Қазақстанда медициналық білім беру жүйесін реформалау мәселесі соңғы жылдары жиі талқыланып келеді. Әсіресе дәрігерлердің практикалық дайындығы, кадр тапшылығы және жас мамандардың еңбек нарығына шығу тетіктері қоғам назарында. Осы тұрғыда Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі ұсынған жаңа бастама – медицина мамандарын даярлау мерзімін 7 жылға дейін ұзарту – маңызды әрі жүйелі өзгерістердің бірі болмақ.
Медициналық білім: жаңа модель қандай?
Қазіргі таңда Қазақстанда дәрігерлерді даярлау жүйесі негізінен 6 жылдық оқуды қамтиды. Алайда ұсынылып отырған жаңа модель бойынша оқу мерзімі 7 жылға дейін ұзартылып, оның құрылымы өзгереді:
- 6 жыл – университет қабырғасындағы теориялық және базалық клиникалық дайындық
- 1 жыл – толыққанды интернатура (тәжірибелік кезең)
Бұл ұсынысты Асхат Аймагамбетов Мәжіліс отырысында көтеріп, оның басты мақсаты – жас дәрігерлердің кәсіби дайындығын күшейту екенін атап өтті.
Неліктен өзгеріс қажет?
Қолданыстағы жүйеде бірқатар мәселелер бар:
1. Практикалық дағдының жеткіліксіздігі
6 жылдық оқу барысында студенттер теориялық білім алғанымен, нақты клиникалық тәжірибе жеткіліксіз деңгейде қалыптасады. Бұл жас мамандардың алғашқы жұмысында қиындықтарға әкеледі.
2. Резидентураға тәуелділік
Қазіргі жүйеде түлектер диплом алғаннан кейін бірден дәрігер болып жұмыс істей алмайды. Ол үшін міндетті түрде резидентурадан өтуі керек. Бірақ:
- резидентураға бөлінетін грант саны шектеулі
- барлық түлек бірдей түсе алмайды
Соның салдарынан кейбір жас мамандар бірнеше жыл оқығанына қарамастан, бірден еңбекке араласа алмайды.
3. Кадр тапшылығы мәселесі
Әсіресе аймақтарда дәрігер жетіспеушілігі байқалады. Жаңа жүйе бұл проблеманы да азайтуға бағытталған.
Интернатураның рөлі түбегейлі өзгереді
Жаңа модельдегі ең маңызды өзгерістердің бірі – интернатураның мазмұны.
Бұрын интернатура көбіне формалды кезең ретінде қабылданса, енді ол толыққанды клиникалық тәжірибеге айналады:
- интерн-дәрігерлер нақты пациенттермен жұмыс істейді
- тәжірибелі тәлімгерлердің бақылауында болады
- медициналық ақпараттық жүйелерге қол жеткізеді
- еңбекақы алады
Яғни студент теориядан практикаға біртіндеп емес, тікелей әрі жүйелі өтеді.
Реформа барлық студенттерге бірдей әсер етпейді. Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше:
- 2022 жылдан бастап оқуға түскен студенттер – жаңа жүйе бойынша білім алады
- одан бұрын түскендер – бұрынғы бағдарламамен оқуын аяқтайды
Бұл шешім білім алушылардың құқықтарын сақтау және өтпелі кезеңді жұмсақ ұйымдастыру мақсатында қабылданған.
Резидентура сақтала ма?
Иә, резидентура толық жойылмайды. Бірақ оның рөлі өзгереді:
- міндетті кезең емес
- тек тар мамандықтар бойынша терең білім алу үшін қажет
Жаңа жүйеде түлектер интернатурадан кейін-ақ келесі бағыттар бойынша жұмыс істей алады:
- жалпы практика
- терапия
- педиатрия
- хирургия
- акушерлік және гинекология
- балалар хирургиясы
Бұл жас мамандарға еңбек жолын ертерек бастауға мүмкіндік береді.
Жаңа модель іске асса, бірнеше маңызды нәтиже күтіледі:
Оң әсерлері:
- дәрігерлердің практикалық дайындығы артады
- жас мамандар жұмысқа тезірек орналасады
- өңірлердегі кадр тапшылығы азаяды
- медицина сапасы жақсарады
Қиындықтары:
- оқу мерзімінің ұзаруы студенттерге қосымша жүктеме болуы мүмкін
- жоғары оқу орындарына жаңа инфрақұрылым қажет
- тәжірибелік базаларды кеңейту міндеті туындайды
Қазақстандағы медициналық білім беру жүйесін 7 жылдық модельге көшіру – жай ғана оқу мерзімін ұзарту емес, бүкіл даярлау философиясын өзгертуге бағытталған қадам. Бұл реформа теория мен практиканың арасындағы алшақтықты қысқартып, дәрігерлерді нақты жұмысқа бейімдеуді көздейді.
Егер ұсынылған өзгерістер тиімді жүзеге асса, болашақта қазақстандық дәрігерлердің кәсіби деңгейі артып, денсаулық сақтау жүйесінің сапасы жаңа деңгейге көтерілуі мүмкін.
