Миды шынықтыруға арналған ең тиімді жаттығу анықталды
Ақпаратты өңдеу жылдамдығын дамытатын арнайы жаттығулар деменцияның, соның ішінде Альцгеймер ауруының даму қаупін 25 пайызға азайтады. Бұл – әлемдегі алғашқы рандомизацияланған бақылау зерттеуінің қорытындысы.
Зерттеуге жетекшілік еткен Джонс Хопкинс университеті медицина мектебінің профессоры Мэрилин Альберт бұл нәтижені саладағы көпжылдық күмәнға нақты жауап деп бағалайды:
Қоғамда «ми жаттығуларының шын мәнінде пайдасы бар ма?» деген үлкен скептицизм болды. Меніңше, біздің зерттеу бұл сұраққа анық жауап берді: иә, пайдасы бар.
20 жылға созылған зерттеу
«Ми жаттығулары» тақырыбы ғылымда ұзақ уақыт бойы пікірталас туғызып келді. Бірқатар беделді компания өз бағдарламаларының тиімділігін асыра көрсеткені анықталған соң, қызығушылық бәсеңдеп қалған. Алайда бұл жолғы зерттеу мәселені нақты дерекпен айқындады.
20 жылға созылған зерттеуге 65 жастан асқан 2832 адам қатысқан. Нәтижелері Alzheimer’s & Dementia: Translational Research and Clinical Interventions ғылыми журналында жарияланды және оның қорытындысында белгілі бір когнитивті жаттығулар шынымен де пайдалы болуы мүмкін екені көрсетілген.
Қатысушылар кездейсоқ түрде төрт топқа бөлінді. Бірінші топ ақпаратты өңдеу жылдамдығын арттыруға бағытталған компьютерлік Double Decision тапсырмасын орындады. Экранда қысқа уақытқа көлік пен жол белгісі көрсетіледі, ал қатысушы көліктің түрін және белгінің орнын есте сақтауы тиіс. Нәтиже жақсарған сайын тапсырманың күрделілігі де арта береді.
Екінші және үшінші топтар жадты және логикалық ойлауды дамытуға арналған жаттығулармен айналысты. Барлық қатысушылар бес апта бойы аптасына екі рет, әрқайсысы 60-75 минуттан сабақ алды. Әр топтағы адамдардың жартысына жуығына төрт сағаттық қосымша жаттығулар ұсынылды.
Нәтиже қандай?
20 жылдан кейін зерттеушілер Medicare сақтандыру деректерін талдап, кімге деменция диагнозы қойылғанын анықтады. Нәтижесінде ақпаратты өңдеу жылдамдығын арттыру жаттығуларын қосымша сессиялармен бірге орындаған қатысушыларда Альцгеймер немесе соған байланысты деменция диагнозының қаупі бақылау тобымен салыстырғанда 25% төмен болғаны анықталды.
Ал басқа топтарда, соның ішінде қосымша жаттығуларсыз жылдамдық тренингінен өткендер арасында, мұндай айқын нәтиже тіркелмеген.
Әсердің ауқымы шынымен де таңғаларлық, – дейді Альберт.
Сонымен бірге Уэйл Корнелл медицина колледжінің өкілі Уолтер Бут ұзақмерзімді зерттеулерде сақтық қажет екенін ескертеді:
Зерттеу параметрлері көбейген сайын, кездейсоқ статистикалық сәйкестіктердің пайда болу ықтималдығы да артады. Бұл қорытынды қате дегенді білдірмейді, бірақ оны абайлап түсіндіру қажет.
Когнитивті резерв деген не?
Ғалымдар әзірге ақпаратты өңдеу жылдамдығына бағытталған жаттығулардың не себепті тиімді екенін нақты айта алмайды.
Монреальдағы Макгилл университетінің зерттеушісі Этьен де Вилье Сидани қысқа мерзімді тәжірибенің өзі миға ұзақ әсер етуі мүмкін екенін айтады. Мәселен, бір ғана жол-көлік апаты адамның өмір бойы көлік жүргізуден қорқуына себеп болуы мүмкін.
Оның пікірінше, жылдамдық жаттығулары мида «когнитивті резерв» қалыптастырады – бұл нейрондар мен байланыстардың қосымша қоры ми зақымдануына ұзақ уақыт қарсы тұруға көмектеседі.
Альберттің айтуынша, нейрондық байланыстардағы өзгерістер зейінді тиімді бөлуге де ықпал етеді. Бұл егде жаста күнделікті өмірді жеңілдетіп, әлеуметтік оқшаулануды азайтады, белсенділікті арттырады. Ал бұл факторлардың барлығы ми саулығын ұзақ мерзімде сақтауға оң әсер етеді.
Қорытынды және болашақ бағыт
Зерттеушілер бустерлік сессиялар нәтижеге әсер еткен болуы мүмкін деп есептейді, яғни бұл жерде жаттығу көлемі маңызды. Енді зерттеулер қандай мөлшердегі жаттығу тиімді екеніне жауап іздеуге бағытталады.
Бостон университетінің профессоры Эндрю Бадсон асығыс қорытынды жасамауға шақырады:
Бұл барлығымыз терезесі жоқ бөлмеге кіріп алып, жылдамдыққа арналған компьютерлік ойын ойнауымыз керек деген сөз емес. Бірақ бұл нәтижелердің мәні зор.
Оның айтуынша, жаңа спорт түрін меңгеру, жаңа мамандық немесе қолөнер үйрену де миға ұзақмерзімді пайдалы әсер береді, оның үстіне бұл процесс адамның өзіне де ләззат сыйлайды.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
