Қазақстанда білім беру жүйесіне қатысты маңызды өзгерістердің бірі – мұғалімдердің жауапкершілік шегін нақты заңмен белгілеу бастамасы. Бұл бастама қоғамда ұзақ уақыт бойы талқыланып келген мәселенің жүйелі шешіміне айналуы мүмкін. Себебі соңғы жылдары ұстаздарға жүктелетін міндеттердің шамадан тыс артып кеткені жиі айтылып жүр.

Мұғалім жауапкершілігінің жаңа шекарасы

Мәжіліс депутаты Асхат Аймагамбетов таныстырған заң жобасына сәйкес, енді педагогтердің жауапкершілігі тек оқу-тәрбие процесі жүріп жатқан уақытпен шектеледі. Яғни, мұғалімдер оқушының өмірі мен денсаулығына тек сабақ кезінде және өз қызметтік міндеттері аясында ғана жауап береді.

Бұл өзгеріс бұрынғы тәжірибеге түбегейлі түзету енгізеді. Өйткені бұған дейін мектеп әкімшілігі мен мұғалімдер оқушылардың мектептен тыс уақытта жасаған әрекеттері үшін де жауапқа тартылып келген жағдайлар болды. Тіпті кейбір жағдайларда ұстаздар жұмыстан босатуға дейінгі жазаға ұшыраған.

Неге бұл өзгеріс қажет болды?

Соңғы жылдары елімізде оқушылардың қатысуымен әртүрлі оқыс жағдайлар тіркелген. Олар көбіне:

• жазғы демалыс кезінде,
• кешкі уақытта,
• демалыс күндері болған.

Осындай жағдайларда мұғалімдердің оқиғаға қатысы болмаса да, жауапкершілікке тартылуы қоғамда әділетсіздік ретінде бағаланды. Осы мәселені көтерген Асхат Аймагамбетов жаңа заң нормасы арқылы екіұшты түсініктерді жоюды ұсынды.

Оның айтуынша, ата-аналар өз балаларының қауіпсіздігіне мектептен тыс уақытта толық жауап беруі тиіс. Бұл – табиғи әрі логикалық жауапкершілік бөлінісі.

Парламенттегі пікірлер мен қолдау

Бұл бастаманы Мәжіліс депутаты Ирина Смирнова да қолдады. Оның пікірінше, мұғалім өз ықпал ете алмайтын жағдайлар үшін жауап бермеуі керек.

Ол педагогтің негізгі миссиясын былай сипаттайды:

• білім беру,
• оқушыға білім алу жолдарын үйрету,
• заманауи біліммен қарулану.

Яғни, ұстаздың басты рөлі – тәрбие мен білім беру, ал толық бақылау функциясы ата-анаға тиесілі болуы тиіс.

Білім жүйесіне әсері қандай болады?

Бұл өзгерістің бірнеше маңызды салдары болуы мүмкін:

1. Мұғалімдердің мәртебесі артады

Педагогтер өз қызметіне тікелей қатысы жоқ мәселелер үшін жауап бермейтін болады. Бұл олардың кәсіби беделін көтереді.

2. Кәсіби күйзеліс азаяды

Қосымша жауапкершілік қысымы азайған соң, мұғалімдер өз жұмысына көбірек көңіл бөле алады.

3. Ата-ананың рөлі күшейеді

Баланың мектептен тыс өміріне бақылау жасау ата-ананың тікелей міндетіне айналады.

4. Құқықтық нақтылық пайда болады

Заңда нақты шекара белгіленген соң, даулы жағдайлар азаяды.

Смартфон мәселесі де назардан тыс қалған жоқ

Аталған заң жобасы тек жауапкершілік мәселесімен шектелмейді. Сонымен қатар мектептерде смартфон қолдану ережесін біріздендіру ұсынылып отыр.

Енді бұл мәселені Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрлігі реттейтін болады. Яғни:

• барлық мектептер үшін ортақ ереже енгізіледі,
• сабақ кезінде телефон қолдануға қатысты нақты талаптар белгіленеді.

Бұл да білім сапасын арттыруға бағытталған қадам ретінде қарастырылады.

Қоғам үшін маңызы

Жаңа өзгерістер тек мұғалімдерге ғана емес, бүкіл қоғамға әсер етеді. Себебі:

• отбасы институтының жауапкершілігі артады,
• мектеп пен ата-ана арасындағы міндеттер нақты бөлінеді,
• балалар қауіпсіздігіне қатысты көзқарас өзгереді.

Қорыта айтқанда, бұл бастама білім беру жүйесін әділетті әрі тиімді етуге бағытталған. Мұғалімдер өз кәсіби міндетіне шоғырланып, ата-аналар бала тәрбиесіндегі негізгі жауапкершілікті өз мойнына алатын жаңа модель қалыптасып келеді.