Адам өміріндегі ең үлкен байлық – денсаулық. Оны жоғалтқан кезде ғана оның шынайы қадірін түсінеміз. Қазіргі қарбалас өмірде көпшілік дұрыс тамақтануға, спортпен айналысуға немесе уақытылы демалуға мүмкіндік таппай жатады. Соның салдарынан жүрек-қан тамырлары аурулары, қант диабеті, семіздік, ұйқының бұзылуы мен күйзеліс сияқты мәселелер жылдан-жылға көбейіп келеді.
Шын мәнінде, денсаулықты сақтау үшін міндетті түрде қымбат дәрі-дәрмек сатып алу немесе фитнес-клубқа бару қажет емес. Күнделікті өмірге қарапайым әрі пайдалы әдеттерді енгізудің өзі ағзаның жұмысын жақсартып, көптеген аурудың алдын алуға көмектеседі. Мамандардың айтуынша, адамның өмір салты оның денсаулығына ең көп әсер ететін факторлардың бірі.
Теңгерімді тамақтануды әдетке айналдырыңыз
Дұрыс тамақтану – мықты денсаулықтың негізі. Ағза барлық қажетті дәрумендер мен минералдарды тағам арқылы алады. Сондықтан күнделікті ас мәзірінде жаңа піскен көкөніс пен жеміс-жидек, тұтас дәнді өнімдер, балық, майсыз ет, жұмыртқа, бұршақ тұқымдастары және сүт өнімдері болғаны дұрыс.
Керісінше, құрамында қант, тұз және қаныққан май көп тағамдарды шамадан тыс тұтыну артық салмаққа, қан қысымының жоғарылауына және жүрек ауруларына әкелуі мүмкін.
Қарапайым тәсіл ретінде тамақ салынған тәрелкенің жартысын көкөністермен, төрттен бір бөлігін ақуызға бай тағаммен, қалған бөлігін күрделі көмірсулармен толтыруға болады. Бұл ағзаға қажетті қоректік заттардың теңгерімін сақтауға мүмкіндік береді.
Күн сайын қозғалысты көбейтіңіз
Қозғалыс – денсаулықтың басты кепілдерінің бірі. Белсенді өмір салты жүрек пен қан тамырларының жұмысын жақсартады, бұлшықеттерді нығайтады, сүйек саулығын сақтайды және иммунитетті күшейтеді.
Көпшілік спортпен айналысу үшін міндетті түрде спортзалға жазылу керек деп ойлайды. Алайда қарапайым серуендеудің өзі пайдалы. Күніне кемінде 30 минут жаяу жүру, велосипед тебу, жүзу немесе үй жағдайында жеңіл жаттығулар жасау жеткілікті.
Егер кеңседе жұмыс істесеңіз, әр сағат сайын орныңыздан тұрып, бірнеше минут қозғалып тұрған жөн. Лифттің орнына баспалдақты пайдалану немесе көлікті алысырақ жерге қойып, жаяу жүру де күнделікті белсенділікті арттырады.
Сапалы ұйқыны бірінші орынға қойыңыз
Ұйқы – ағзаның табиғи қалпына келу кезеңі. Ұйқы кезінде ми ақпаратты өңдейді, иммундық жүйе күшейеді, жасушалар жаңарады.
Ересек адамға тәулігіне орта есеппен 7-9 сағат ұйқы қажет. Ұйқының жеткіліксіздігі есте сақтау қабілетінің төмендеуіне, ашушаңдыққа, иммунитеттің әлсіреуіне және созылмалы аурулардың даму қаупінің артуына себеп болуы мүмкін.
Ұйықтар алдында телефон, компьютер немесе теледидар қарауды азайтып, бөлмені желдетіп, бір уақытта ұйықтап, бір уақытта тұруды әдетке айналдырған жөн.
Күні бойы жеткілікті мөлшерде су ішіңіз
Су – адам ағзасының қалыпты жұмыс істеуі үшін қажет негізгі элементтердің бірі. Ол дене температурасын реттейді, қоректік заттарды тасымалдайды, зат алмасуды жақсартады және ағзаны зиянды заттардан тазартуға көмектеседі.
Көп жағдайда адамдар шөлдегенін байқамай, ағзадағы сұйықтық тапшылығын сезінбейді. Соның салдарынан шаршау, бас ауруы және зейіннің төмендеуі байқалуы мүмкін.
Күніне шамамен 1,5-2 литр таза су ішу ұсынылады. Дегенмен нақты қажеттілік адамның жасына, дене белсенділігіне, ауа райына және денсаулық жағдайына байланысты өзгеруі мүмкін.
Таңертең оянғаннан кейін бір стақан су ішуді және жұмыс барысында үстеліңізде үнемі су ұстап жүруді әдетке айналдырсаңыз, ағзаңызға үлкен пайдасын тигізесіз.
Стресті басқаруды үйреніңіз
Қазіргі өмірде күйзелістен толықтай қашу мүмкін емес. Бірақ оны дұрыс басқару өте маңызды. Ұзақ уақытқа созылған стресс жүрек ауруларының, ас қорыту жүйесі бұзылыстарының, ұйқысыздықтың және психологиялық мәселелердің пайда болуына ықпал етеді.
Стресті азайтудың көптеген тиімді жолы бар. Мысалы, таза ауада серуендеу, кітап оқу, сүйікті іспен айналысу, тыныс алу жаттығулары немесе медитация жасау адамның жүйке жүйесін тыныштандырады.
Кейде күн сайын бірнеше минут өзіңізге уақыт бөліп, болған жақсы оқиғаларды еске алу немесе ризашылық білдіретін үш нәрсені жазып жүрудің өзі көңіл күйге оң әсер етеді.
Зиянды әдеттерден бас тартыңыз
Темекі шегу, алкогольді шамадан тыс пайдалану және басқа да зиянды әдеттер көптеген қауіпті аурулардың негізгі қауіп факторларының бірі болып саналады. Олар жүрек пен өкпенің жұмысына кері әсер етіп қана қоймай, қатерлі ісік ауруларының даму қаупін де арттырады.
Зиянды әдеттен бірден бас тарту қиын болуы мүмкін. Бірақ әрбір азайтылған темекі немесе ішілмеген алкоголь ағза үшін маңызды қадам екенін ұмытпаған жөн.
Мысалы, темекіге жұмсалатын қаражатты спортқа, пайдалы тағамдарға немесе отбасылық демалысқа жұмсау қосымша мотивация береді.
Денсаулығыңызды тұрақты тексертіп тұрыңыз
Көптеген ауру бастапқы кезеңде ешқандай белгі бермеуі мүмкін. Сондықтан профилактикалық тексерулердің маңызы зор.
Жылына кемінде бір рет дәрігерге қаралып, жалпы қан талдауын тапсыру, қан қысымын, қандағы қант мөлшерін және холестерин деңгейін тексеру көптеген қауіпті ауруды ерте анықтауға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар жас ерекшелігіне байланысты ұсынылатын скринингтік тексерулерден уақытылы өтіп тұру маңызды. Ерте анықталған ауруды емдеу әлдеқайда тиімді болады.
Ең бастысы – бәрін бірден өзгертемін деп асықпау. Күн сайын бір ғана пайдалы әдет қалыптастырудың өзі уақыт өте келе үлкен нәтижеге жеткізеді.
