Димаштың қарапайымдылығы мен адамгершілігіне тәнті болдым – қырғыз әншісі Нур Чолпон

Әсем дауысымен талай тыңдарманның жүрегінен орын тапқан қырғыз әншісі әрі композиторы Нур Чолпон бүгінде шекара асып, халықаралық аудиторияға танылып келеді. Димаш Құдайбергеннің продюсерлігімен жүзеге асқан «Voice Beyond Horizon» жобасына қатысқан өнерпаз өз өнерімен көрерменнің ыстық ықыласына бөленді. Осы орайда біз Нур Чолпонмен шығармашылық жолы, жобадан алған әсері, қазақ-қырғыз мәдени байланысы және болашақ жоспарлары туралы әңгімелестік.

– Нур Чолпон, Димаш Құдайбергеннің жобасына қатысып, қазақстандық тыңдарманның жүрегіне де жол таптыңыз. Көпшіліктің ықыласы осындай болады деп күттіңіз бе? Жалпы, жұлдыз болып ояндым деп ойлайсыз ба?

– Қазақстан халқына шығармашылығымды таныстырып, өнеріммен бөлісуге мүмкіндік бергендеріңіз үшін алғысымды білдіремін.

Өнер жолындағы сапарым ерте балалық шақтан басталды. Алдымен музыка мектебінде скрипка, гитара және соқпалы аспаптарда ойнауды меңгердім. Кейін музыкалық училищеде, консерваторияда білім алып, Жапонияда тағылымдамадан өттім.

Оқумен қатар 2014 жылдан бастап интернетте өзімнің авторлық шығармаларым мен кавер-нұсқаларымды жариялап келемін. Бүгінде менің қоржынымда 18 жылдан астам музыкалық білім мен мыңға жуық шығармашылық медиаконтент бар. Осы жылдар ішінде әлемнің түкпір-түкпіріндегі әлеуметтік желі қолданушыларынан миллионнан астам аудитория қалыптасты.

Сондықтан сұрағыңызды өз сөзіңізбен қайталап жауап бергім келеді: осындай ұзақ жылдарға созылған жүйелі еңбек пен табанды ізденістің нәтижесін «бір күнде жұлдыз болып ояну» деп атауға бола ма?

– Сіздің танымал болуыңызға «Voice Beyond Horizon» жобасы біраз септігін тигізді деп айтуға болады. Бұл жобаға қатысу туралы идея қалай пайда болды?

– Әрине, «Voice Beyond Horizon» жобасы шығармашылығымның кең аудиторияға танылуына елеулі үлес қосты. Дегенмен менің елімді халықаралық деңгейде таныстыру жолым бұл жобадан әлдеқайда бұрын басталған.

2017 жылы Әзербайжанда өткен халықаралық Youth Vision байқауына қатысып, жеңімпаздардың бірі атандым. Әртүрлі тілде ән орындайтындықтан, уақыт өте келе Қырғызстаннан тыс жерлерде де тыңдармандарымның қатары көбейе бастады.

Кейін Жапонияда жеке концертім өтті. Одан соң Андрей Малаховтың «Песни от всей души» бағдарламасына шақырту алып, халықаралық мәдени жобаларға қатысып, әлемнің түрлі елдерінде өнер көрсету мүмкіндігіне ие болдым.

Сондықтан «Voice Beyond Horizon» жобасы халықаралық шығармашылық жолымның бастауы болды деп айта алмаймын. Керісінше, ол осы жолға жаңа мүмкіндіктер мен жаңа көкжиектер ашты. Өнер жолындағы әрбір кезең шығармашылығымның танылуына өзіндік үлесін қосты. Ал Қазақстан мен Қытайдағы реалити-шоуға қатысуым музыкамды бұрынғыдан да кең аудиторияға танытуға мүмкіндік берді.

Жобаға қатысуға келсек, бәрі күтпеген жерден болды. Мен өз шығармашылығыммен айналысып жүрген кезімде Қытайдағы ұйымдастырушылардан осы ауқымды халықаралық жобаға қатысу туралы ұсыныс алдым.

– Жобаға қатысу туралы шешім қабылдағанда, өзіңізге қандай мақсат қойдыңыз?

– Мен үшін ең басты мақсат – қырғыз халқының мәдениетін халықаралық деңгейде лайықты таныстыру болды. Себебі көрермен өнеріме, сөзіме және сахнадағы болмысыма қарап, тұтас бір ел туралы пікір қалыптастырады.

Екінші маңызды мақсатым – авторлық шығармашылығымды әлемге танытып, өзімді тек әнші ретінде ғана емес, кәсіби композитор ретінде де көрсету еді.

Сондай-ақ өз әндерімді шын жүректен қабылдайтын тұрақты тыңдарман табуды қаладым. Мен оларды «Нұрларым» деп атаймын. Себебі Нур Чолпон есімі «жарқыраған Шолпан» деген мағынаны білдіреді.

Музыкамның айналасына өмір бойы бір-бірімізді қолдап жүретін жандардың жиналғанын қалаймын. Мен оларға шығармашылығым арқылы күш-қуат сыйласам, олар маған жылы сөздерімен, қолдауымен, қаралымдары, лайктары мен бөлісулері арқылы шабыт береді. Өйткені мұның бәрі әрбір өнер иесінің алға жылжуына көмектесетін маңызды қолдау.

– Қазір танымалдығыңыз айтарлықтай өсті. Әлем бойынша тыңдарманыңыз көбейді. Осы өзгерісті өзіңіз қалай сезініп жатырсыз?

– Иә, расында да, менің «Нұрларымның» қатары күн сайын артып келеді. Меніңше, бұл шығармашылығыма салып жатқан еңбегімнің, үздіксіз ізденісімнің және тұрақты білім алуға деген ұмтылысымның заңды нәтижесі.

Адамдарға ән айту – менің бала кезден бергі ең үлкен арманым. Сол себепті жыл өткен сайын өз болмысымды бұрынғыдан да тереңірек танып, шынайы келбетімді тауып келе жатқандай сезінемін. Уақыт өте келе өзімді дәл қандай болуым керек болса, сондай Нур Чолпонға айналып бара жатқанымды аңғарамын.

– Шоуға қатысар алдында жобадан кейін әлемдік деңгейде танымал болатыныңызға сенімді болдыңыз ба, әлде бәрі күтпеген жерден болды ма?

–  «Генерал болуды армандамайтын сарбаз жаман» деген сөз бар ғой. Мен сол мақсатқа қарай келе жатқан жолдамын. Ал қалғаны – Жаратушының қалауында.

– Жалпы, Димаштың қатысушылармен қарым-қатынасы қандай болды? Біз көріп жүрген әртіс Димаш өмірде қандай адам екен? Сипаттап беріңізші.

– 2017 жылы Димаш Құдайберген Қытайдағы «I Am Singer» шоуына қатысқаннан бері интернеттегі тыңдармандарым маған үнемі бізге танысып, бір күні бірге ән айту керек екенін жазып жүретін. Ал 2025 жылы Димаштың командасы мені оның алғашқы продюсерлік жобасы – «Голос за горизонтом» шоуына шақырды. Мен мұны өзімнің «Нұрларымның» тілегі орындалды деп қабылдадым.

Шоу барысында Димаш аға бізге әрдайым туған бауырындай қарады. Әлсіздік танытқан сәттерімізде қолдау білдіріп, нағыз тәлімгер ретінде шығармашылық тұрғыдан өсуімізге көмектесетін дәл әрі орынды ескертулер жасап отырды.

– Жобаның негізін қалаушы Димаш Құдайбергеннің өзі сізге жоғары баға берді. Сол сәтте ол нақты қандай пікір айтты және бұл сөздер сізге қалай әсер етті?

– 2013 жылы Димаш Құдайберген халықаралық аренадағы алғашқы Гран-при жүлдесін жеңіп алды. Бұл тарихи жеңіс менің туған жерім – Қырғыз Республикасында өткен халықаралық «Мейкин Азия» байқауында тіркелген еді. Оның үстіне марапатты қазылар алқасының мүшесі болған, менің композиция пәнінен ұстазым, Қырғыз Республикасының халық әртісі Мұратбек Бегалиев табыстаған.

Ал арада 13 жыл өткенде мен Димаштың шоуындағы кезеңдердің бірінде жеңімпаз атандым. Сол сәтте Димаш аға менің шығармашылығым туралы да, халықтарымыздың бауырластық достығы туралы да өте жылы әрі шабыттандыратын пікір білдірді.

Әсіресе оның: «Қырғыздың әр жеңісі – қазақтың жеңісі, ал қазақтың жеңісі қырғыздың жеңісі болуы керек» деген сөзі есімде ерекше сақталып қалды.

Меніңше, көрермен бұл сөздерден екі елдің өзара қолдау идеясын көрді. Яғни Қазақстан мен Қырғызстан бір-бірінің жас таланттарының қанат қағып, биікке самғауына мүмкіндік беретін тірекке айналып отыр.

– Жобада сіздің авторлық «Көшпенділер биі» композицияңыз ерекше әсер қалдырды. Бұл туынды қалай дүниеге келді? Оның астарында қандай идея жатыр? 

– Композитор ретінде менде кәсіби дағды қалыптасқан: ойыма қандай да бір әуен келсе, оны бірден диктофонға жазып алып, сақтап қоямын. Яғни шабытты дер кезінде ұстап қалуға тырысамын. Ал жаңа шығарма жазатын уақыт келгенде, көбіне сол жинақталған әуендер архивіне қайта ораламын.

«Көшпенділер биі» әнінің тарихы да дәл осылай басталды. 2023 жылы Жапонияда тағылымдамадан өтіп жүрген кезімде әннің қайырмасына арналған әуен ойыма келді. Ол кезде әннің идеясы да, мәтіні де жоқ болатын. Мен жай ғана әуенді ыңылдап айтып, телефоныма жазып қойдым және ішкі түйсігіммен оны «Көшпенділер биі» деп атадым.

Тек өткен жылы ғана маған «Агатай» фильмінің авторлары этникалық нақыштағы би саундтрегін жазу туралы ұсыныс жасады. Сол сәтте әлгі әуен есіме түсіп, оны архивімнен тауып алдым. Кейін толықтырып, өңдеп, жаңа элементтер қостым. Осылайша «Көчмөн бийи» – «Көшпенділер биі» әні дүниеге келді.

Композициялық тұрғыдан алғанда, бұл туындының ерекшелігі – рондо формасында жазылуында. Бұл қазіргі заманғы әндер үшін сирек кездесетін құрылым. Әр бөлім жаңа әуендік материалға негізделген және бірін-бірі қайталамайды. Ал әр бөлімнен кейін қайталанып отыратын рефрен шығарманың негізгі қайырмасы қызметін атқарады.

Шығарманың екінші бөлімінде мен қырғыз халқының ұлы мұрасы – «Манас» эпосынан шумақтар қолдандым. Бұл – әлемдегі ең көлемді қаһармандық эпос ретінде танылып, Гиннестің рекордтар кітабына енген, жарты миллионнан астам жолдан тұратын бірегей шығарма.

Қырғыз халқы үшін «Манас» жай ғана әдеби туынды емес. Ол – халқымыздың тарихын, мәдениетін, дүниетанымын және рухани құндылықтарын бойына жинаған, ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келе жатқан ұлы мұра.

Мен өз шығармашылығым арқылы халқымыздың идеологиясын, ата-бабаларымыздың тарихы мен құндылықтарын әлем халықтарына да, болашақ ұрпаққа да танытуды азаматтық парызым деп санаймын.

Әсіресе бұл идеяның көрермен жүрегіне жетіп жатқанын көру ерекше қуантады. Қазір маған күн сайын дерлік қырғыз және қазақ балаларының осы әнді орындап жатқан немесе ән ырғағымен би билеп жүрген видеоларын жолдап тұрады. Олардың көпшілігі мектептік, қалалық, тіпті халықаралық байқауларда жүлделі орындарға ие болып жүр.

Мәселен, жуырда ғана «Айсберг» балалар би ұжымы дәл осы «Көшпенділер биі» әніне қойылған композициямен Ташкент қаласында өткен халықаралық байқауда Бас жүлдені жеңіп алды.

Композитор үшін музыкасының өз алдына жеке өмір сүріп, жаңа буынға шабыт беріп жатқанын көруден асқан қуаныш жоқ.

– Біз сізді тек әнші ретінде ғана емес, композитор ретінде де танимыз. Жалпы музыкаға, әсіресе опера мен академиялық вокалға қалай келдіңіз?

– Менің опера өнерімен таныстығым бала кезден басталды. Төртінші сыныпта оқып жүргенімде теледидардан опера қойылымын көріп, осы өнер түрінен қатты әсер алдым. Сол сәтте анамнан: «Мен де өскенде осылай ән айта аламын ба?» деп сұрадым.

Сонда анам ешбір әсірелеусіз:

– Жоқ, қызым, сенің даусың жоқ, – деп жауап берді.

Бір қызығы, оның бұл сөзі менің музыкаға деген қызығушылығымды бәсеңдеткен жоқ. Керісінше, намысымды қайрап, одан сайын ынталандырды. Сол күннен бастап анама ән айта алатынымды дәлелдегім келгендей, бұрынғыдан да көп еңбектене бастадым.

Түнгі екіге дейін фортепианоның қасында отырып, әндерді құлақпен тыңдап алып ойнауға тырысатыным әлі есімде. Көбіне қырғыз классикасының шығармаларын таңдаушы едім. Сол үшін көршілеріме шыдамдылығы үшін алғыс айтқым келеді.

Арада бірнеше жыл өткен соң үйге түрлі байқаулардан жеңіп алған дипломдар, марапаттар мен сыйлықтарды әкеле бастадым. Ұстаздарым анама хабарласып, оқуым мен жетістіктерім үшін алғыс айтатын болды.

Бір күні анам маған келіп:

– Қызым, сені бәрі мақтап жүр екен. Маған бір ән айтып берші, – деді.

Сол кезде мен фортепианоға отырып, композитор Жолдубай Кайыповтың «Атам менен энеме» әнін орындадым. Бұл шығарманы өзім құлақпен тыңдап үйренген едім.

Әнім анама қатты әсер еткені соншалық, ол көзіне жас алып отырып, мені астанаға оқуға жіберуге уәде берді. Менің балалық шағым Ош қаласында өтті, сондықтан біздің отбасы үшін бұл өте маңызды шешім болды. Мен сағыныш пен қолайсыздық сезінбеуім үшін анам Бішкектен пәтер сатып алып, менімен бірге көшіп келді.

Содан бері бүгінге дейін ол менің ең жанкүйер қолдаушым әрі менің алғашқы Сәулем болып келеді.

Осылайша мен Қырғызстандағы музыкалық дарындарды тәрбиелейтін негізгі оқу орындарының бірі саналатын Муратаалы Куренкеев атындағы музыкалық училищеге оқуға түстім. Оның үстіне бірден екі мамандық бойынша білім алдым: «Академиялық ән айту» және «Музыка теориясы». Екі мамандықты да үздік аяқтадым.

Кейін Қырғыз ұлттық консерваториясына түсіп, онда композиция мен академиялық вокал бағыттары бойынша қатар білім алдым.

– Өнер жолыңыз қашан басталды? Бұған дейін қандай байқауларға қатысып, қандай тәжірибе жинадыңыз?

– Мен қатысқан алғашқы халықаралық вокалдық байқау, жоғарыда айтып өткенімдей, 2017 жылы Бакуде өткен Youth Vision болды. Ал одан кейінгі халықаралық вокалдық жоба, қызығы сол, тек 2026 жылы өткен «Голос за горизонтом» реалити-шоуы болды.

Неге бұлай болғанын сұрасаңыз, мен салыстыруды ұнатпаймын деп жауап берер едім. Өйткені әр таланттың өзіндік ерекшелігі мен қайталанбас болмысы бар деп есептеймін. Дегенмен адамзат әзірге жаңа таланттарды ашып, олардың шығармашылығын көпшілікке таныстыруға мүмкіндік беретін байқаудан артық құрал ойлап тапқан жоқ екенін де жақсы түсінемін.

Сондықтан кейде сирек әрі тіпті аса құлшыныспен болмаса да осындай «салыстыруларға» қатысуға тура келеді. Өйткені «Нұрларымның» қатары өздігінен көбейе қоймайды.

Сонымен қатар композиторлар арасындағы байқауларға да қатыстым. 2017 жылы республикалық байқауда менің «Кыргыз бата» атты шығармам Бас жүлдеге ие болды. Ал 2020 жылы Башқұртстанда өткен халықаралық композиторлар байқауында осы туынды бірінші орын алса, «Шыңғыс Айтматовқа жоқтау» атты хор шығармасы екінші орынға лайық деп танылды.

Дегенмен халықаралық тәжірибемнің басым бөлігі байқаулардан емес, түрлі фестивальдерден, форумдардан және концерттік өнер көрсетулерден жинақталды. Маған Қырғызстанның атынан Жапонияда, Қытайда, Қазақстанда, Алтайда және әлемнің өзге де елдері мен өңірлеріндегі түрлі алаңдарда өнер көрсету бақыты бұйырды.

– Қырғызстанда опера жазған алғашқы әйелдердің бірі атандыңыз. Бұл жетістікке жету үшін қандай жолдан өттіңіз?

– Балалар музыка мектебінде оқып жүрген кезімде музыкалық әдебиет пәнінен ұлы композиторлардың өмірі мен шығармашылығын оқыдық. Сонда олардың басым көпшілігі ер адамдар екенін байқадым.

Әрине, қазіргі заманның адамы ретінде әйелдердің құқықтарының шектеулі болуы, таңдау еркіндігінің аздығы және олардың көбіне тек отбасы мен ошақтың сақтаушысы ретінде қабылдануы салдарынан әлем көптеген данышпан әйел-композиторлардан айырылып қалғанын түсінемін.

Бала кезімнен опера өнеріне ерекше қызығушылық танытқандықтан, өзіме жиі бір сұрақ қоятынмын: неге Қырғызстанда операны тек ер адамдар жазған? Өйткені бізде бұрын да, қазір де талантты әйел-композиторлар аз емес. Меніңше, егер студент кезімде әйел-композитор жазған опера болғанда, ол мені одан сайын шабыттандырар еді.

Осы сұрақ мені ұзақ уақыт мазалады. Соның нәтижесінде 2022 жылы консерваторияны «АйТентек» операсын дипломдық жұмыс ретінде қорғап аяқтадым. Осылайша мен консерватория тарихында дипломдық жұмыс ретінде опера жазған жалғыз студент атандым.

Шамасы, операның тақырыбы, драматургиясы және, әрине, музыкасы жеткілікті дәрежеде әсерлі болған болуы керек, өйткені туындым бірден Қырғыз ұлттық опера және балет театрының сахнасына қоюға ұсынылды. Сол жылдың 3 және 4 қыркүйегінде оның премьерасы өтті.

Кеше ғана студент болған мен үшін бала кезден армандаған театр сахнасында өз операмды көру нағыз ғажайып еді. Оның үстіне басты партияны өзім орындадым.

«АйТентек» операсы – ата-анасы табыс табу үшін шетелге кетуге мәжбүр болып, қыздарын нағашысы мен жеңгесінің тәрбиесіне қалдырған баланың тағдыры туралы шығарма. Онда қараусыз қалған баланың есейу жолындағы ауыр сынақтары, мұндай жағдайдың оның өміріне қалдыратын жарасы және қоғам үшін қаншалықты үлкен мәселе екені көрсетіледі.

Алайда барлық қиындықтарға қарамастан, басты кейіпкерім барлық кедергіні еңсеріп, шетелге оқуға түседі. Ал опера дәстүрлі «Даңқ жырымен» аяқталады. Онда халық оған, жастарға және бүкіл адамзатқа «Ақ жол» тілейді.

Қазір мен операмның жаңа редакциясымен жұмыс істеп жатырмын. Алғашқы нұсқада қамтылмай қалған ойлар мен оқиғаларды толықтырып, шығарманы тереңірек ашқым келеді. Одан кейін бұл туындымен әлемнің опера сахналарын аралап, әрі авторы, әрі басты партияның орындаушысы ретінде өнер көрсетуді армандаймын.

Енді біздің студент қыздарымыз мен секілді «Неге әйел-композитор жазған опера жоқ?» деген сұраққа жауап іздеп отырмайды деп ойлаймын.

– Қазақстанға алғаш келгендегі әсеріңіз қандай болды? Түркістан, Ақтау, Алматы, Астана сияқты қалалар сізге несімен есте қалды?

– Керемет әсер қалдырды.

Түркістан туралы әсерімді тіпті «Голос за горизонтом» шоуының екінші кезеңінде орындаған әнімнің прологында жырға қостым. Сол жолдарды келтіре кетуді жөн санаймын:

«Казак элине жалындуу салам! Улуу кыргыз калкынан,

Акын болбосом да ан айтам,

Кабыл алгыла кыргыз кызынан.

Кечеги күндө сыйлаган Этно-аулга ризамын,

Кумурасын жасаткан, Абай агама ризамын,

Ан айтып, домбраны чапкан, Гаухар агама ризамын,

Кылыгымды көтөргөн, кытайларга ризамын.

Улуттарды бириктирген, Димаш агама ризамын,

Өз кызындай кабыл алган,

Туркистандын элине эй, ризамын мен!».  

Бұл жолдардағы ортақ ақындық дәстүрге жасалған ишараны қырғыздар мен қазақтар ғана толық түсінеді деп ойлаймын. Сонымен қатар қазақ халқына және қазақ жеріне деген құрметімді білдіру үшін арнайы қазақ тіліндегі ризашылығымды білдіретін сөзді қолдандым. Бұл Димаш ағаның Қырғызстанға берген сұхбаттарында үнемі қырғыз тілінде «чоң рахмат» деп алғыс айтатыны секілді құрметтің белгісі еді.

Ақтауда мені «Бозжыра» шатқалының ғарыштық көрініске ұқсайтын табиғаты ерекше таңғалдырды. Сондай-ақ гидіміздің жан-жақты таланты мен сапар барысында бізге көрсеткен ықыласы мен қамқорлығы да есімде қалды.

Алматыда, әрине, алмалары ұнады.

Ал Астанада Назарбаев Университетіне барған кезде қазақ халқының болашақ ұрпақтың біліміне қаншалықты үлкен мән беретінін түсіндім.

– Түсірілім процесі оңай болмағаны белгілі. 22 күндік тығыз кесте, ауа райы, сахналық дайындық – осының бәрі сізге қалай әсер етті? Ең қиын сәт қайсы болды?

– Мен өте асықпайтын адаммын. Түнде жұмыс істеуге, түске дейін ұйықтауға, одан кейін де төсекте тағы біраз жата тұруға үйренгенмін. Сондықтан бұл жобадағы ең үлкен сынақ – ұйқының жетіспеуі мен таңертең ерте атып тұру болды.

Бірақ осы жоба барысында өзімде жаңа бір суперқабілетті аштым. Ол – кез келген жерде және кез келген уақытта ұйықтай алу қабілеті.

Сондықтан көлікпен жүргенде немесе түсірілім арасындағы үзілістерде еш қиындықсыз ұйықтап алып, күш-қуатымды қалпына келтіре алатынмын. Меніңше, бұл қабілетіме жобадағы көп адам таңғалған сияқты.

– Жобада әртүрлі елден келген қатысушылар болды. Солардың ішінде сіз үшін ең ерекше бәсекелестік немесе шабыт берген сәттер болды ма?

– Жоба барысында біз ыстықта да, жаңбырда да, суықта да өнер көрсету сияқты түрлі қиындықтарға тап болдық. Оның үстіне кейін тұмау, жөтел, әлсіздік, үздіксіз жол жүру, тәулік бойына созылатын түсірілімдер және кез келген сәтсіз сөз бен әрекет тек өзіңе ғана емес, тұтас еліңе көлеңке түсіруі мүмкін деген зор жауапкершілік жүгі болды. Бәрінің сәтті аяқталғанына қуанамын.

Қазір сол күндерді еске алсам, бұл жай ғана реалити-шоу немесе байқау емес, Димаш Құдайберген ұйымдастырған кәсіби вокалистерге арналған нағыз «әскери дайындық» болғанын түсінемін.

Осы сынақтардың бәрі барысында жобаның соңына қарай шетелден келген қатысушылардың көбі қатты шаршай бастадық. Ал Қытайдан келген қатысушылар әлі де сергек, күш-қуатқа толы күйде жүрді.

Солардың бірі – Цай Чэн Юй. Ол қайда барса да өзімен бірге арнайы шай алып жүретін. Өзінің айтуынша, бұл шай дауыс желбезектеріне өте пайдалы әсер етеді.

Әрине, Қытай үшін мұндай қарқынды жобалар қалыпты нәрсе. Қытайлық өнерпаздар жас кезінен бастап осындай жоғары қарқын мен үлкен бәсекелестік жағдайында жұмыс істеуге үйренеді.

Олардың сарқылмайтын жігері мен табандылығын көре отырып, мен тағы бір рет «Amat victoria curam» – «Жеңіс дайындықты сүйеді» деген қанатты сөздің растығына көз жеткіздім.

Енді болашақта осындай жобаларға қалай дайындалу керектігін жақсы білемін.

– Қазіргі таңда жанкүйерлеріңіз қай елдерден көбірек жазып жатыр? Қай аудиторияның қолдауын ерекше сезіндіңіз?

– Әрине, реалити-шоу эфирге шыққаннан кейін шетелдегі тыңдармандарымның саны айтарлықтай артты.

Бірақ шығармашылық жолымның ең басынан бері мені алғашқы Сәулем – анам және күллі қырғыз халқы қолдап келеді. Не жағдай болса да, мен әрдайым өз халқымның жанынан табыламын, ал менің артымда әрқашан Қырғызстаным тұратынын білемін.

Осы жерде бір оқиғаны айтпай кету үлкен қателік болар еді.

2017 жылы Әзербайжандағы байқауға бара жатқанымда, бізді анам екеумізді шекарадан күтіп алып, Алматы әуежайына жеткізіп салған, кейін қайтадан шекараға апарып тастаған Сәуле есімді қазақ қызы болды. Ол біз үшін мүлде бейтаныс адам еді және мұның бәрін еш ақысыз жасады. Бұл оның қырғыз қарындасына деген шынайы жанашырлығы мен қолдауы болатын.

Кейін мен «Голос за горизонтом» шоуына қатысқан кезде үйден жырақта, жалғыз, мойнымда үлкен міндет пен зор жауапкершілік болды.

Сол кезде мен үшін ең үлкен тіректердің бірі дәл қазақ халқы болды.

Егер жобаның ішінде Қытайдағы этникалық қазақтар түрлі сынақтар кезінде маған үнемі қолдау көрсетіп, тіпті менің жақсырақ өнер көрсетуім, көбірек демалуым және қытай менталитетін тереңірек түсінуім үшін кейде жұмыс уақытынан тыс та көмектессе, олардың бірі – Жұпар есімді аудармашы жобадағы шынайы досыма айналды.

Ал жобадан тыс жерде әр концерттен кейін маған қазақ аналары келіп, маңдайымнан сүйіп, ақ батасын беретін. Әлеуметтік желідегі қазақ оқырмандарым мен тыңдармандарым бірге суретке түсіп, өмірлік және шығармашылық жолымнан шабыт алатынын айтып жататын.

Білесіз бе, олардың көбі маған не дейтін?

«Иә, бұл жобада Қазақстанның өз қатысушысы бар екенін білеміз. Бірақ біз саған жанкүйерміз!».

– Бұл жоба жеңімпазға не береді? Тәжірибеден бөлек, нақты қандай мүмкіндіктер ашылды?

– Негізі, байқаудағы жеңіс басты мақсат емес.

Көрермендерге қарсы сұрақ қойғым келеді: сіздер қанша байқау жеңімпазының есімін атай аласыздар?

Біз жылдар өтсе де тыңдап, құрметтейтін көптеген өнерпаздар қатысқан байқауларында жеңімпаз атанбаған. Тіпті 2017 жылы Қытайдағы «I Am Singer» шоуында жеңісті басқа орындаушы иеленді. Алайда бүкіл әлем Димаш Құдайбергенді есте сақтап қалды.

Сондықтан байқаулардың құндылығы – олар саған өзіңді көрсетуге мүмкіндік береді. Ал сол мүмкіндікті қалай пайдаланатының өз қолыңда.

Сол себепті өнер адамы үшін ең маңыздысы – байқаудан жаңа серпін алып, шығармашылық дамуына жол ашатын жаңа көкжиектерді көру.

Менің жағдайымда жоба аяқталғаннан кейін бірден Қытайдың басты мемлекеттік телеарнасы әрі әлемдегі ең ірі медиаплатформалардың бірі саналатын CCTV арнасынан Дракон қайықтары фестивалі – «Дуаньу» мерекесінде өнер көрсетуге шақырту алдым.

Демек, маған берілген сол мүмкіндік пен танымалдық сәтін дұрыс пайдалана алған сияқтымын.

– Болашақта Димаш Құдайбергенмен дуэт айту жоспарыңыз бар ма? Егер мүмкіндік болса, қандай бағытта ән орындағыларыңыз келеді?

– Бұл әзірге құпия.

– Қазақстан мен Қырғызстан музыка тұрғысынан үнемі байланыста. Екі елдің әншілері бір-бірінің әндерін орындай береді. Қазақ композиторларының қандай әндері ұнайды?

– Мен өз репертуарымда қазақ әндерін көптен бері түпнұсқада орындап келемін. Атап айтқанда, сүйікті қазақ әншім Роза Рымбаеваның «Куә бол» әнін және композитор Марат Омаровтың «Анашым» әнін орындаймын. Осы шығармалардың арқасында қазақ тыңдармандары менің шығармашылығыммен осыдан көп жыл бұрын таныса бастаған еді.

Бір қызығы, «Анашым» әнін орындағаннан кейін оның авторы Марат Омаров мені әлеуметтік желіден тауып, хабарласып, бұл әнді орындауыма өзінің ақ батасын берді.

Меніңше, мұндай мәдени өзара ықпалдастық халықтарымыздың достығын одан әрі нығайта түседі. Ең бастысы – шығармаларға ұқыптылықпен қарап, олардың мәдениетіне құрмет көрсету және авторларын міндетті түрде атап өту.

Шығармашылығымда әлемнің түрлі тілдеріндегі әндерді жиі орындаймын. Шынымды айтсам, бір арманым бар: әлемдегі 195 елдің тілінде ән айту. Қазірдің өзінде 12 тілде ән орындап үлгердім. Бір ғана өмірім осы арманымды жүзеге асыруға жетсе екен деп үміттенемін.

Мұны бір жағынан жаңа мәдениеттермен танысуды жақсы көргендіктен жасаймын. Екінші жағынан, өнер иесінің ең маңызды миссияларының бірі – өнер арқылы адамдарды, халықтарды және мәдениеттерді жақындастыру екенін жақсы түсінемін. Сондықтан шығармашылығымда осы миссияны ұстануға тырысамын.

Сол себепті бүгінде менің түрлі елдердегі Сәулелерім маған ерекше сөздер жазып жатады. Қазақтар: «Ол тек қырғыздың ғана емес, қазақтың да қызы», – дейді. Кеңестік әндерге жасаған каверлерімнің астына орыс тыңдармандары: «Оның жаны орыс», – деп пікір қалдырады. Ал буряттар: «Ол – біздің қызымыз!» – дейді.

Осындай сөздерді оқыған сайын жүрегімді үлкен ризашылық сезімі кернейді. Иә, мен сіздердікімін! Бүкіл әлемнің қызы атану мен үшін үлкен мәртебе.

– Сөз соңында қазақстандық жанкүйерлерге айтар тілегіңіз қандай?

– Жақын арада жүздесеміз.

– Сұхбатыңызға рахмет!