Аустралияның Мельбурн қаласында 48 қабатты кеңсе ғимараты күн энергиясын өндіретін алып жүйеге айналды.
Ғимараттың қасбетіне, шатырына және жоғары бөлігіне жалпы саны 1391 күн панелі орнатылған. Жүйенің ең жоғары қуаты – 375 киловатт.
Күн панельдері Bourke Street көшесіндегі 435-нөмірлі ғимаратқа орналастырылған. Жоба авторлары жүйені жыл соңына дейін толық іске қосуды жоспарлап отыр. Қуаты толық қосылғаннан кейін панельдер ғимараттың электр энергиясына деген негізгі сұранысының 20 пайызына дейін қамтамасыз ете алады.
Жобаны әзірлеушілер бұл бастаманы коммерциялық мақсаттағы кеңсе ғимаратында күн энергиясын өндіретін қасбет жүйесін ауқымды көлемде қолданудың әлемдегі алғашқы үлгілерінің бірі деп атады.
Ғимараттың қасбеті де электр энергиясын өндіреді
Жоба «күн қабығы» (solar skin) деп аталады. Оның басты ерекшелігі – күн панельдерін тек ғимараттың шатырына орналастырумен шектелмей, сыртқы қабырғаларын да электр энергиясын өндіретін жүйеге айналдыру.
Бұл идеяға Аустралия үкіметі төрт жылдан астам уақыт бұрын қаржы бөлген. Соның нәтижесінде ғимараттың сыртқы бетіне біріктірілген фотоэлектрлік жүйе жасалды. Оның жалпы аумағы 2679 шаршы метрден асады.
Мұндай тәсіл әсіресе зәулім ғимараттар көп, ал шатырдағы бос орын тапшы қалалар үшін тиімді. Өйткені күн панельдерін тек төбеге емес, ғимараттың сыртқы қабырғаларына да орналастыруға мүмкіндік бар.
Жүйе толық іске қосылған соң ғимараттың электр энергиясына қажеттілігінің бір бөлігін өтеп қана қоймай, салқындату жүйелеріне түсетін салмақты да азайтады. Демек ғимарат жалпы электр желісінен алатын қуатын қысқарта алады.
Күн панельдері құрылыс материалының орнына қолданылған
Сырттай қарағанда қарапайым көрінгенімен, жобаны жүзеге асыру оңай болмаған. Себебі мұнда күн панельдері дайын ғимараттың сыртына жай ғана бекітілмеген. Олар дәстүрлі құрылыс материалдарының орнына қолданылған.
Атап айтқанда, фотоэлектрлік модульдер қасбетті қаптайтын материалдарды, әйнек бөліктерін, күннен қорғайтын элементтер мен шатыр жабындарын алмастырады. Яғни олар бір мезетте әрі ғимараттың құрылымдық бөлігі, әрі электр энергиясын өндіретін жабдық қызметін атқарады.
Осылайша, ғимараттың сыртқы қабырғалары тек жел мен жауын-шашыннан қорғайтын жабын емес, энергия өндіретін белсенді жүйеге айналады.
Мельбурнде мұндай жоба алғаш рет қолға алынып отырған жоқ
Аустралияда ғимарат қасбетін күн энергиясын өндіруге пайдалану тәжірибесі бұған дейін де болған. 2024 жылғы қарашада Мельбурннің батыс бөлігіндегі Spencer Street көшесінде орналасқан сегіз қабатты кеңсе ғимаратының құрылысы аяқталды. Оның қасбетіне 1182 күн панелі орнатылған еді.
Алайда Bourke Street көшесіндегі жаңа жоба ауқымы жағынан әлдеқайда ірі. Мұндағы күн жүйесінің ең жоғары қуаты 375 киловаттқа жетеді. Бұл Spencer Street-тегі ғимаратқа орнатылған жүйе қуатынан екі еседен де көп. Оның үстіне, жаңа панельдер сегіз қабатты ғимаратқа емес, 48 қабатты зәулім нысанға орналастырылған.
Бұл жоба қалалардағы биік ғимараттардың сыртқы қабырғаларын да электр энергиясын өндіруге пайдалануға болатынын көрсетеді. Болашақта зәулім ғимараттардың қасбеті тек сәулеттік келбет қалыптастырып қана қоймай, қаланың энергия қажеттілігін өтеуге де үлес қосуы мүмкін.
