Диплом емес, дағды: Қазақстандықтарға жұмысты енді ЖИ тауып береді

Қазақстанда еңбек нарығын цифрландыру жаңа кезеңге өтті. Енді жұмыс іздеу процесіне жасанды интеллект араласа бастады. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау саласындағы цифрлық платформалар азаматтардың түйіндемесін талдап, олардың дағдысына сәйкес вакансияларды автоматты түрде ұсынады. Бұл бастама жұмыс іздеу тәсілін түбегейлі өзгертуі мүмкін.

Диплом емес, дағды маңызды бола бастады

Соңғы жылдары әлемдік еңбек нарығында «skills-based hiring» деп аталатын үрдіс күшейді. Яғни, жұмыс берушілер үміткердің дипломына немесе еңбек өтіліне ғана емес, нақты не істей алатынына көбірек мән береді.

Осыған байланысты Қазақстанның Электрондық еңбек биржасында «Дағдылар банкі» енгізілген. Жүйе азаматтың кәсіби қабілеттерімен қатар, коммуникация, командамен жұмыс істеу, аналитикалық ойлау секілді икемді дағдыларын да ескереді.

«Еңбек ресурстарын дамыту орталығы» АҚ вице-президенті Николай Брюханов айтуынша, еңбек нарығы барған сайын икемді бола түсуде. Сондықтан платформа пайдаланушының нақты қабілеттеріне қарай жұмыс ұсынады.

Бұл тәсіл әсіресе жастар үшін маңызды. Себебі қазіргі буын бірнеше мамандықты қатар меңгеруге, қысқа мерзімді курстар арқылы жаңа кәсіп игеруге бейім.

Жасанды интеллект жұмыс іздеушіге қалай көмектеседі?

Жаңа жүйе бірнеше бағытта жұмыс істейді:

• түйіндемедегі дағдыларды автоматты талдайды;
• пайдаланушыға сәйкес келетін бос орындарды іріктейді;
• Skills.Enbek.kz платформасындағы сертификаттарды автоматты түрде резюмеге енгізеді;
• еңбек нарығындағы сұранысқа қарай ұсыныстар береді.

Бұрын азаматтар вакансияны өздері іздеп, ондаған сайтты қарап шығуға мәжбүр болса, енді жүйе керісінше жұмыс ұсынатын модельге көшіп жатыр.

Сарапшылардың пікірінше, бұл әсіресе:

• ауылдағы жастарға;
• тәжірибесі аз мамандарға;
• мамандығын ауыстырғысы келетін азаматтарға тиімді болуы мүмкін.

Өйткені жасанды интеллект адамның бұрынғы жұмысынан бөлек, оның әлеуетін де бағалауға тырысады.

Проактивті модель нені білдіреді?

Жүйенің келесі кезеңі – проактивті жұмыс іздеу форматына көшу.

Яғни, азамат жұмыссыз қалғанын күтпей-ақ, платформа оның дағдысына сәйкес жаңа мүмкіндіктерді алдын ала ұсына бастайды. Мысалы:

• еңбек нарығында сұранысы артқан салаларды көрсетеді;
• қандай курстан өту керегін ұсынады;
• жалақысы жоғары бағыттарға бағдар береді.

Бұл модель дамыған елдерде кеңінен қолданылып келеді. LinkedIn, Indeed секілді халықаралық платформалар да дәл осындай алгоритмдерге сүйенеді.

Бірақ қауіп те бар

Жасанды интеллект еңбек нарығын жеңілдеткенімен, жаңа тәуекелдер де пайда болады.

Біріншіден, алгоритм қателесуі мүмкін. Егер жүйе адамның тәжірибесін немесе қабілетін дұрыс талдамаса, лайықты жұмыс ұсынылмай қалуы ықтимал.

Екіншіден, Қазақстанда цифрлық сауат деңгейі біркелкі емес. Ауыл тұрғындары немесе егде жастағы азаматтар мұндай платформаларды толық пайдалана алмауы мүмкін.

Үшіншіден, ІІ технологиясының дамуы кей мамандықтардың қысқаруына алып келуі ықтимал. Бұған дейін сарапшылар Қазақстанда жасанды интеллект әсерінен 400 мыңға дейін жұмыс орны қысқаруы мүмкін екенін айтқан еді.

Әсіресе:

• оператор;
• құжат өңдеуші;
• call-орталық қызметкері;
• қарапайым кеңсе маманы секілді қызметтер автоматтандыру қаупіне жиі ұшырайды.

Қазақстан еңбек нарығы жаңа кезеңге өтті

Сарапшылардың айтуынша, алдағы жылдары еңбек нарығында ең маңызды ресурс – адамның бейімделу қабілеті болады. Бір мамандықпен өмір бойы жұмыс істеу дәуірі әлсіреп келеді.

Сондықтан жаңа дағды үйрену, қысқа курстардан өту, цифрлық технологияны меңгеру, бірнеше бағытта жұмыс істей алу еңбек нарығындағы басты артықшылыққа айналмақ.

Жасанды интеллект жұмыс іздеуді жеңілдетуі мүмкін. Бірақ ол адамды толық алмастырмайды. Керісінше, жаңа талаптарға тез бейімделетін мамандарға көбірек мүмкіндік ашатын құралға айналуы ықтимал.