Миллиондаған қаралымның сыры неде? Қазақша контент жасаушылар көрерменді қалай баурап жүр

Бірі тарихи оқиғаларды көпшілікке түсінікті тілмен жеткізеді, енді бірі күнделікті өмірдегі жағдайларды әзілмен өріп, миллиондаған қаралым жинайды, үшіншісі Қазақстанның табиғатын әлемге таныстырады. Олардың бағыты да, контент ұсыну тәсілі де әртүрлі. Алайда барлығы әлеуметтік желінің мүмкіндігін пайдаланып, өз аудиториясын қалыптастырып келеді. Қазақша контент жасаушылар көрерменді қалай қызықтырып жүр және әлеуметтік желіде танымал болудың сыры неде?

Жастар қандай контентке қызығады?

Әлеуметтік желі тек көңіл көтеретін алаң деген түсінік біртіндеп өзгеріп келеді. Жастар қысқа әзіл видеоларымен қатар, танымдық ақпаратқа, қоғамдық мәселелерге және түрлі тақырыптағы талдауларға да қызығушылық танытады. Мұны зерттеу нәтижелері де көрсетеді.

«Қазақстан жастары – 2024» зерттеуіне сәйкес, сауалнамаға қатысқан жастардың 69,2 пайызы ақпараттық, 60,6 пайызы ойын-сауық бағытындағы контентті қарайтынын айтқан. Ал 33,3 пайызы өзекті мәселелер талқыланатын және көрерменмен байланыс орнатуға негізделген материалдарға қызығушылық білдірген.

Бұл көрсеткіштер әлеуметтік желіде тек әзіл немесе трендке құрылған видеолар ғана сұранысқа ие емес екенін аңғартады. Мәселен, Әлия Әшім тарихи оқиғаларды зерттеп, көпшілікке түсінікті форматта ұсынса, Жомарт Аралбайұлы күнделікті өмір мен қоғамдық мәселелерді қысқа видеолар арқылы қозғайды. Екі автордың бағыты әртүрлі болғанымен, екеуі де көрерменге таныс немесе қызықты тақырыптарды өз тәсілімен жеткізеді. Қазақстандық контентке қызығушылықты басқа зерттеу нәтижелері де көрсетеді.

«Жастар» ғылыми-зерттеу орталығы 2026 жылы жариялаған мәлімет бойынша, сауалнамаға қатысқан жастардың 44,9 пайызы қазақстандық видеоконтентті таңдаған. Ал 45,9 пайызы YouTube желісіндегі видеоларды көретінін көрсеткен.

Дегенмен қазақстандық контент пен қазақтілді контент бір ұғым емес. Сондықтан бұл сандарды қазақша видеоларға сұраныстың нақты үлесі ретінде емес, отандық цифрлық өнімдердің жастар арасындағы орнын сипаттайтын дерек ретінде қарастырған жөн. 

Тарихи оқиғаларды әлеуметтік желі тілімен жеткізу

Тарихи тақырыпты әлеуметтік желіде қызықты етіп ұсыну оңай емес. Оқиғаның мән-жайын ашу, деректерді салыстыру, тарихи кезеңнің ерекшелігін түсіндіру уақыт пен дайындықты қажет етеді. Оның үстіне көлемді ақпаратты көрерменге түсінікті әрі ықшам жеткізу маңызды.

Журналист әрі документалист Әлия Әшім осы бағытта жұмыс істеп жүрген авторлардың бірі. Ол Қазақстан тарихындағы маңызды оқиғаларды, тарихи тұлғалардың өмірін және қоғамдағы өзекті мәселелерді зерттеп, көпшілікке түсінікті форматта ұсынады.

Әлия Әшімнің контентінде Қонаев дәуірі, Желтоқсан оқиғасы, кеңестік кезеңдегі орыстандыру саясаты сияқты тақырыптар қамтылған. Автор тарихи оқиғаларды жай баяндаумен шектелмей, олардың себептері мен салдарын түсіндіруге назар аударады.

Бұл тәсілдің ерекшелігі – тарихи деректерді әлеуметтік желінің форматына бейімдеуінде. Көлемді зерттеуді тұтас ұсынудың орнына, белгілі бір оқиғаны немесе көпшілік біле бермейтін деректі жеке тақырып ретінде қарастырады.

Әлия Әшімнің тәжірибесі танымдық контентке де аудитория қалыптастыруға болатынын көрсетеді. Өйткені тарихқа қызығатын көрермен үшін деректің жаңалығы ғана емес, оның қаншалықты сенімді әрі түсінікті жеткізілгені де маңызды.

Сонымен қатар мұндай жобалар дәстүрлі журналистика мен әлеуметтік желінің арасындағы шекараны жақындата түседі. Бұрын деректі фильм немесе тарихи зерттеу көбіне телеарна мен арнайы басылымдар арқылы ұсынылса, қазір авторлар оны тікелей цифрлық платформаларда жариялай алады.

Миллиондаған қаралым жинаған видеолар мен подкаст

Әлеуметтік желіде аудитория жинау үшін бір ғана тақырыпқа немесе форматқа байланып қалу міндетті емес. Мұны контент авторы Жомарт Аралбайұлының тәжірибесінен байқауға болады. Ол Instagram желісінде түрлі тақырыпта қысқа видеолар жариялап, миллиондаған қаралым жинап жүр. Сонымен қатар YouTube платформасында «Дөп сөз» подкасын жүргізеді.

Жомарттың контенті белгілі бір саламен шектелмейді. Ол күнделікті өмірде кездесетін жағдайларды, қоғамдағы өзекті мәселелерді және көпшілікті қызықтыратын тақырыптарды қозғайды. Мұндай мазмұнның ерекшелігі — көрерменге таныс мәселелерді қарапайым әрі түсінікті тілмен жеткізуінде.

Оның жеке парақшасындағы рилстер мен «Дөп сөз» подкасын бөлек қарастырған жөн. Өйткені бұл екі форматтың аудитория тарту мүмкіндігі әртүрлі. Қысқа видеолар арқылы автор жаңа көрермендердің назарына іліксе, подкастта күрделі тақырыптарды кеңінен талқылауға мүмкіндік алады. «Дөп сөз» жобасын Жомарт Аралбайұлы Арсен Түсіпбекпен бірге жүргізеді. Подкастта тарих, мәдениет, кәсіпкерлік және қоғамдық мәселелер қозғалады. 

Жомарт Аралбайұлының тәжірибесі бір автордың бірнеше форматта жұмыс істей алатынын көрсетеді. Оның жеке парақшасындағы рилстер көпшілікке таныс тақырыптарды қысқа әрі ықшам жеткізуге негізделсе, подкастта сол мәселелерді тереңірек қозғауға мүмкіндік бар. Бұл жерде маңыздысы — видеоның ұзақтығы емес, оның мазмұны мен көрерменге ұсынылу тәсілі. Қысқа форматта назар аударту қажет болса, ұзақ сұхбатта тыңдарманның қызығушылығын сақтап қалу маңызды. Жомарт Аралбайұлының жұмысы осы екі бағытты қатар дамытуға болатынын көрсетеді.

Қазақстан табиғатын әлемге танытқан контент

Әлеуметтік желіде аудитория жинаудың тағы бір жолын саяхатшы әрі видеограф Дастан Мұхамедрахымның тәжірибесінен көруге болады. Ол Қазақстанның табиғатын ерекше ракурстан түсіріп, еліміздің көрікті жерлерін халықаралық аудиторияға танытып жүр.

Бұрын қазақ тілі мен әдебиеті пәнінен сабақ берген Дастан кейін видеографияға бет бұрған. Оның жұмыстарының арасында Маңғыстаудағы Бозжыра, Алтай таулары және Қазақстанның басқа да көрікті жерлері бар. 2026 жылдың шілдесінде Forbes Kazakhstan жариялаған мәлімет бойынша, Дастанның Instagram парақшасына 1,7 миллион адам жазылған. Ал соңғы үш жылдағы видеоларының жалпы қаралымы 3,5 миллиардтан асқан.

Оның кеңінен танылуына әсер еткен оқиғалардың бірі 2025 жылдың қарашасында болды. Instagram-ның ресми парақшасы қазақстандық видеографтың жұмысын жариялап, бейнежазба 114 миллион қаралым жинаған.

Дастанның контентіндегі басты ерекшелік — табиғат көріністерін көркем туынды ретінде ұсынуы. Ол жарық, түс, қозғалыс пен музыканы үйлестіріп, көрерменге ерекше әсер қалдыруға тырысады. Мұндай видеоларды түсіну үшін белгілі бір тілді білу міндетті емес. Сондықтан оның жұмыстары Қазақстаннан тыс жерлерде де қызығушылық тудырады. 2026 жылы Дастан Мұхамедрахым World Influencers and Bloggers Awards халықаралық сыйлығының «Үздік тревел-блогер» аталымында жеңімпаз атанды.

Оның тәжірибесі әлеуметтік желіде аудитория жинау үшін тек танымал трендтерді қайталау міндетті емес екенін көрсетеді. Кейде көпшілікке бұрыннан таныс табиғат көрінісін өзгеше ұсынудың өзі миллиондаған адамның назарын аударуы мүмкін.

Дастанның жұмыстары қазақ тіліндегі контенттен гөрі қазақстандық автордың халықаралық аудиторияға шығу тәжірибесін көрсетеді. Дегенмен оның жетістігі отандық контент жасаушылар үшін цифрлық платформалардың мүмкіндігі қаншалықты кең екенін аңғартады.

Миллион қаралым жинаудың сыры неде?

Үш автордың бағыты әртүрлі болғанымен, олардың жұмысынан бірнеше ортақ ерекшелікті байқауға болады. Ең алдымен, әрқайсысының өзіне тән контент ұсыну тәсілі қалыптасқан. Әлия Әшім тарихи деректерді зерттеп, күрделі оқиғаларды түсіндіруге мән береді. Жомарт Аралбайұлы күнделікті өмір мен қоғамдық мәселелерді қысқа видеолар арқылы қозғап, ұзақ форматтағы сұхбаттарды да дамытып жүр. Ал Дастан Мұхамедрахым көрерменді сапалы визуалды контентпен қызықтырады.

Екінші ерекшелік — аудиторияның қызығушылығын ескеру. Әлеуметтік желі қолданушыларының барлығы бірдей мазмұн іздемейді. Бірі жаңа ақпарат алғысы келсе, енді бірі көңіл көтеруді, үшіншісі қызықты әңгіме тыңдауды қалайды. Сондықтан автордың өз көрерменін танып, соған сәйкес материал ұсынуы маңызды.

Үшіншіден, контенттің сапасы мен тұрақтылығы рөл атқарады. Бірнеше секундтық видеоның өзіне идея, сценарий, түсірілім және монтаж қажет болуы мүмкін. Ал танымдық немесе деректі материал әзірлеу бұдан да көп дайындықты талап етеді.

Дегенмен миллион қаралымның барлығы бірдей тұрақты аудиторияға айнала бермейді. Кейде видео көпшілікке кездейсоқ таралып, автордың басқа жарияланымдары ондай нәтиже көрсетпеуі мүмкін. Сондықтан әлеуметтік желідегі жетістікті бағалағанда жазылушы санымен қатар, көрерменнің белсенділігі мен контентке деген тұрақты қызығушылығын да ескерген жөн.

Қазақша контент табыс көзіне айнала ала ма?

Әлеуметтік желіде аудитория қалыптастыру шығармашылықпен айналысатын жастарға қосымша мүмкіндіктер ашады. Танымал парақшалар жарнамалық серіктестік орнатып, жеке жобаларын дамыта алады.

Кейбір авторлар әлеуметтік желідегі жұмысын негізгі кәсібіне айналдырады. Алайда сапалы контент дайындау белгілі бір шығынды талап етеді. Мәселен, тарихи деректі фильм түсіру үшін зерттеу жүргізіп, мұрағат материалдарын қарастыру қажет. Подкаст өндірісінде студия, техникалық жабдық пен түсірілім тобы маңызды. Ал кәсіби саяхат видеолары жол шығынын, арнайы техниканы және ұзақ дайындықты қажет етеді.

Мұндай шығындарды тек қаралым есебінен өтеу әрдайым мүмкін бола бермейді. Сондықтан авторлар жарнамалық келісімдер, демеушілік және өзге де қаржыландыру жолдарын қарастырады. Дегенмен жарнамадан табыс табу үшін жазылушы санының көп болуы ғана жеткіліксіз. Брендтер үшін аудиторияның белсенділігі, авторға деген сенім және контенттің жарнамаланатын өнімге сәйкестігі де маңызды. Осы тұрғыдан алғанда, әлеуметтік желіде танымал болу мен оны тұрақты табыс көзіне айналдыру — екі бөлек міндет.