Онлайн-груминг: интернеттегі балаларға төнетін жасырын қауіп

Бүгінгі цифрлық дәуірде интернет балалар үшін білім алудың, қарым-қатынас орнатудың және бос уақытты өткізудің негізгі кеңістігіне айналды. Алайда осы мүмкіндіктермен бірге көзге бірден көріне бермейтін қауіптер де бар. Солардың бірі — онлайн-груминг.

Онлайн-груминг деген не?

Онлайн-груминг — бұл ересек адамның интернет арқылы кәмелетке толмаған баламен әдейі байланыс орнатып, оның сеніміне кіру әрекеті. Мұндай адамдар әлеуметтік желілерде, мессенджерлерде, онлайн-ойындарда немесе түрлі платформаларда баланы іздейді.

Ең қауіптісі — бастапқыда бәрі бейкүнә болып көрінеді. Зиянкестер көбіне өздерін жасөспірім ретінде таныстырып, достық қарым-қатынас орнатады.

Қауіп қалай дамиды?

Онлайн-груминг бірнеше кезең арқылы жүзеге асады:

Бірінші кезеңде әңгіме қарапайым, достық сипатта өтеді. Баланың қызығушылығы, хоббиі туралы сұралады.

Кейінірек грумер күнделікті байланыс орнатып, баланың өміріне тереңірек араласа бастайды. Ол сенім тудырып, “нағыз дос” бейнесін қалыптастырады.

Уақыт өте келе жеке мәліметтерді — тұратын жері, мектепі, күн тәртібі, достары туралы ақпаратты білуге тырысады.

Соңғы кезеңде жеке фото немесе видео сұралуы мүмкін. Сонымен қатар, балаға бұл әңгімені ешкімге айтпау керек деген қысым жасалады. Кейде мұндай байланыс “қалыпты” нәрсе ретінде көрсетіліп, психологиялық ықпал күшейеді.

Неге бұл қауіпті?

Онлайн-грумингтің басты қаупі — баланың сенімін пайдалану арқылы оның жеке қауіпсіздігіне нұқсан келтіру. Мұндай жағдайлар көбіне психологиялық қысыммен басталып, ауыр салдарға әкелуі мүмкін.

Сондықтан Ішкі істер министрлігі мұндай әрекеттерге ерекше назар аударып, ата-аналар мен балаларды сақ болуға шақырады.

Өзіңді қалай қорғауға болады?

Интернеттегі қауіпсіздікті сақтау үшін бірнеше қарапайым, бірақ маңызды ережелерді есте ұстау қажет:

• бейтаныс адамдармен желіде хат алмасудан аулақ болу;
• мекенжай, телефон нөмірі, оқу орны сияқты жеке мәліметтерді ешкімге бермеу;
• бейтаныс адамдарға фото мен видео жібермеу;
• күмәнді немесе ыңғайсыз сұрақтар қойылған жағдайда бірден сөйлесуді тоқтату;
• күдікті аккаунттарды бұғаттау;
• кез келген оғаш жағдай туралы ата-анамен немесе сенімді ересек адаммен бөлісу.

Ата-ананың рөлі

Баланың интернеттегі қауіпсіздігі тек оның өзіне ғана байланысты емес. Ата-ананың да рөлі өте маңызды. Баламен интернеттегі қауіптер туралы ашық сөйлесу, оның онлайн ортадағы мінез-құлқына назар аудару — алдын алудың ең тиімді жолы.

Онлайн-груминг — көзге көрінбейтін, бірақ салдары ауыр интернеттегі қауіптердің бірі. Сондықтан әрбір бала цифрлық кеңістікте де сақтықты ұмытпауы керек. Интернет — мүмкіндік алаңы ғана емес, жауапкершілік талап ететін орта екенін есте сақтау маңызды.