Facebook желісінде жалған ақпарат таратқаны үшін бірнеше рет әшкереленген аккаунттар монетизация мүмкіндігін жоғалтпай, табыс табуды жалғастырып жатыр. Боснияда жүргізілген жаңа зерттеу Meta платформасының дезинформациямен күрес жөніндегі саясаты мен оны іс жүзінде орындауы арасында алшақтық болуы мүмкін екенін көрсетті, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.
Сарапшылар Meta компаниясының серіктес фактчекерлері кемінде он рет жалған ақпарат таратты деп белгілеген аккаунттарды талдаған. Нәтижесінде осындай 51 парақшаның Facebook-тегі кем дегенде бір монетизация бағдарламасына қатысқаны белгілі болды.
Яғни, жалған ақпарат таратқаны үшін бірнеше рет ескерту алған аккаунттар да контентінен табыс таба алған. Бұл туралы Euronews басылымы жазды.
Facebook-та монетизация қалай жұмыс істейді?
Facebook контент авторларына жарнамадан, жазылушылардан және басқа да бағдарламалар арқылы табыс табуға мүмкіндік береді.
2024 жылы Meta бұрынғы бірнеше табыс көзін біріктіріп, жаңа монетизация бағдарламасын іске қосты. Бұл жүйеде авторларға төленетін қаражат олардың контентінің қаралымы мен белсенділігіне байланысты есептеледі.
Зерттеу барысында жалған ақпарат таратқаны анықталған кейбір аккаунттардың осы бағдарламаға да қабылданғаны белгілі болды.
Meta тәуелсіз фактчекерлермен жұмыс істеген
2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауынан кейін әлеуметтік желілердегі фейк жаңалықтар мәселесі әлемдік деңгейде талқылана бастады. Осыдан кейін Meta тәуелсіз фактчекерлермен жұмыс істеп, күмәнді контентті тексеру жүйесін енгізген.
Компания саясаты бойынша фактчекерлер жалған немесе жаңылыстыратын деп бағалаған материалдардан, сондай-ақ кликбейт контенттен табыс табуға рұқсат етілмейді.
Meta жалған контентке ойдан шығарылған дәйексөздерді, дәлелсіз мәлімдемелерді, қастандық теорияларын және манипуляциялық материалдарды жатқызады.
Зерттеу авторларының мәліметінше, ереже бұзған аккаунттардың 84 пайызы кейін қайтадан монетизация мүмкіндігіне қол жеткізген.Тіпті кейбір аккаунттардың бұғатталуы небәрі екі күнге ғана созылған. Ал шектеуге ұшыраған парақшалардың жартысынан көбі бір ай ішінде бұрынғы қызметін жалғастырған.
Сарапшылардың айтуынша, бұл Meta-ның жалған ақпарат таратушыларды табыстан толықтай айыра алмай отырғанын көрсетеді.
Fact-check не үшін маңызды?
Fact-check немесе фактчекинг – ақпараттың шынайылығын тексеру процесі.
Фактчекерлер:
- мәлімдемелердің рас-өтірігін тексереді;
- фотосуреттер мен видеолардың түпнұсқалығын анықтайды;
- манипуляция мен жалған ақпаратты әшкерелейді.
Қазір әлемнің көптеген елдерінде әлеуметтік желілермен бірлесіп жұмыс істейтін тәуелсіз фактчекинг ұйымдары бар.
Соңғы жылдары Meta кей елдерде дәстүрлі фактчекинг жүйесін қысқартып, оның орнына Community Notes механизмін енгізе бастады.
Бұл жүйеде қарапайым қолданушылар жарияланымдарға қосымша түсіндірме қалдырып, ақпараттың күмәнді немесе жаңылыстыруы мүмкін екенін көрсетеді.
Ұқсас жүйе бұған дейін X (бұрынғы Twitter) платформасында қолданылған.
Еуроодақ не талап етіп отыр?
Зерттеу авторлары Еуропалық одақ Meta компаниясының Цифрлық қызметтер туралы заңды (DSA) және жалған ақпаратпен күрес жөніндегі міндеттемелерін орындауын тексеруі керек деп есептейді.
Өйткені Еуропадағы жаңа талаптарға сәйкес, платформалар жалған ақпараттың таралуына ғана емес, одан табыс табу мүмкіндігіне де тосқауыл қоюы тиіс.
Айта кету керек, әлеуметтік желілер көптеген адам үшін негізгі ақпарат көзіне айналды. Егер жалған ақпарат тарататын парақшалар аудитория жинап қана қоймай, одан қаржы таба берсе, фейк контент өндіру тиімді бизнеске айналуы мүмкін.
Сондықтан сарапшылардың пікірінше, платформалардың жалған ақпаратпен күресі тек контентті белгілеумен шектелмей, оны қаржыландыру арналарына да әсер етуі қажет.
