BMX фристайл: Азия чемпионатында бақ сынайтын Әлихан Можанов туралы не білеміз?

Көпшілік велосипедті күнделікті көлік немесе серуендеуге арналған құрал ретінде қабылдайды. Ал BMX фристайл спортшылары үшін ол – шығармашылықтың, еркіндіктің және батылдықтың символы. Қазақстанда осы спорттың дамуына өзіндік үлес қосып жүрген райдерлердің бірі – Әлихан Можанов. Ол кәсіби жаттықтырушысыз-ақ BMX әлеміне жол тауып, халықаралық жарыстарда ел намысын қорғап жүр.

Балалық әуестік өмірлік кәсіпке айналды

Әлихан Можанов 1997 жылы Өскемен қаласында дүниеге келген.  BMX фристайлмен шамамен 13–14 жасынан бері тұрақты айналысып келеді. 

Ол спортқа келген алғашқы жылдарын ерекше еске алады. Сол кезде Қазақстанда BMX фристайл енді ғана дамып келе жатқандықтан, кәсіби мектеп те, тәжірибелі бапкерлер де болмаған. Сондықтан Әлихан әлемдік деңгейдегі райдерлердің бейнежазбаларын қарап, әр элементті өздігінен үйренуге мәжбүр болды. Спортшының айтуынша, алғашқы трюктердің көбі сәтсіз аяқталған. Алайда әрбір қателік жаңа тәжірибе жинауға көмектескен.

Егер құлаудан қорықсаң, ешқашан жаңа элементті орындай алмайсың. Әр құлау – келесі жетістікке бастайтын баспалдақ, – дейді Әлихан «Время» газетіне берген сұхбатында. 

«Әр спортшының өзінше қолтаңбасы болуы керек»

Әлиханның пікірінше, BMX фристайлдың басқа спорт түрлерінен басты айырмашылығы – әр спортшының өзіндік қолтаңбасының болуы.

Бұл спортта бәрі бірдей қозғалыс жасайды деп айтуға болмайды. Әр райдердің өз стилі, өз амалы бар. Сол ерекшелік оны қызықты етеді, – дейді спортшы.

Жаңа трюкті меңгеру кейде бірнеше айға, тіпті бірнеше жылға созылады. Себебі спортшы әрбір қозғалысты толық автоматизмге жеткізбейінше, жарыста орындауға тәуекел етпейді.

Оның айтуынша, көрермен бірнеше секундқа ғана созылатын әсерлі секірісті көреді. Бірақ сол сәттің артында жүздеген, кейде мыңдаған қайталау тұрады.

Қазақстандағы BMX мәдениетінің қалыптасуына үлес қосты

Әлихан Можанов тек жарыстарға қатысып қана қоймай, елімізде BMX мәдениетінің дамуына да атсалысып келеді. Ол алғашқы жылдары арнайы жаттығу алаңдарының тапшылығы үлкен мәселе болғанын айтады. Кейде райдерлер қолайлы орын таппай, рампаларды өздері жасап, қарапайым алаңдарда жаттығуға мәжбүр болған.

Бүгінде жағдай біршама өзгерген. Ірі қалаларда скейт-парктер көбейіп, жастардың экстремалды спортқа қызығушылығы артып келеді. Спортшы мұны BMX-тің болашағы үшін маңызды қадам деп санайды.

Халықаралық жарыстарда ел намысын қорғап жүр

Әлихан Можанов түрлі халықаралық турнирлер мен экстремалды спорт фестивальдеріне қатысып келеді. Ол Қазақстандағы ең тәжірибелі BMX райдерлерінің бірі ретінде танылған. 2023 жылы Алматыда өткен халықаралық Red Bull Street Khan турнирінің финалында өнер көрсетіп, үздік райдерлер қатарынан көрінді. Бұл жарысқа Қазақстанмен қатар шетелдік спортшылар да қатысып, көше стиліндегі BMX фристайлдың үздік өкілдері бақ сынады. 

Спортшы түрлі фестивальдерде, көрсетілімдерде және шеберлік сабақтарында өнер көрсетіп, жастар арасында BMX спортын кеңінен насихаттап жүр.

«Қорқынышты жеңу – ең үлкен жетістік»

Экстремалды спортта жарақат алу қаупі әрдайым жоғары. Соған қарамастан Әлихан ең үлкен қарсылас адамның өзі екенін айтады.

Бастысы – қорқынышты жеңу. Егер өзіңе сенсең және көп еңбек етсең, орындалмайтын трюк болмайды, – дейді ол «Время» газетіне берген сұхбатында.

Спортшының сөзінше, BMX адамның тек физикалық мүмкіндігін ғана емес, мінезін де шыңдайды. Әрбір жаңа элементті орындау үшін сабыр, тәртіп және табандылық қажет.

Бүгінде Әлихан Можанов үшін BMX жай ғана спорт емес. Ол – өмірінің ажырамас бөлігі. Спортшы халықаралық жарыстарда тәжірибе жинап қана қоймай, Қазақстанда экстремалды спорттың дамуына өз үлесін қосуды мақсат етеді.

Ол жастардың бұл спортқа қызығушылығы жылдан-жылға артып келе жатқанын қуанышпен айтады. Оның пікірінше, қолайлы жағдай мен жүйелі қолдау болса, болашақта қазақстандық райдерлер әлемдік деңгейде тұрақты түрде жүлде үшін таласа алады..