Қазақстанда мүгедектігі бар балаларға қандай жәрдемақылар беріледі

Қазақстанда мүгедектігі бар балаларды тәрбиелеп отырған отбасыларға мемлекет тарапынан қаржылай қолдау мен әлеуметтік кепілдіктер қарастырылған. Сонымен қатар ерекше қажеттілігі бар балаларға көрсетілетін қызметтердің қолжетімділігін арттыру бағытында жаңа бастамалар қолға алынып жатыр. Бұл шаралар ата-аналардың әлеуметтік жүктемесін азайтып, балалардың сапалы оңалту қызметтеріне қол жеткізуіне мүмкіндік беруді көздейді.

Жәрдемақы қалай рәсімделеді?

Балаға медициналық-әлеуметтік сараптама қорытындысы бойынша мүгедектік белгіленгеннен кейін оның ата-анасына немесе заңды өкіліне жәрдемақыны проактивті форматта рәсімдеу туралы SMS-хабарлама жіберіледі.

Егер ата-ана ұсынысқа келісім берсе, мемлекеттік органдарға бармай-ақ және қосымша құжат жинамай-ақ төлемдерді рәсімдей алады. Бұл мемлекеттік қызметтерді цифрландырудың нәтижесінде енгізілген жеңілдетілген тәртіп.

Ал SMS келмеген немесе келісім расталмаған жағдайда өтінішті өз бетінше eGov порталы арқылы немесе халыққа қызмет көрсету орталығы (ХҚКО) арқылы беруге болады.

Қандай төлемдер тағайындалады?

Мүгедектігі бар бала тәрбиелеп отырған отбасыларға екі түрлі мемлекеттік төлем қарастырылған:

• мүгедектігі бар балаға арналған мемлекеттік жәрдемақы;
• баланы тәрбиелеп отырған ата-анаға немесе заңды қамқоршыға берілетін арнайы жәрдемақы.

Қазіргі таңда мұндай отбасыларға ай сайын 81 871 теңге көлемінде жәрдемақы төленеді. Бұл төлем бала 18 жасқа толғанға дейін беріледі.

eGov арқылы қалай рәсімдеуге болады?

Электронды үкімет порталында қызметті алу үшін пайдаланушы:

• жүйеге авторизациядан өтеді;
• қажетті қызметті таңдайды;
• электронды өтінішті толтырады;
• өтінішке электрондық цифрлық қолтаңбамен (ЭЦҚ) қол қояды;
• банк шотының (IBAN) нөмірін көрсетеді.

Өтініш қаралғаннан кейін нәтижесі пайдаланушының жеке кабинетіне жіберіледі.

Мемлекет ата-аналар үшін маңызды әлеуметтік кепілдіктің бірін сақтап отыр. Мүгедектігі бар баланы 18 жасқа дейін күту кезеңі еңбек өтіліне енгізіледі.

Бұл кейін базалық зейнетақы мөлшерін есептеу кезінде ескеріледі. Яғни баланы күтуге кеткен уақыт еңбек өтілінен жоғалмайды.

Сонымен қатар, егер балаға күтім жасап отырған азамат жұмыс істемесе, оның міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жарналарын мемлекет төлейді.

Әлеуметтік қызмет көрсету жүйесі өзгереді

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі ерекше қажеттілігі бар балаларға көрсетілетін қызметтерді жаңарту бойынша пилоттық жобаны қоғамдық талқылауға шығарды. Жоба алдымен Астана қаласында іске асырылады.

Қазіргі таңда көптеген ата-аналар екі қызметтің бірін ғана таңдауға мәжбүр:

• үй жағдайында мамандардың көмегін алу;
• немесе оңалту орталығына барып қызмет алу.
• Жаңа модель осы шектеуді алып тастауды көздейді.

Енді бала:

• үйде мамандардың қызметін ала алады;
• сонымен қатар оңалту орталықтарына қатар барып ем-домын жалғастырады.

Бұл тәсіл әр отбасының қажеттілігіне қарай икемді көмек көрсетуге мүмкіндік береді.

Мамандардың пікірінше, аралас модель бірнеше маңызды артықшылық береді.

Біріншіден, бала өзіне үйреншікті ортада болып, қажетті мамандардың қызметін алады.

Екіншіден, ол логопед, психолог, дефектолог секілді мамандар жұмыс істейтін арнайы орталықтарға барып, құрдастарымен араласып, заманауи құрал-жабдықтардың көмегімен оңалтудан өте алады.

Үшіншіден, ата-аналар өздеріне қолайлы кестені таңдап, қызметтердің бірнеше түрін қатар пайдалану мүмкіндігіне ие болады.

Жеке орталықтар да қатысады

Жобаға лицензияланған жекеменшік әлеуметтік ұйымдарды тарту жоспарланып отыр. Бұл отбасыларға қызмет көрсетушілерді еркін таңдауға және көрсетілетін қызмет сапасының артуына ықпал етуі мүмкін.

Пилоттық жобаны Астана қаласының әкімдігі жүзеге асырады. Жергілікті бюджет есебінен қаржыландырылатын жобаға қатысатын орталықтарды әкімдік анықтайды.

Егер жаңа модель тиімділігін дәлелдесе, оны еліміздің басқа өңірлеріне де кезең-кезеңімен енгізу және әлеуметтік қызмет көрсету жүйесін жаңарту жоспарланып отыр.

Қазақстанда мүгедектігі бар балаларды тәрбиелеп отырған отбасыларды қолдау жүйесі біртіндеп жетілдіріліп келеді. Жәрдемақыларды проактивті форматта рәсімдеу, бала күтімі кезеңін еңбек өтіліне енгізу, МӘМС жарналарын мемлекет есебінен төлеу сияқты әлеуметтік кепілдіктер ата-аналардың құқықтарын қорғауға бағытталған.

Ал арнайы әлеуметтік қызметтердің жаңа моделі ерекше қажеттілігі бар балалардың сапалы оңалтуға қолжетімділігін кеңейтіп, отбасыларға қызметті өз қажеттілігіне сай таңдауға мүмкіндік беретін маңызды қадам болуы ықтимал.