Жаңа кеден ережелері: Temu мен AliExpress-тен тауар алатын қазақстандықтарға не өзгереді?

1 шілдеден бастап Қазақстанда шетелдік маркетплейстер арқылы сатып алынатын тауарларға қатысты жаңа кедендік тәртіп күшіне енеді. Қаржы министрлігінің мәліметінше, өзгерістер Temu, AliExpress, Pinduoduo, iHerb және басқа да халықаралық онлайн алаңдардан тапсырыс беретін азаматтарға әсер етеді. Бұл жаңашылдықтардың басты мақсаты – электронды сауданы реттеу және шекара арқылы келетін тауарлардың қозғалысын бақылауды күшейту.

Электронды сауда тауарлары жеке санатқа бөлінеді

Бұған дейін шетелден келген сәлемдемелер қарапайым жеке пайдалануға арналған тауарлар ретінде рәсімделсе, енді олар «электронды сауда тауарлары» деген жеке санатқа енгізіледі. Бұл халықаралық тәжірибеде кең таралған тәсіл саналады.

Сарапшылардың пікірінше, мұндай өзгеріс мемлекетке электронды коммерция нарығының нақты көлемін анықтауға және салықтық түсімдерді бақылауға мүмкіндік береді. Соңғы жылдары қазақстандықтардың шетелдік маркетплейстерге қызығушылығы айтарлықтай артқандықтан, жаңа жүйе осы саланы реттеудің заңды тетігі ретінде қарастырылып отыр.

Рәсімдеу жұмыстары жеңілдейді

Жаңа тәртіп бойынша электронды сауда тауарларына арнайы декларация енгізіледі. Ең маңызды жаңалықтардың бірі – декларацияны сатып алушы емес, электронды сауда операторлары рәсімдейді.

Бір декларацияға 999-ға дейін әртүрлі алушының тауары енгізілуі мүмкін. Бұл кедендік рәсімдерді жеделдетіп, логистикалық компаниялардың жұмысын оңтайландыруға мүмкіндік береді.

Қарапайым тұтынушы үшін бұл өзгеріс қосымша құжат жинау немесе кедендік рәсімдеуге қатысу қажеттілігін азайтады. Яғни, сатып алушы үшін жеткізу процесі бұрынғыдай ыңғайлы болып қала береді.

31 келілік шектеу жойылады

Бұрын шетелден бажсыз әкелінетін тауарларға құны ғана емес, салмағы бойынша да шектеу қойылған еді. Егер сәлемдеме 31 келіден асса, қосымша төлемдер туындауы мүмкін болатын.

Жаңа ережелер бойынша салмақ лимиті толықтай алынып тасталады. Бұл ауыр тұрмыстық заттар немесе бірнеше өнімді бірден сатып алатын азаматтар үшін тиімді шешім болуы мүмкін.

Алайда бұл өзгеріс барлық тауарлар автоматты түрде бажсыз өтеді дегенді білдірмейді.

200 еуролық лимит сақталады

Мемлекет негізгі шектеуді құн бойынша қалдырып отыр. Егер тапсырыс құны 200 еуродан аспаса, бұрынғыдай кедендік төлемдер алынбайды.

Ал тауар бағасы 200 еуродан жоғары болса, онда:

• кедендік баж – 5%;
• қосылған құн салығы (ҚҚС) – 16% төленеді.

Мысалы, сатып алынған тауардың бағасы 250 еуро болса, алдымен 12,5 еуро көлемінде баж салығы есептеледі. Бұдан кейін ҚҚС төленеді. Соның нәтижесінде тұтынушының шығыны айтарлықтай өседі.

Баға өсуі мүмкін бе?

Жаңа ережелердің ең көп талқыланып жатқан тұсы – шетелден тапсырыс берілетін қымбат тауарлардың түпкілікті құнының артуы. Әсіресе электроника, тұрмыстық техника, спорттық жабдықтар мен брендтік өнімдер сатып алатын азаматтар қосымша шығынға тап болуы ықтимал.

Сонымен бірге сарапшылар бұл шаралардың ішкі нарықтағы сатушылар үшін бәсекелестік жағдайын теңестіруге ықпал ететінін айтады. Өйткені отандық дүкендер мен ресми импорттаушылар барлық салықтарды төлесе, көптеген шетелдік онлайн-сатушылар мұндай міндеттемелерден тыс қалып келген.

Қандай маркетплейстерге әсер етпейді?

Жаңа өзгерістер Еуразиялық экономикалық одақ аумағында сатылатын тауарларға қолданылмайды. Сондықтан Wildberries, Ozon, Kaspi.kz секілді платформалардан сатып алынатын көптеген тауарлар бұрынғы тәртіппен жеткізіле береді.

1 шілдеден бастап күшіне енетін жаңа кедендік ережелер электронды сауданы жаңа деңгейде реттеуге бағытталған. Бір жағынан, рәсімдеу процесі автоматтандырылып, тұтынушылар үшін ыңғайлы бола түседі. Екінші жағынан, 200 еуродан қымбат тауарларға салынатын салықтар шетелден сатып алудың тиімділігін төмендетуі мүмкін. Сондықтан қазақстандықтарға алдағы уақытта халықаралық маркетплейстерден тапсырыс бергенде тауар құнын мұқият есептеу маңызды болмақ.