған кейбір маркетинг мамандықтары AI күрделене түскен сайын жойылуы мүмкін. Өйткені қазірдің өзінде жасанды интеллект постерлер мен контент жасай алады.

Сондықтан біз бұл өзгерістердің қайда бағыт алып бара жатқанын түсінуіміз керек. Барлық контенттің түпнұсқалығы мен шынайылығын қамтамасыз ету маңызды.

Бұл ретте маркетинг саласында техникалық және AI құзыреттерін қатар меңгерген түлектерге үлкен мүмкіндік бар деп ойлаймын. Бірақ қазіргі таңда мұндай мамандар жеткілікті ме деген сұрақ туындайды.

Алдағы 10 жылда маркетинг саласында қандай мамандықтар сұранысқа ие болады?

Меніңше, ұйымдар маркетинг саласында деректерді талдау қабілеті жоғары мамандарды іздейтін болады.

Маркетингте өте көп дерек жиналады. Мұнда сатылым мен пайда секілді нақты көрсеткіштерден бастап, тұтынушының қанағаттануы мен адалдығы сияқты жұмсақ көрсеткіштерге дейін көптеген метрика бар.

Әлеуметтік желілерден де үлкен көлемде дерек аламыз: қанша адам басып кірді, қанша лайк қойылды және тағы басқа көрсеткіштер.

Бірақ ең маңыздысы – осы деректердің барлығын біріктіріп, стратегиялық шешімдер қабылдауға көмектесетіндей етіп талдау.

Көптеген студенттер маркетингті контент жасау немесе шығармашылықпен байланысты деп қабылдайды. Бірақ болашақтағы жұмыс орындарының едәуір бөлігі маркетинг тиімділігін техникалық тұрғыдан өлшеуге және сол деректер негізінде стратегиялық шешімдер қабылдауға байланысты болады деп ойлаймын.

Тұтынушының мінез-құлқын түсінуді нақты көрсеткіштерді талдаумен ұштастырып, жақсы шешім қабылдауға көмектесе алатын мамандарға сұраныс жоғары болады.

Адамдар ЖИ-дан жақсырақ не істей алады?

Жасанды интеллект адам мінез-құлқын және шешім қабылдаудың когнитивтік, психологиялық қырларын ешқашан толық түсіне ала ма, оған сенімді емеспін.

Маркетингте біз тұтынушының тауар сатып алған кезде оның санасында не болып жатқанын түсінуге тырысамыз. Неліктен ол бір өнімді таңдады да, екіншісін таңдамады? Компьютерлер мен жасанды интеллект бұл процесті ешқашан толық түсіне алмайтын шығар.

Кейде адамның өзі неге бір сусабынды екіншісінен таңдағанын білмейді. Ал ЖИ мұны қалай толық түсіне алады? Сондықтан адамның мінез-құлқын табиғи түрде түсіну қабілеті – жасанды интеллект үшін әлі де ұзақ уақыт зерттеуді қажет ететін бағыт деп ойлаймын.

Табысты маркетолог болғысы келетін студенттерге қандай кеңес берер едіңіз?

Меніңше, адам ең алдымен адамдардың мінез-құлқын түсінуге қызығуы керек.

Клиенттерді, адамдарды мұқият тыңдаудан ләззат алу маңызды. Ұйымның тек маркетинг бөлімі ғана емес, барлық қызметкерлері тұтынушыға бағытталуы қажет.

Ол үшін адамдармен жұмыс істеуді, бірлесіп әрекет етуді және тыңдауды ұнататын адам болу керек.

Егер маркетинг саласына адамдардың мінез-құлқын түсінуге шын қызығатын адам болып келсеңіз, кез келген жұмыста табысқа жете аласыз деп ойлаймын.