Жасанды интеллект бүгінде математиканы түбегейлі өзгертіп, бұл ғылымның болашағына қатысты қызу пікірталас туғызып жатыр.

Әлемдегі ең беделді математиктердің бірі Теренс Тао ірі тілдік модельдерді белсенді түрде сынақтан өткізіп, олардың мүмкіндіктері күн сайын артып келе жатқанын атап өтеді. Оның айтуынша, жасанды интеллект енді тек мектеп деңгейіндегі есептермен шектелмей, ғалымдарға нақты ғылыми зерттеулерде көмек көрсете бастады. Тао математика саласының ЖИ үшін ерекше маңызды екенін айтады, өйткені мұнда алынған нәтижелерді тексеру оңай әрі қателік тәуекелі басқа салалармен салыстырғанда әлдеқайда төмен.

Математика тарихында ерекше орын алатын тұлғалардың бірі – Пол Эрдёш. Ол ХХ ғасырдағы ең беделді математиктердің бірі саналады. Ғалым шамамен 1500 ғылыми еңбегін жариялап, көптеген күрделі есептер ұсынған. Эрдёш өз есептерін шешкендерге ақшалай сыйақы тағайындап отырған, олардың мөлшері 25 доллардан бастап бірнеше мың долларға дейін жеткен. Бүгінде бұл есептер жиынтығы – қарапайымнан аса күрделі гипотезаларға дейін қамтитын – жасанды интеллект мүмкіндіктерін сынауға арналған тамаша алаңға айналды. Әсіресе жаңа әрі стандартты емес дәлелдеулерді табу қабілетін бағалауда олардың маңызы зор.

Nature журналына берген сұхбатында «Жасанды интеллект дәуірінде математика ғылымын не күтіп тұр?» деген сұраққа Теренс Тао «ғылымдағы жұмыс тәсілі айтарлықтай өзгеріп жатыр» деп жауап берді. Оның пікірінше, жасанды интеллект құралдарын қолданудан бас тартқан аспиранттар үшін алға жылжу қиынға соғады. Ал дәстүрлі математиканы терең меңгеріп, сонымен қатар жаңа технологияларды тиімді пайдалана білетін ғалымдар үлкен жетістіктерге жете алады. Тао адамзаттың интеллект туралы түсінігін де қайта қарастыру қажет екенін айтады. Біз көбіне барлық интеллектуалдық міндеттерге адам тұрғысынан қараймыз, алайда мәселені шешудің жалғыз жолы – тек адамдық көзқарас емес екенін мойындауымыз керек.

Ғалымның пікірінше, жасанды интеллект математиктердің орнын баспайды, керісінше, олардың сенімді көмекшісіне айналады. Ол күнделікті қайталанатын жұмыстарды автоматтандырып, гипотезаларды жылдам талдауға мүмкіндік береді.

Қазіргі таңда әртүрлі платформалардың өзіндік ерекшеліктері бар: мысалы, ChatGPT қатаң математикалық есептеулерде тиімді болса, Gemini егжей-тегжейлі мәтіндер құрастыруға қабілетті, ал Claude табиғи әрі жеңіл қарым-қатынас стилімен ерекшеленеді. Жасанды интеллекттің алғашқы ірі жетістіктерінің бірі – Эрдёштің №1196 есебін шешуі. Бұл жағдайда модель зерттеушілер бұрын байқамаған қысқа әрі көркем дәлел ұсынған.

Сонымен қатар Тао қазіргі жасанды интеллект жүйелерінің кейбір шектеулерін де атап өтеді. Мысалы, олармен жұмыс істеу барысында контекст көлемі шектеулі болады, яғни модель ұзақ ақпаратты толық есте сақтай алмайды және өткен әрекеттерін тұрақты түрде есінде ұстамайды. Жаңа ұғымдарды қалыптастыру мен зерттеу бағытын таңдау әзірге адам-математиктердің еншісінде қалып отыр. Дегенмен болашақта бұл шектеулердің де жойылуы әбден мүмкін.

Теренс Тао жасанды интеллект туралы өз көзқарасын arXiv платформасында жарияланған ғылыми мақаласында жан-жақты баяндаған.