Паспортсыз ұшуға бола ма? Астана әуежайында жаңа жүйе енгізілмек

Астана халықаралық әуежайында жолаушыларды биометриялық сәйкестендіру жүйесін енгізу жоспарланып отыр. Тиісті бұйрық жобасын Қазақстанның Көлік министрлігі «Ашық НҚА» порталында жариялады.

Жолаушыларға не өзгереді?

Құжатқа сәйкес, биометриялық сәйкестендіру жүйесін енгізудегі басты мақсат – әуежайдағы қызмет көрсету сапасын жақсарту. Пилоттық жоба бірнеше міндетті шешуге бағытталған:

• жолаушыларға қызмет көрсету уақытын қысқарту;
• ұшу алдындағы рәсімдерден өтуді оңтайландыру;
• әуежайдағы қауіпсіздік деңгейін арттыру.

Алайда жарияланған құжатта биометриялық технологиялар нақты қай кезеңдерде қолданылатыны және олардың құжаттарды тексеру рәсімін алмастыратыны туралы мәлімет жоқ.

Бұйрық жобасы Қазақстанның Цифрлық кодексінің 48-бабының 4-тармағына сәйкес әзірленген. Құжат 4 қарашаға дейін қоғамдық талқылаудан өтеді. Сондықтан пилоттық жобаның нақты параметрлері мен оны іске қосу мерзімі әзірге белгісіз.

Биометрия қалай жұмыс істейді?

Биометрия – адамның бірегей физикалық немесе мінез-құлық ерекшеліктері арқылы жеке басын анықтау технологиясы. Оған бет-әлпетті тану, саусақ іздерін сканерлеу және дауысты сәйкестендіру жатады.

Әуежайда бұл жүйе камера арқылы жолаушының бет-әлпетін сканерлеп, алынған деректерді фотосуретімен немесе басқа мәліметтерімен салыстыру арқылы жұмыс істеуі мүмкін. Жасанды интеллект технологиялары адамның жеке басын растауға көмектеседі.

Дегенмен биометрия тек бет-әлпетті танумен шектелмейді. Бұл – адамның жеке ерекшеліктері негізінде сәйкестендіруге арналған технологиялардың жалпы атауы.

Биометрия Қазақстан әуежайларында бұрын да талқыланған

Қазақстан әуежайларында биометриялық сәйкестендіру жүйесін енгізу мәселесі бұған дейін де көтерілген.

2026 жылғы мамырда Көлік министрі Нұрлан Сауранбаев ішкі рейстердің жолаушыларына арналған биометриялық жүйені енгізу жоспарлары туралы хабарлаған. Сол кезде пилоттық жобаны Астана – Шымкент бағыты бойынша іске қосу көзделген болатын.

Жаңа бастама жүзеге асса, биометриялық сәйкестендіру әуежайдағы рәсімдерді жылдамдатуға және жолаушыларға қызмет көрсету үдерісін жеңілдетуге мүмкіндік беруі мүмкін. Алайда оның паспортты немесе жеке куәлікті тексеруді толық алмастыратыны әзірге нақтыланбаған.