Қырғызстан Еуропаның «қара тізімінен» шықты: 20 жылдан кейін не өзгереді

Қырғызстанның авиация саласы үшін тарихи оқиға болды. Еуропалық одақ елдің барлық әуе компанияларын қауіпсіздікке қатысты «қара тізімнен» шығарды. Осылайша қырғыз әуе тасымалдаушыларына Еуропа бағыттарына тікелей рейстер ашуға мүмкіндік туды, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.

«Қара тізім» деген не?

Еуропалық одақ 2006 жылдан бері Air Safety List деп аталатын арнайы тізім жүргізеді. Оған ұшу қауіпсіздігі талаптарына сәйкес келмейтін әуе компаниялары немесе тұтас мемлекеттердің авиациялық жүйелері енгізіледі.

Мұндай шектеуге түскен елдердің әуе компаниялары Еуропа елдеріне ұша алмайды. Бұл авиация саласындағы ең ауыр санкциялардың бірі саналады.

Қарапайым тілмен айтқанда, Еуропа белгілі бір елдің авиациялық қауіпсіздігіне сенімсіздік білдірсе, оның ұшақтарына өз әуе кеңістігін пайдалануға мүмкіндік бермейді.

Қырғызстан не үшін тізімге енген?

Қырғызстан 2006 жылы Еуропалық одақтың «қара тізіміне» енгізілді. Сол кезде халықаралық сарапшылар елдегі азаматтық авиация жүйесінде бірқатар кемшіліктер бар екенін анықтаған.

Негізгі мәселелер қатарында:

• мемлекеттік бақылаудың әлсіздігі;
• қауіпсіздік стандарттарының жеткіліксіз орындалуы;
• авиациялық қадағалау жүйесінің халықаралық талаптарға толық сәйкес келмеуі болды.

Салдарынан қырғыз әуе компаниялары 20 жыл бойы Еуропаға тікелей рейс орындай алмады.

20 жыл ішінде не өзгерді?

Соңғы бірнеше жылда Қырғызстан авиация саласын түбегейлі жаңартуға кірісті.

Ел билігі халықаралық ұйымдардың талаптарына сай заңнаманы қайта қарап, авиациялық бақылау жүйесін күшейтті. Әуежай инфрақұрылымы жаңартылып, ұшу қауіпсіздігін бақылау тетіктері жетілдірілді.

Еуропалық комиссия мамандары бірнеше рет тексеру жүргізіп, Қырғызстанның халықаралық стандарттарға жақындағанын мойындады.

Нәтижесінде 2026 жылы Еуроодақ қырғыз әуе компанияларын «қара тізімнен» толық шығарды.

Қазақстан бұл жолдан бұрын өткен

Көпшілік біле бермейді, Қазақстан да кезінде Еуропаның авиациялық шектеулеріне тап болған.

2009 жылы қазақстандық бірқатар әуе компанияларына қатысты қауіпсіздік мәселелері көтеріліп, кейбір шектеулер енгізілген еді. Кейін азаматтық авиация саласында жүргізілген реформалардың нәтижесінде Қазақстан бұл қиындықтарды еңсерді.

2016 жылы Еуропалық одақ Қазақстанға қатысты барлық авиациялық шектеулерді алып тастады.

Сондықтан Қырғызстан бүгін Қазақстан бірнеше жыл бұрын өткен жолды қайталап отыр деуге болады.

Өңірдегі авиация нарығына әсер етуі мүмкін

Қырғызстанның «қара тізімнен» шығуы өңірдегі авиация нарығына әсер етуі мүмкін.

Соңғы жылдары Алматы және оңтүстік өңір тұрғындарының арасында Бішкек арқылы шетелге ұшу тәжірибесі кең тарады. Себебі кей бағыттар бойынша билет бағасы арзан болатын.

Енді қырғыз әуе компаниялары Еуропаға тікелей рейстер аша бастаса:

• өңірдегі әуе компаниялары арасында бәсекелестік күшейеді;
• жаңа бағыттар пайда болуы мүмкін;
• билет бағалары төмендеуі ықтимал;
• Манас әуежайының маңызы артады.

2025 жылдың қорытындысы бойынша Қырғызстан әуежайлары 6 миллионнан астам жолаушыға қызмет көрсеткен. Оның басым бөлігі Бішкектегі Манас халықаралық әуежайы арқылы өткен.

Еуропа бағыттарының ашылуы бұл көрсеткішті одан әрі өсіруі мүмкін.

Орталық Азия үшін маңызды сигнал

Қырғызстанның «қара тізімнен» шығуы – тек авиация жаңалығы емес. Бұл халықаралық ұйымдардың елдегі реформаларды мойындағанын көрсетеді.

Сонымен қатар бұл оқиға Орталық Азия мемлекеттері үшін маңызды белгіге айналды. Өйткені халықаралық стандарттарға сай жұмыс істеген жағдайда әлемдік нарықтарға жол ашылатынын дәлелдеп отыр.

20 жыл бұрын Еуропа аспаны Қырғызстан үшін жабық еді. Бүгінде көрші ел сол шектеуден толық құтылып, жаңа бағыттарға жол ашып отыр. Ендігі мәселе – бұл мүмкіндікті қаншалықты тиімді пайдалана алатынында.