Көптеген елде метро станциялары жер бетінен бірнеше қабат төменде орналасқан. Алайда әлемде платформасына жету үшін бірнеше минут эскалатормен түсуге тура келетін станциялар да бар. Кейбірінде жолаушылардың құлағы ұшақ қонғандағыдай бітеліп, жол сегіз минутқа дейін созылады.
Мұндай тереңдіктің өзіндік себептері бар. Бір қалаларда өзен жағалауының биік болуы немесе таулы жер бедері инженерлерді тоннельдерді әлдеқайда терең қазуға мәжбүр етсе, енді бірінде метро суық соғыс кезеңінде әуе шабуылынан қорғайтын паналау орны ретінде жобаланған.
Соның нәтижесінде бүгінде жер астындағы сарайларға ұқсайтын, мозаикамен безендірілген әрі әлемдегі ең ұзын эскалаторлардың бірі орнатылған ерекше станциялар пайда болды.
10. «Площадь Ленина» – 67 метр
Рейтингті Санкт-Петербург метросының Киров-Выборг желісіндегі «Площадь Ленина» станциясы бастап тұр. Ол жер бетінен 67 метр тереңдікте орналасқан.
Станция 1958 жылдың маусымында пайдалануға берілді. Оның жерүсті вестибюлі фин вокзалының ғимаратына кіріктірілген. Дәл осы вокзалға 1917 жылы эмиграциядан оралған Владимир Ленин келген. Бұл оқиға станцияның орталық залындағы мозаикалық панно арқылы бейнеленген.
Станцияны сәулетші А. Андреев жобалаған. Қызыл және ақ түстер басым интерьер сол кезеңдегі сән-салтанатты сталиндік архитектурадан біршама ерекшеленеді. 2006 жылы жарықтандыру жүйесі жаңартылғаннан кейін станцияның іші бұрынғыдан да жарық әрі кең көріне бастады.
9. Washington Park – 79 метр
АҚШ-тың Портленд қаласындағы Washington Park станциясы 79 метр тереңдікте орналасқан. Ол Солтүстік Америкадағы қоғамдық көлік жүйесіндегі ең терең станция саналады.
Станция 1998 жылы MAX Light Rail желісінің батыс бағытқа кеңеюімен бірге ашылды. Тоннель қала орталығы мен Орегон хайуанаттар бағының арасындағы West Hills төбелерінің астымен жүргізілген.
Жер қойнауындағы табиғи жағдайдың арқасында платформадағы ауа температурасы жыл бойы шамамен +10°C деңгейінде сақталады. Станция қабырғаларына өңірдің 16 миллион жылдық геологиялық тарихын баяндайтын тау жыныстары қойылған. Мұнда жолаушыларды жер бетіне ұзын эскалатор емес, жылдамдығы жоғары лифтілер жеткізеді.
8. «Парк Победы» – 84 метр
Мәскеу метросындағы «Парк Победы» станциясы 84 метр тереңдікте орналасқан және қаладағы ең терең метро станциясы болып есептеледі.
Сонымен қатар дәл осы жерде Еуропадағы ең ұзын эскалаторлар орналасқан. Әрқайсысының ұзындығы 126 метр, ал сатыларының саны 740-қа жетеді. Эскалатормен төмен түсу шамамен үш минутқа созылады.
Станцияның құрылысы 1986 жылы басталғанымен, ол тек 2003 жылы ғана ашылды. Мұнда Арбат-Покров және Солнцев желілері түйіседі. Сәулетшілер Наталья Шурыгина мен Николай Шумаков платформаларды қызыл және сұр түстермен симметриялы етіп безендірген. Құрылыс барысында бетонмен толтырылған болат блоктарды пайдалану шығынды едәуір азайтқан.
7. «Адмиралтейская» – 86 метр
Санкт-Петербургтегі «Адмиралтейская» станциясы 86 метр тереңдікте орналасқан және қаладағы ең терең метро станциясы саналады.
Эрмитаж бен Адмиралтейство маңында станция салу қажеттілігі бұрыннан болғанымен, тарихи орталықтағы тығыз құрылыс жұмысты ұзаққа созды. Соның салдарынан тоннельдер әлдеқашан дайын болғанымен, станция тек 2011 жылдың желтоқсанында ғана пайдалануға берілді.
Жолаушылар алдымен аралық деңгейге бір ұзын эскалатормен түсіп, кейін тағы бір эскалатор арқылы негізгі платформаға жетеді. Көп жыл бойы пойыздар бұл станция арқылы тоқтамай өтіп жүргендіктен, жергілікті тұрғындар оны «елес станция» деп атап кеткен.
6. «Университет» – 87 метр
Киев метросының Святошин-Бровар желісіндегі «Университет» станциясы 87 метр тереңдікте орналасқан. Ол 1960 жылдың қарашасында Тарас Шевченко атындағы Киев ұлттық университетінің жанынан ашылды.
Үш күмбезді пилонды залы қызыл мәрмәр бағандармен және ақ мәрмәрдан жасалған көрнекті тұлғалардың бюстерімен безендірілген. Бұл безендіру сталиндік ампир стилінің айқын үлгілерінің бірі саналады.
2022 жылдан кейін станциядағы Ресей тарихына қатысты кейбір бюстер жабылған. Бүгінде сәулет ескерткіші саналатын бұл метро станциясы Киевтегі басқа да терең станциялар сияқты бомбадан қорғайтын паналау орны ретінде де пайдаланылады.
5. Hongtudi – 94,47 метр
Қытайдың Чунцин қаласындағы Hongtudi станциясы бір кездері елдегі ең терең метро станциясы саналған. Ол Чунцин метросының 6 және 10-желілерін байланыстырады.
Станцияның тереңдігі кезең-кезеңімен артқан. 2012 жылы ашылған 6-желінің платформасы жер астында 60 метрден астам тереңдікте орналасса, 2017 жылы 10-желінің іске қосылуымен оның ең төменгі нүктесі 94,47 метрге жетті.
Станцияның бірнеше деңгейі арасында қатынау үшін 90-нан астам эскалатор орнатылған. Осы ерекшелігінің арқасында Hongtudi әлеуметтік желілерде кеңінен танылып, туристер көп келетін орындардың біріне айналды.
4. «Алтын қақпа» – 96,5 метр
Киевтегі «Алтын қақпа» метро станциясы 1989 жылдың 31 желтоқсанында ашылған. Ол атауын дәл үстінде орналасқан тарихи Алтын қақпа сәулет ескерткішінен алған.
Бұл станция Еуропадағы ең әдемі метро станцияларының қатарынан тұрақты орын алады. Сәулетшілер Борис пен Вадим Жежериндер және Николай Жариков бастапқы қарапайым жобадан бас тартып, Киев Русі дәуіріндегі ғибадатханаларды еске түсіретін ерекше интерьер жасаған.
Станция 80 мозаикамен безендірілген. Онда ежелгі князьдер мен әулиелердің бейнелері бейнеленген. 96,5 метр тереңдікте орналасқан станция «Театральная» станциясына ауысып мінуге мүмкіндік береді.
3. «Арсенальная» – 105,5 метр
Көптеген жылдар бойы Киевтегі «Арсенальная» метро станциясы әлемдегі ең терең метро станциясы болды. Қазір бұл рекорд жаңарғанымен, 105,5 метр тереңдігімен Қытайдан тыс жердегі ең терең жеке метро станциясы болып қала береді.
Станция 1960 жылы «Арсенал» зауытының маңында ашылды. Оның безендірілуі аса сәнді емес. Құрылыс кезінде инженерлер күрделі геологиялық жағдайлар мен жер асты суларына тап болып, бастапқы жобаны өзгертуге мәжбүр болған. Соның нәтижесінде станция Лондон метросына ұқсас үлгіде салынып, пилондар негізінен сәндік қызмет атқарады.
2. Пхеньян метросы – шамамен 110 метр
Бұл тізімде Солтүстік Кореяның Пхеньян метросы ерекше орын алады. Мұнда нақты бір станцияның емес, бүкіл метро жүйесінің орташа тереңдігі есепке алынған.
КХДР-ның ресми мәліметіне сәйкес, метро тоннельдері 110 метрден астам тереңдікте орналасқан. Бұл көрсеткішті тәуелсіз дереккөздер нақтылай алмағанымен, метрополитеннің әуел бастан бомбадан қорғайтын паналау орны ретінде жобаланғаны белгілі.
Жүйе 1969-1972 жылдары Ким Ир Сен тұсында салынған. Мұнда жерүсті учаскелері жоқ, барлық станциялар жарылысқа төзімді герметикалық есіктермен жабдықталған. Метро ішінде жыл бойы ауа температурасы шамамен +18°C деңгейінде сақталады, ал эскалатормен жер бетіне көтерілуге үш жарым минуттай уақыт кетеді.
Puhung сияқты станциялар мәрмәр қабырғаларымен, зәулім хрусталь шамдарымен және көлемді революциялық фрескаларымен ерекшеленеді.
1. Hongyancun – 116 метр
Жер шарындағы ең терең метро станциясы – Қытайдың Чунцин қаласындағы Hongyancun.
Ол жер бетінен 116 метр төмен орналасқан. Бұл шамамен 40 қабатты ғимараттың биіктігіне тең.
Станция 2022 жылдың қаңтарында 9-желі құрамында ашылса, 2023 жылдың соңында оған 5-желі қосылды. Осылайша Hongyancun бұрынғы рекорд иесі – Киевтің «Арсенальная» станциясын басып озды.
Станцияның ерекшеліктері таңғалдырады. Екі негізгі кіреберістің биіктік айырмасы 141 метрді құрайды. Жоғарғы кіреберістен эскалатормен төмен түсуге шамамен сегіз минут кетеді. Ал жеделсаты жылдамдығы жоғары болғандықтан, жолаушылардың құлағы ұшақ қонар кездегідей бітеліп қалады.
2025 жылы Hongyancun тоннель құрылысы саласындағы Project of the Year халықаралық сыйлығын иеленді. Қазір Чунцинде осы станциядағы 860 баспалдақпен жоғары өрлеуге арналған тік марафон да ұйымдастырылады. Дегенмен жолаушылардың басым бөлігі лифтпен жүруді жөн көреді.
