Денсаулық сақтау министрлігі жусан тозаңына аллергияға қарсы қазақстандық препараттың клиникалық зерттеуінің екінші кезеңін бастағанын хабарлады. Бұл жаңалық жай ғана медициналық сынақ емес, елдегі биофармацевтика саласының жаңа деңгейге көтеріліп келе жатқанын көрсететін маңызды қадам ретінде бағалануда. Себебі Қазақстанда маусымдық аллергия жылдан-жылға көбейіп келеді, ал оны емдеудің тиімді әрі қолжетімді жолы әлі де өзекті мәселе болып отыр.
Жусан аллергиясы – Қазақстандағы кең таралған проблема
Қазақстанның климаттық ерекшелігіне байланысты жусан тозаңы көптеген өңірде аллергияның негізгі көзі саналады. Әсіресе жаздың соңы мен күздің басында мыңдаған адам түшкіру, мұрын бітелу, көзден жас ағу, терінің қышуы және тыныс алудың қиындауы сияқты белгілерге тап болады. Кей жағдайда бұл күнделікті өмір сапасын төмендетіп қана қоймай, созылмалы демікпеге дейін алып келуі мүмкін.
Соңғы жылдары аллергиялық аурулардың көбеюі урбанизациямен, экологиямен және иммундық жүйеге әсер ететін факторлармен байланыстырылады. Дәрігерлер аллергия бұрынғыдай сирек кездесетін ауру емес, қоғамдық денсаулық сақтау жүйесіне әсер ететін маңызды факторға айналғанын айтады.
Неліктен бұл жоба маңызды?
Жоба Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі бекіткен 2024-2026 жылдарға арналған ғылыми-техникалық бағдарлама аясында жүзеге асырылып жатыр. Оның басты мақсаты – аллергияны емдеудің отандық әрі қолжетімді әдісін қалыптастыру.
Қазір Қазақстандағы көптеген аллергияға қарсы препараттар шетелден импортталады. Бұл олардың бағасына, жеткізілуіне және қолжетімділігіне әсер етеді. Ал жаңа препарат толықтай қазақстандық ғылыми әзірлеме ретінде ұсынылып отыр.
Мамандардың айтуынша, препарат заманауи рекомбинантты аллерген технологиясы негізінде жасалған. Мұндай әдіс халықаралық медицинада перспективалы бағыттардың бірі саналады. Өндіріс OtarBioPharm кәсіпорнында халықаралық GMP стандартына сәйкес жүргізіледі. Бұл – препараттың сапасы мен қауіпсіздігі халықаралық талаптарға сай болуы тиіс деген сөз.
Емдеу мерзімі қысқара ма?
Жаңа әзірлеменің басты ерекшелігінің бірі – терапия уақытының қысқалығы. Дәстүрлі аллерген-спецификалық терапия бірнеше айға, кейде бірнеше жылға дейін созылуы мүмкін. Ал қазақстандық ғалымдар ұсынып отырған тәсіл небәрі аптасына бір рет салынатын төрт теріасты инъекциясынан тұрады.
Бұл пациенттер үшін өте ыңғайлы болуы мүмкін. Себебі аллергиядан ұзақ уақыт ем қабылдау көп адам үшін қиындық тудырады: уақыт шығыны, тұрақты бақылау және қаржылық салмақ бар. Егер жаңа препарат тиімділігін дәлелдесе, ол аллергиямен күресудің қолжетімді моделіне айналуы ықтимал.
Клиникалық сынақ нені көрсетеді?
Бұған дейін жүргізілген бірінші кезеңдегі зерттеулерге еріктілер қатысқан. Зерттеушілердің мәліметінше, айтарлықтай жанама әсерлер тіркелмеген. Сонымен қатар алдын ала нәтижелер аллергенге сезімталдықтың төмендегенін көрсеткен.
2026 жылғы 24 сәуірде Денсаулық сақтау министрлігі клиникалық сынақтың екінші кезеңін өткізуге ресми рұқсат берді. Қазіргі зерттеу Медцентр-Рахат базасында жүргізіліп жатыр. Оған жусан тозаңына аллергиясы расталған 138 пациент қатысуда.
Клиникалық зерттеудің екінші кезеңі препараттың тиімділігі мен қауіпсіздігін кеңірек ауқымда бағалауға мүмкіндік береді. Егер нәтиже сәтті болса, жоба келесі кезеңге өтеді.
Қазақстан биофармацевтикасы үшін серпін
Сарапшылар бұл жобаны тек аллергияны емдеу саласындағы жаңалық емес, отандық ғылымның мүмкіндігін көрсететін мысал ретінде қарастырады. Соңғы жылдары Қазақстанда биотехнология мен фармацевтика бағытында бірқатар бастама көтерілгенімен, нақты клиникалық сынаққа дейін жеткен жобалар көп емес.
Сондықтан жусан аллергиясына қарсы препараттың әзірленуі бірнеше мәселені қатар шешуі мүмкін:
- импортқа тәуелділікті азайту;
- ғылыми зерттеулердің практикалық нәтижесін көрсету;
- қазақстандық фармацевтиканың экспорттық әлеуетін арттыру;
- пациенттер үшін емді арзандату.
Егер клиникалық сынақтар толық сәтті аяқталса, Қазақстан аллергияға қарсы инновациялық препарат шығарған Орталық Азиядағы алғашқы елдердің біріне айналуы мүмкін.
