Халықаралық зерттеу қоғамның түрлі кәсіп иелеріне деген сенімі бірдей емес екенін көрсетті. Кей мамандық иелері халық арасында жоғары құрметке ие болса, енді біріне сенім әлдеқайда төмен.
Бір қызығы, бір салада қызмет ететін мамандардың өзіне деген қоғамдық көзқарас та айтарлықтай ерекшеленеді.
Ipsos халықаралық зерттеу компаниясы жүргізген Global Trustworthiness Index 2026 сауалнамасында әлемдегі ең сенімді және сенім аз артылатын мамандықтар анықталды. Зерттеуге 31 елден интернетті пайдаланатын 23 537 ересек адам қатысқан.
Ең сенімді мамандықтар
Зерттеу нәтижесі бойынша, халық сеніміне ең көп ие болғандар – дәрігерлер. Олардың сенім көрсеткіші +43 пайыз тармақты құрады. Екінші орынға +42 көрсеткішпен ғалымдар жайғасса, үздік үштікті +37 көрсеткіш жинаған мұғалімдер түйіндеді.
Ipsos дерегінше, зерттеуге қатысқан 31 елдің 27-сінде дәрігерлер, ғалымдар мен мұғалімдер сенім рейтингінің алғашқы үш орнын иеленген.
Үшінші және төртінші орындардың арасында едәуір айырмашылық бар. Әскерилер +16 көрсеткішпен төртінші орынға тұрақтаса, бұл мұғалімдермен салыстырғанда 21 пайыз тармаққа төмен.
Жеке жаттықтырушыларға (+10) және технология саласындағы кәсіпкерлерге (+6) де сенім артатындар басым. Судьялар мен полиция қызметкерлерінің көрсеткіші бірдей – +5. Ал адвокаттарға қатысты сенім мен сенімсіздік деңгейі тең: олардың таза көрсеткіші нөлге тең болды.
Сенім аз артылатын мамандықтар
Рейтингтің ең төменгі сатысында саясаткерлер тұр. Олардың сенім көрсеткіші -48 пайыз тармақты құраған. Бұл – зерттеуге енген мамандықтар арасында ең төмен нәтиже.
Одан кейін әлеуметтік желі инфлюенсерлері (-44) мен үкімет министрлері (-37) орналасқан.
Сауалнама саясаткерлерге деген сенімсіздіктің ауқымын да көрсетеді: респонденттердің 13 пайызы ғана оларды сенімге лайық деп санаса, 61 пайызы теріс пікір білдірген.
Сенімсіздік тек саясат саласымен шектелмейді. Жарнама агенттіктері басшыларының көрсеткіші -26 пайыз тармақ болған. Журналистер мен банкирлердің көрсеткіші бірдей – -10. Яғни бұл мамандықтарға сенім артатындардан гөрі сенімсіздік танытатындар көбірек.
Дәрігерлер мен журналистердің көрсеткіштерін салыстырғанда айырмашылық айқын: екі мамандық арасындағы алшақтық 53 пайыз тармақты құрайды.
Бір саладағы мамандарға сенім неге әртүрлі?
Зерттеу бір салада қызмет ететін мамандарға деген көзқарастың да біркелкі еместігін көрсетті. Мәселен, мемлекеттік қызметшілер мен шенеуніктердің сенім көрсеткіші -9 болса, үкімет министрлерінікі -37 болған. Арадағы үлкен айырмашылық сауалнамаға қатысушылардың мемлекеттік аппараттың күнделікті жұмысын саяси басшылықтың қызметінен бөлек бағалайтынын аңғартады.
Бұқаралық ақпарат құралдары саласында да осындай айырмашылық бар. Жаңалықтар жүргізушілерінің көрсеткіші -3 болса, журналистердікі – -10. Ал әлеуметтік желі инфлюенсерлерінің көрсеткіші -44 болып, екі топтан да айтарлықтай төмен нәтиже көрсеткен.
Зерттеу нәтижелері қалай есептелген?
Сауалнама барысында қатысушылардан өз еліндегі түрлі мамандық иелері мен әлеуметтік топтарды қаншалықты сенімді немесе сенімсіз деп санайтыны сұралған. Зерттеуде қолданылған «таза сенім көрсеткіші» белгілі бір топқа сенетін респонденттердің үлесінен оған сенбейтіндердің үлесін шегеру арқылы есептеледі. Мысалы, +43 көрсеткіші дәрігерлерге сенетіндердің үлесі сенбейтіндерден 43 пайыз тармаққа жоғары екенін білдіреді. Бұл дәрігерлерге сауалнамаға қатысқандардың 43 пайызы сенеді деген сөз емес.
Зерттеу нәтижелері қоғам сенімінің мамандыққа ғана емес, сол кәсіптің атқаратын рөліне де байланысты екенін аңғартады. Дәрігерлер, ғалымдар мен мұғалімдерге деген сенім жоғары болса, саясаткерлер мен әлеуметтік желідегі инфлюенсерлерге қатысты күмән басым.
