Қазақстанда алтын бағасы соңғы бір жылда 16 пайыздан астам төмендеді. Бұған әлемдік нарықтағы бағаның құлдырауы ғана емес, теңгенің долларға қатысты нығаюы да әсер етті. Осыған байланысты алтынға қаржы салған азаматтар бағалы металды қазір сату керек пе, әлде нарықтың қайта қалпына келуін күткен дұрыс па деген сұраққа жауап іздеп жүр.
Әлемдік нарықта алтын неге арзандап жатыр?
2026 жылғы 27 қазандағы мәлімет бойынша, әлемдік нарықта алтынның бір троя унциясы шамамен 4 000 долларға бағаланды. Investing.com деректеріне сәйкес, бағалы металл соңғы бір аптада 3 пайызға, бір айда 6,67 пайызға, ал алты айда 14,54 пайызға арзандаған.
Алтын бағасының төмендеуіне халықаралық қаржы нарықтарындағы тұрақсыздық әсер етті. Атап айтқанда, жасанды интеллект саласының болашағына қатысты алаңдаушылық америкалық технологиялық компаниялардың акцияларына қысым түсірді.
Нәтижесінде Nasdaq Composite индексі бір сауда сессиясында 2,6 пайызға, ал S&P 500 индексі 1,21 пайызға төмендеді.
Әдетте алтын экономикалық тұрақсыздық кезінде қауіпсіз инвестициялық құрал ретінде қарастырылады. Алайда қаржы нарығында өтімділік тапшылығы туындағанда инвесторлар шығындарын жабу үшін алтын сияқты сенімді активтерін де сатуға мәжбүр болады.
Сарапшылардың пікірінше, егер төмендеу жалғасса, алтын бағасы бір унция үшін 3 900 долларға дейін түсуі мүмкін. Ал Bank of America бұған дейін бағаның 3 750 долларға дейін төмендеу ықтималдығын қарастырған.
Дегенмен АҚШ Федералдық резерв жүйесі ақша-кредит саясатын жұмсартса, алтынға деген сұраныс қайта артуы мүмкін.
Қазақстанда алтын бағасы неге 16 пайызға төмендеді?
Қазақстандағы жағдай әлемдік нарықтан біршама ерекшеленеді.
Бір жыл бұрын алтынның бір троя унциясы шамамен 4 007 доллар болса, 2026 жылғы қазан айының соңында 4 000 доллар деңгейінде саудаланды. Яғни доллармен есептегенде алтынның жылдық бағасы айтарлықтай өзгермеген.
Алайда Қазақстанда бір грамм алтынның бағасы 69 719 теңгеден 58 233,33 теңгеге дейін төмендеді.
Осылайша, бір жыл ішінде алтынның теңгемен есептелген құны 16,48 пайызға арзандады.
Мұның негізгі себептерінің бірі – ұлттық валютаның нығаюы.
Аталған кезеңде АҚШ долларының бағамы 538,13 теңгеден 451,05 теңгеге дейін төмендеген. Бұл теңгенің долларға қатысты айтарлықтай күшейгенін көрсетеді.
Алтынның халықаралық бағасы доллармен белгіленетіндіктен, теңге нығайған жағдайда оның Қазақстандағы құны төмендеуі мүмкін.
Сондықтан алтынға инвестиция салатын азаматтар әлемдік бағаны ғана емес, доллар мен теңгенің айырбас бағамын да ескеруі қажет.
Алтынды қазір сату керек пе?
Инвестиция саласының маманы Ерғазы Таубаевтың Zakon.kz тілшісіне берген сұхбатында бұл сұрақтың жауабы инвестордың мақсатына және қаржыны қанша уақытқа салғанына байланысты.
Егер азамат алтынды қысқа мерзімде пайда табу үшін сатып алса, бағаның төмендеуі оның инвестициялық жоспарына әсер етуі мүмкін.
Ал қаржысын 5, 10 немесе 15 жылға сақтауды көздеген инвестор үшін нарықтағы уақытша құбылмалылық аса маңызды болмауы ықтимал.
Тарихи деректер де алтынның ұзақ мерзімде қымбаттағанын көрсетеді.
Мәселен, 2011 жылғы сәуірде алтынның бір троя унциясы шамамен 1 450 доллар болған. Ал 2026 жылдың қазанында оның бағасы 4 000 доллар шамасында қалыптасты.
Осы уақыт ішінде бағалы металл доллармен есептегенде шамамен 176 пайызға қымбаттаған.
Дегенмен өткен жылдардағы өсім болашақта да дәл осындай табыс болады дегенді білдірмейді.
Алтынның құны білім алу шығынынан да жылдам өскен
Алтынның ұзақ мерзімді сатып алу қабілетін көрсету үшін сарапшылар АҚШ-тағы Гарвард университетінде білім алу құнын мысалға келтіреді.
2011–2012 оқу жылында университетте бір жыл білім алу, жатақхана, тамақтану және міндетті төлемдерді қоса есептегенде, 52 652 доллар тұрған.
Ол кезде бұл соманы төлеу үшін шамамен 36,3 унция алтын қажет болған.
Ал 2026–2027 оқу жылында осындай шығындар 91 634 долларға жеткен.
Яғни 15 жылда білім алу құны шамамен 74 пайызға өскен. Ал алтын осы кезеңде 176 пайызға қымбаттаған.
Нәтижесінде бүгінде бір жылдық оқу шығынын өтеу үшін шамамен 22,9 унция алтын жеткілікті.
Бұл мысал алтынның ұзақ мерзімде сатып алу қабілетін сақтауға көмектесуі мүмкін екенін көрсетеді. Алайда есепте салықтар, мәміле шығындары және студенттерге берілетін қаржылық көмек ескерілмеген.
Сарапшылар алтынға қанша ақша салуға кеңес береді?
Қаржы мамандары барлық жинақты бір ғана активке салмауға кеңес береді.
Инвестициялық тәуекелдерді азайту үшін алтынның үлесін жалпы инвестициялық портфельдің шамамен 10-15 пайызы көлемінде ұстау ұсынылады.
Сондай-ақ алтынды бірден ірі сомаға сатып алудың орнына, кезең-кезеңімен алу тәсілін қарастыруға болады.
Бұл баға құбылған кезде тәуекелді белгілі бір деңгейде төмендетуге мүмкіндік береді.
Мамандар жақын арада қажет болатын қаражатты алтынға салудан сақтандырады. Өйткені күтпеген шығын туындаған жағдайда бағалы металды нарықтағы қолайсыз бағамен сатуға тура келуі мүмкін.
Алтын нарығының алдағы бағыты бірнеше факторға байланысты болады.
Олардың қатарында АҚШ Федералдық резерв жүйесінің пайыздық мөлшерлемелерге қатысты шешімдері, әлемдік экономиканың жағдайы, инвесторлардың сұранысы және геосаяси тәуекелдер бар.
Қазақстандық инвесторлар үшін бұған қоса теңгенің долларға қатысты бағамы маңызды рөл атқарады.
Егер әлемдік нарықта алтын қымбаттап, доллар да теңгеге қатысты нығайса, Қазақстандағы алтын бағасы жылдамырақ өсуі мүмкін.
Керісінше, теңге күшейе берсе, әлемдік алтын бағасының өсуі ішкі нарықта толық байқалмауы ықтимал.
Қорытындылай айтқанда, алтын бағасының 16 пайызға төмендеуі инвесторлар үшін тәуекелмен қатар жаңа мүмкіндік те болуы мүмкін. Алайда оны сатып алу немесе сату туралы шешім қабылдағанда жеке қаржылық жағдайды, инвестиция мерзімін және нарықтағы ықтимал өзгерістерді ескерген жөн.
