Қазақстанда биыл запастағы 3 мың әскери міндетті жоспарлы оқу-жаттығу жиындарына тартылады. Бұл шешім Қарулы күштердің жұмылдыру дайындығын күшейтуге, резервтегі азаматтардың әскери қабілетін жаңартуға және заманауи талаптарға бейімдеуге бағытталған.
Көп жағдайда әскери жиындар қоғамда тек «әскерге қайта шақыру» ұғымымен қабылданады. Алайда оның негізгі мақсаты – азаматтарды міндеттеу ғана емес, елдің қорғаныс жүйесіндегі маңызды буын саналатын резервтік құрамның дайындығын сақтау.
Әскери резерв не үшін қажет?
Кез келген мемлекеттің қорғаныс қабілеті тұрақты әскермен ғана өлшенбейді. Қажет болған жағдайда жедел әрекет ете алатын дайын резервтің болуы да ұлттық қауіпсіздіктің маңызды көрсеткіші.
Запастағы әскери міндеттілер – бұрын әскери қызмет өткерген, белгілі бір әскери мамандығы бар азаматтар. Уақыт өте келе олардың алған дағдылары жаңаруды қажет етеді. Себебі қазіргі әскери сала бұрынғыдан өзгеше: жаңа технологиялар, заманауи қару-жарақ, басқару жүйелері мен әскери тактика үнемі өзгеріп отырады.
Сондықтан оқу-жаттығу жиындары резервтегілердің теориялық білімін тәжірибемен ұштастыруға мүмкіндік береді.
Жаңа технологиялар дәуіріндегі әскери дайындық
Қазіргі қақтығыстардың сипаты айтарлықтай өзгерді. Бүгінде әскери жетістік тек сарбаз санына емес, технологияны меңгеру деңгейіне де байланысты.
Ұшқышсыз ұшу аппараттары, байланыс жүйелері, барлау құралдары және жоғары дәлдіктегі қарулар армияның дайындығына жаңа талаптар қойып отыр.
Осы тұрғыдан алғанда резервтегі азаматтарды қайта даярлау – олардың бұрынғы білімін жаңғыртып, қазіргі әскери талаптарға бейімдеудің тиімді жолы.
Жиынға кімдер шақырылады?
Қатысушыларды іріктеу жергілікті әскери басқару органдары арқылы жүзеге асырылады. Бұл ретте армияға қажетті әскери-есептік мамандықтар, азаматтардың даярлық деңгейі, денсаулығы және заңда көрсетілген талаптар ескеріледі.
Азаматтар арнайы шақырту арқылы тартылады. Шақырту алған тұлға белгіленген мерзімде көрсетілген орынға келуге міндетті.
Заң талаптарын орындамаған жағдайда әкімшілік жауапкершілік қарастырылған. Мұндай тәртіп әскери дайындық жүйесінің тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін қажет.
Кім жиынға шақырылмайды?
Заңнамада белгілі бір санаттағы азаматтарды оқу-жаттығу жиындарына тартпау қарастырылған.
Олардың қатарында:
- оқу кезеңіндегі педагогтер;
- күндізгі бөлімде білім алушылар;
- үш және одан көп кәмелетке толмаған баласы бар ата-аналар;
- қорғаныс және қауіпсіздік саласында қызмет атқаратын кейбір мамандар;
- авиация саласының қызметкерлері;
- маусымдық ауыл шаруашылығы жұмыстарымен айналысатын азаматтар;
- әскери қызметтен жақында босатылғандар;
- заңда көрсетілген басқа да санаттар бар.
Бұл талаптар мемлекеттік қауіпсіздік пен азаматтардың әлеуметтік жағдайы арасындағы тепе-теңдікті сақтауға бағытталған.
Әлеуметтік кепілдіктер қандай?
Әскери жиынға қатысу азаматтың жұмысынан айырылуына себеп болмайды. Мемлекет тарапынан бірқатар әлеуметтік кепілдік беріледі.
Жиын кезінде азаматтың жұмыс орны мен қызметі сақталады. Жұмыс істейтіндерге заң талаптарына сәйкес орташа жалақы төленеді, ал жұмыссыз азаматтарға бюджет есебінен төлем қарастырылады.
Сонымен қатар оқу-жаттығу кезеңі жалпы еңбек өтіліне есептеледі. Қатысушылар азық-түлікпен, киім-кешекпен және медициналық қызметпен қамтамасыз етіледі.
Бір айлық дайындықтың маңызы
Әскери жиын мерзімі бір айға дейін созылады. Бұл уақыт ішінде азаматтар әскери бөлім жағдайына бейімделіп, практикалық жаттығулардан өтеді. Бір ай қысқа мерзім болып көрінгенімен, резервтік күштердің дайындығын тексеру және қажетті дағдыларды жаңарту үшін маңызды кезең саналады.
Қорғаныс жүйесінде әрбір дайын азамат – ел қауіпсіздігінің қосымша кепілі. Запастағы әскери міндеттілердің оқу-жаттығу жиындары – тек әскери міндет емес, ұлттық қауіпсіздік жүйесінің бір бөлігі. Қазіргі әлемдегі тұрақсыздық жағдайында дайын резервтің болуы мемлекеттің қорғаныс қабілетін арттыратын маңызды фактор.
Қазақстанның әскери резервті жаңғыртуы – армияның кәсіби дайындығын күшейтуге және ел қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған ұзақ мерзімді саясаттың көрінісі.
Бұған дейін біз сарбаздарды әскери бөлімге бөлу тәртібі өзгеретіні туралы жазған едік.
