Тоқаевтың беделі Қазақстанның Еуропадағы позициясын нығайтуда – депутат

Бельгия королі мен патшайымының мемлекеттік сапары Қазақстанның халықаралық байланыстарының жоғары деңгейін көрсетті. Құрылтай депутаты Максим Рожин Еуропамен қарым-қатынасты дамытуда Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың жеке беделі қандай рөл атқаратынын түсіндірді, хабарлайды El.kz Zakon.kz-ке сілтеме жасап.

11-14 қазан аралығында өткен король Филипп пен патшайым Матильданың сапары Бельгия монархтарының Қазақстанға жасаған алғашқы мемлекеттік сапары болды. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев қонақтарды Астана әуежайында жеке өзі қарсы алды. Бұдан кейін жоғары деңгейдегі келіссөздер өтті.

Депутат Максим Рожиннің бағалауынша, бұл оқиғаның маңызы дипломатиялық хаттаманың шеңберінен әлдеқайда кең. Қазақстан Еуропа мемлекеттерімен байланысын нығайтуға, инвестиция тартуға және бірлескен технологиялық жобаларды іске асыруға қосымша мүмкіндіктерге ие болып отыр.

Тоқаевтың жеке беделі және сапардың маңызы

Рожин Бельгия делегациясының мәртебесіне ерекше назар аударды. Оның пікірінше, монархтың мемлекеттік сапары Қазақстанға деген жоғары саяси назарды және екіжақты қарым-қатынасты дамытуға деген мүдделілікті көрсетеді.

Дипломатияда сапардың мәртебесі бәрін шешеді. Монархтың келуі – мемлекетаралық мойындаудың ең жоғары деңгейі, – деп атап өтті депутат.

Рожин ынтымақтастықтың кеңеюін Қасым-Жомарт Тоқаевтың халықаралық тәжірибесімен және дипломатиялық байланыстарымен де байланыстырады. Оның бағалауынша, Президент Қазақстанның еуропалық бағыттағы мүдделерін тиімдірек ілгерілетуге мүмкіндік беретін қарым-қатынастар жүйесін қалыптастырып келеді.

Президент Тоқаевтың жеке беделі мен қалыптастырған байланыстары Астанаға Еуропалық одақтағы өз мүдделерін өте жоғары деңгейде ілгерілетуге мүмкіндік береді, – деді ол.

Қазақстан үшін Бельгиямен қарым-қатынас неліктен маңызды?

Брюссель еуропалық саясатта ерекше орын алады. Мұнда Еуропалық одақтың негізгі институттары мен НАТО-ның штаб-пәтері орналасқан. Сондықтан Бельгиямен қарым-қатынасты дамыту Қазақстан үшін қосымша дипломатиялық маңызға ие.

Сонымен бірге Еуропалық одақтың шешімдері оның өз институттары мен мүше мемлекеттері тарапынан қабылданады. Бельгиямен ынтымақтастық еуропалық әріптестермен саяси диалог пен экономикалық өзара іс-қимыл мүмкіндіктерін кеңейтеді.

Рожин монархтармен бірге келген делегацияның құрамына да назар аударды. Оның құрамында Бельгияның өңірлік үкіметтерінің өкілдері, ірі компаниялардың басшылары және университет өкілдері болды. Депутаттың пікірінше, өкілдік деңгейінің жоғары болуы бельгиялық тараптың Қазақстанмен практикалық ынтымақтастықты дамытуға мүдделі екенін көрсетеді.

Дипломатиядан инвестициялар мен технологияларға дейін

Сапардың экономикалық бөлігі өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, көлік және цифрлық технологиялар салаларын қамтыды. Келіссөздер қорытындысы бойынша тараптар бельгиялық кәсіпорындармен жасалған келісімдерді қоса алғанда, ынтымақтастық туралы 16 құжатқа қол қойды.

Қазақстан шикізатты өңдеуге және қосылған құны жоғары өндірістер құруға инвестиция тартуға мүдделі. Рожин ел үшін технологиялар трансферті, өндірісті жергіліктендіру және инженерлік құзыреттерді дамыту аса маңызды екенін атап өтті.

Ынтымақтастықтың жеке бағыты логистикаға қатысты. Қасым-Жомарт Тоқаев Бельгияның Антверпен-Брюгге порты мен Қазақстанның Ақтау және Құрық порттары арасында практикалық өзара іс-қимылды дамытуды ұсынды. Депутаттың бағалауынша, мұндай әріптестік отандық экспорттаушылардың мүмкіндіктерін кеңейтіп, Қазақстанның халықаралық көлік бағыттарындағы орнын нығайта алады.

Жасанды интеллект және жаңа өндірістер

Рожин ынтымақтастықтың перспективалы бағыттары ретінде жасанды интеллектіні, цифрлық инфрақұрылымды және ғылыми зерттеулерді атады. Қазақстан тарапы AlemAI және Alatau City бастамалары аясындағы өзара іс-қимыл мүмкіндіктерін таныстырды.

Қазақстан мен Бельгияның бірлескен мәлімдемесінде үлкен деректер, бұлтты есептеулер, суперкомпьютерлік инфрақұрылым және деректерді өңдеу орталықтары салаларындағы байланыстарды дамыту көзделген. Тараптар ғылыми-техникалық ынтымақтастықты кеңейтуге де мүдделі.

Депутаттың пікірінше, бельгиялық компаниялар мен ғылыми-зерттеу ұйымдарының қатысуы отандық технологиялық құзыреттерді дамытуға ықпал етуі мүмкін. Әсіресе Бельгияның жартылай өткізгіштерді зерттеу және инженерлік кадрлар даярлау саласындағы тәжірибесі қызығушылық тудырады.

Этносаралық келісім – сенім факторы

Рожин Қасым-Жомарт Тоқаевтың шетелдік мамандарды тарту туралы айтқан пікірлеріне де ерекше тоқталды. Қазақстан-Бельгия іскерлік кеңесінің отырысында Президент Қазақстанға жұмыс істеуге келетін адамдардың кәсіби біліміне, зияткерлік әлеуетіне және құзыреттеріне мән беру қажеттігін атап өтті.

Депутаттың пайымдауынша, мұндай ұстаным елдегі этносаралық келісім саясатының негізіне айналған «Әралуандықтағы бірлік» қағидатын көрсетеді. Оның айтуынша, адамның белгілі бір этносқа жатуы оның кәсіби мүмкіндіктерін бағалауға әсер етпеуі керек.

Тұрақты әлеуметтік орта, болжамды ойын ережелері және мәдени әртүрлілікке құрмет халықаралық инвесторлар, зерттеушілер, туристер мен жоғары білікті мамандар үшін Қазақстанның тартымдылығын едәуір арттырады, – деп атап өтті Рожин.

Депутаттың пікірінше, этносаралық келісім сыртқы саясат үшін де маңызды. Халықаралық компаниялар ұзақ мерзімді жобаларды іске асыру үшін ел таңдағанда қоғамдық тұрақтылықты, қызметкерлердің еңбек жағдайларын және инвестицияларының қорғалуын бағалайды.

Жаңа Конституция және инвесторлардың құқықтарын қорғау

Рожин халықаралық ынтымақтастықтың дамуын Қазақстандағы конституциялық өзгерістермен де байланыстырды. 2026 жылғы 1 шілдеде күшіне енген жаңа Конституция мемлекеттік құрылымның жаңартылған қағидаттары мен азаматтардың құқықтарын қорғауға арналған қосымша кепілдіктерді бекітті.

Депутаттың бағалауынша, құқықтық жүйедегі өзгерістер шетелдік бизнес үшін тікелей маңызға ие. Ол меншік құқығын қорғау кепілдіктеріне, кәсіпкерлік еркіндігіне, сот жүйесінің тәуелсіздігіне және конституциялық құқықтарды қорғау мүмкіндігіне ерекше мән береді.

Елдің Негізгі заңы нормативтік жүйенің терең жаңаруын бекітіп, азаматтар мен бизнесті іс жүзінде қорғаудың негізгі құралына айналды, – деді Рожин.

Сонымен бірге депутат қоғамдық келісімнің өзі инвестиция ағынын қамтамасыз ете алмайтынын атап өтті. Бизнес үшін тиімді құқықтық институттар, жеке меншікті қорғау және заң үстемдігі қағидатын сақтау қажет.

Қазақстан мен Бельгия қандай жобаларды жүзеге асырмақ?

Сапардың практикалық нәтижелері қол қойылған келісімдерден көрініс тапты. Келісімдердің едәуір бөлігі агроөнеркәсіптік кешенге, соның ішінде қазақстандық зығыр жеткізуге және өңдеу кәсіпорындарын дамытуға қатысты.

Қостанай облысында бельгиялық De Smet компаниясының қатысуымен бидайды терең өңдеу жобасын жүзеге асыру жоспарланып отыр. Петропавлда Desmet Ballestra компаниясымен ынтымақтастық өсімдік майын тазарту зауытын кеңейтуге бағытталған. Ал Dewulf компаниясымен жасалған жеке келісім картоп шаруашылығын жаңғыртуды көздейді.

Құрылыс саласында қазақстандық ARTEX Holding пен бельгиялық DOREARCHITECTURE құрастырмалы үйлер өндіретін кәсіпорын құру туралы уағдаласты. Жоба болашақта құрылыс модульдерін Еуропа елдеріне экспорттау мүмкіндігін де қарастырады.

Денсаулық сақтау саласында Ion Beam Applications компаниясы мен AlatauCity протондық терапия жобасының техникалық-экономикалық негіздемесін әзірлеумен айналысады. Бұл онкологияда қолданылатын сәулелік емдеу технологиясына қатысты.

Рожин осы келісімдердің барлығын Астана мен Брюссель арасындағы саяси диалогтың практикалық жалғасы ретінде қарастырады. Оның бағалауынша, сапардың жоғары мәртебесі мен Қасым-Жомарт Тоқаевтың жеке дипломатиялық байланыстары ынтымақтастықты кеңейтуге жағдай жасады, ал қол қойылған құжаттар алдағы жұмыстың нақты бағыттарын айқындады.